"Nikea Kuşatması (727)" sayfasının sürümleri arasındaki fark

imla vb.
(iznik kuşatması)
(imla vb.)
| çatışma = İznik Kuşatması
| resim = Asia Minor ca 740 AD.svg
| başlık =MS. 740 yılında Anadolu haritası. İznik, Anadolu yarımadasının kuzeybatı köşesinde yer almaktadır.
| başlık =
| tarih = MS.Temmuz-Ağustos 727 MS.
| yer = [[İznik]]
 
| parçası = [[Arap-Bizans savaşları]]
| sonuç = [[Bizans İmparatorluğu]] Zaferizaferi
| savaşan1 = [[Dosya:Umayyad Flag.svg|24px|border]] [[Emevîler]]
| savaşan2 = [[Dosya:Simple Labarum2.svg|15px]] [[Bizans İmparatorluğu]]
}}
{{Bizans-Arap Savaşları kutusu}}
'''İznik Kuşatması''' (MS. 727), [[Emevîler|Emevîler'in]] [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]] şehri [[İznik|İznik']]<nowiki/>i ele geçirme girişimiydi. [[Bizans İmparatorluğu]]'nun başkenti [[Konstantinopolis]]'i [[Konstantinopolis Kuşatması (717-718)|717-718 Kuşatması]]'nda ele geçiremeyen Emevîler, bu tarihten itibaren Bizans İmparatorluğu'nun Anadolu'da bulunan topraklarına bir dizi akın düzenledi.
 
727'de Halife'nin oğullarından biriMuaviye bin Hişam tarafından yönetilen Arap ordusu, Anadolu'nun derinliklerine girdigirerek, iki Bizans kalesini yağmaladı ve. Temmuz ayı sonunda İznik'e ulaştı.ulaşan Araplar, 40 gün süren sürekli saldırılarasaldırılarına rağmen BizanslılarBizans kuşatılansavunmasına şehriyaramayarak başarıkuşatılan ileİznik'i savunduBizans'tan vealamadı. Araplar çekilerek HalifeliğeHalifelik topraklarına geri döndü. Kuşatmanın ardından Bizans İmparatoru [[III. Leon]], saldırının başarılı bir şekilde geri püskürtülmesini, dini tartışmaların alevlendiği, istikrarsız bir dönem içinde bulunan Bizans İmparatorluğu'nda, kendisinin uyguladığı [[ikonoklazm]] politikalara ilahi bir destek olarak gösterdi.<ref> Herrin (2016), s. 161.</ref> İznik kuşatması aynı zamanda Emevî baskınlarının ulaştığı zirveyi gösterir. Bu tarihten itibaren özellikle Anadolu'daki Emevî akınlarının gücü azalırken, Bizans'ın gücünün arttığı görülmektedir.
 
== Kuşatma öncesi yaşananlar ==
717-718 yıllarında Bizans başkenti Konstantinopolis'e başarısızlıkla sonuçlanan uzunkuşatma bir kuşatmasırasında gerçekleştirenyorulan Emevi orduları ardından [[Yezid bin Mühelleb]] isyanını bastırdı. Sonrasında güç toplamakla geçirilen kısa bir barış dönemi yaşandı.<ref>Blankinship (1994), s. 117</ref><ref>Lilie (1976), s. 143</ref><ref name="EHW1">Makrypoulias (2003), [http://asiaminor.ehw.gr/forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaid=5878&boithimata_State=&kefalaia_State=#chapter_1 Chapter 1]</ref> [[720]] yılında Arap-Bizans sınırında savaş yeniden başladığında, Halifeliğin stratejik hedefi, kesin olarak zaferlerdenzafer kazanmaktan uzaklaştı. [[Toros Dağları]] üzerinden Bizans'ın Anadolu'da bulunan topraklarına Müslüman akınları hala her ilkbahar, veyaz yazmevsimlerinde düzenli olarak gerçekleşiyor, ve bazen bunlara bir kış seferiakını deda eşlik ediyordu. Emevîler, bu akınlar sırasında Anadolu'da geniş bölgeleri tahrip ettiler ve bazıederek, Bizans kalelerini yıktılar;, ancak Araplar, [[Toros Dağları]]'nın batı yakasındaki kaleleri ele geçirmeye çalışmadılar.<ref>Blankinship (1994), pp. 117–118</ref> Halifeliğin üstün kaynaklarına karşı bu yıllarda pasif bir politikasavunma politikası izleyen Bizans İmparatorluğu, baskın yapan Arap ordularını engellemeyip, ordularla yüzleşmeyerek bununyüzleşmek yerine Anadolu'daki iyi güçlendirilmiş mevzilere geri çekilmeyi tercih etti.<ref>Blankinship (1994), ss. 118–119</ref>
 
[[Hişâm bin Abdülmelik]]'in (dönemi 723–743) [[Hilâfet|Halife]] olmasından sonra, Müslüman akınlarının ölçeği büyüdü. Bu akınların öncü Emevî liderlerinden biri, Hişam'ın oğlu Muaviye bin Hişam'dı. 725-726 yıllarındaki akınlar batıya, [[Dorylaion]]'a kadar batıya uzandı.<ref>Blankinship (1994), ss. 119–120</ref><ref>Lilie (1976), s. 146</ref>
 
== 727 seferi ve İznik kuşatması ==
727 yazında,<ref>Bazı yazarlar, özellikle [[Julius Wellhausen]], bu keşif seferini 726 olarak tarihlendirdi, ancak 727'ye tarihleme, Theofanis'e atıfta bulunularak doğrulanmıştır. Lilie (1976), s. 147</ref> Emevî ordusu, Anadolu'ya Hişam'ın oğlu Muaviye'nin liderliğinde,ve Emevî ordusunun öncü komutanlarındanArap kumandan [[Abdallah el-Battal]] ile birlikte büyük çaplı bir sefer başlatıldıbaşlattı.<ref name="Blankinship120">Blankinship (1994), s. 120</ref><ref name="Lilie147">Lilie (1976), s. 147</ref> Bizans tarihçisi [[Theofanis (aziz)|Theofanis]], öncü akınların tek başına 15.000 kişi ve tüm işgal kuvvetinin 100.000 olduğunu iddaarivayet etse de bu sayının abartılmış olduğu belirtilmektedir.<ref>Mango & Scott (1997), p. 560</ref><ref>Makrypoulias (2003), [http://asiaminor.ehw.gr/forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaid=5878&boithimata_State=&kefalaia_State=#noteendNote_3 Note 3]</ref> [[Theofanis (aziz)|Theofanis]], ayrıca Muaviye'nin yanında ordunun ikinci komutanıkumandanı olarak belirli"Amr" birisimli Amr'ıbirinden kaydederbahsetse de, ancak Arap kaynakları Muaviye'nin yanında bulunan kumandanın Abdallah el-Battal olduğu konusunda nettirbirleşir.<ref>Lilie (1976), p. 147 (Note 15)</ref><ref>Mango & Scott (1997), pp. 561–562 (Note 9)</ref> Arap ordusuordusunun, Abdallah el-Battal komutasındaki öncü kuvveti batıya, Anadolu'nun kuzeybatısına doğru ilerledi ve Abdallah el-Battal komutasındaki öncü kuvvet, [[Paflagonya]]'daki [[Gangra]] ve Arap kaynaklarında Tabya olarak adlandırılan [[Ateous kalesinekalesi|Ateous Kalesi'ne]] saldırıp yağmaladı. Gangra yerle bir edildi, ancak. Tabya'ya yapılan saldırı sırasında Arapların, özellikle de Antakya birliğinin ağır kayıplar verdiği belirtilmektedir.<ref name="Blankinship120"/><ref name="Lilie147"/>
 
OradanGangra ve Tabya'dan sonra Araplar daha batıya, eski [[Bitinya]] Krallığı'nın başkenti olan [[İznik]]'e yöneldi.<ref name="EHW1"/><ref name="Lilie147"/> Araplar,Abdallah el-Battal'ın eşliğinde öncü ordusu eşliğindekuvvet, Muaviye bin Hişam komutasındaki ana ordudan önce, Temmuz ayı sonlarında şehreşehrin duvarlarına geldiyaklaştı. General [[Artabasdos]]'un komutasındaki Bizanslılar, ise Arap ordusuordusunu ilesurların ovadaönünde karşılamayarak, bununsurların yerinearkasına şehrinçekilmeyi duvarlarınıntercih arkasına çekildietti. Araplar,40 surlarıngün bir kısmını tahrip edenboyunca kuşatma makinelerinimakineleri kullanarak kırksurların günbir boyuncakısmını şehretahrip eden Araplar, saldırmasınasurları rağmengeçmekte başarılı olamadı. Ağustos ayının sonlarında, kuşatmayı kaldırdırarak çok sayıda esir ve ganimet alarak oradan ayrıldılar.<ref name="Blankinship120"/><ref name="Lilie147"/><ref>Mango & Scott (1997), ss. 560–561</ref><ref>Makrypoulias (2003), [http://asiaminor.ehw.gr/forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaid=5878&boithimata_State=&kefalaia_State=#chapter_4 Chapter 2]</ref> 12. yüzyılda yaşamış [[Süryani Ortodoks Kilisesi]] Patriği Mikail, şehrin sakinlerinin, şehri terk edip gemiyle [[İznik Gölü]]'nden üzerinden kaçtığını, bunun üzerine Arapların İznik'i yok ettiğini iddia etse de bunun açıkça yanlış bir kaynak olduğu görülmektedir.<ref>Lilie (1976), s. 147 (Not 16)</ref>
 
== Sonrası ==
Arapların İznik'e yönelik saldırısınınsaldırının geri püskürtülmesi Bizanslılar için önemli bir başarıydı. İmparator III. Leon (dönem 717-741) şehrin başarıyla savunulmasının, yeni başlattığı [[ikonoklazm]] politikalara karşı ilahi bir destek işareti olarak gördügöstererek, vebaşlattığı bu politikalarıpolitikaların daha da ilerletmesi için birilerletilmesinde teşvik olarak kullandı.<ref>Makrypoulias (2003), [http://asiaminor.ehw.gr/forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaid=5878&boithimata_State=&kefalaia_State=#chapter_3 Chapter 3 ]</ref> Bu[[Theofanis muhtemelen(aziz)|Theofanis]] Bizanso tarihçisidönemde Theofanisyaşanan bir tarafındanvakadan bahsedilenbahsederek, İmparator'un valisi ve damatı olarak hizmet eden general [[Artabasdos]]'un zamanında yaşanan,emrindeki bir askerin [[Meryem|Meryem Ana]]'nın bir ikonu üzerine bir taş attığı ve ardından onu çiğnediği bir olaylaçiğnediğini ilgilidirbelirtir. Hikayede, asker, ertesi gün bir mancınıkla öldürülmektedir, Theofanis bunu ilahi intikamın bir kanıtı olarak sunmaktadır. Bununla birlikte, hikayedeki bu kısım, muhtemelen başlangıçta [[ikonoklazm]] yanlısı bir hikayeden evrilen, ateşli bir şekilde ikonoklazm karşıtı tarihçi [[Theofanis (aziz)|Theofanis]]'in güçlü tahrifatlarınıtarih tahrifatlarından birini göstermektedir.<ref>Mango & Scott (1997), ss. 560–562, notlar dahil.</ref>
 
Askeri açıdan İznik kuşatması, 718 sonrasısonrasındaki [[Konstantinopolis|Konstantinapolis]] kuşatmasından sonra, Emevî baskınlarınınakınlarının zirve noktasıydı;. Bu kuşatmadan sonra, Emevî orduları bir daha asla Anadolu'nun derinliklerine nüfuz edemeyecektiedemedi.<ref>Blankinship (1994), pp. 120–121</ref> Bundan sonra, Bizans'a yönelik baskınlar için askeri gücü sağlayan Suriye ve Yukarı [[Mezopotamya]] ordusu, yönünü Kafkasya'da [[Hazarlar|Hazarlara]] karşı zorlu ve sonuçsuz [[Hazar-Arap ilişkileri|savaşlara]] yönlendirdi: Hazarlar. [[730]]'da Müslümanları ağır bir yenilgiye uğrattıuğratan veHazarlar birile Bizans-HazarBizanslılar arasındaki ittifak, III.Leo'nun oğlu ve varisi [[V. Konstantinos|V. Konstantin]]'in (hüküm 741–775) 732 yılında Hazar prensesi [[Tzitzak]] ile evlenmesi ile imzalandıresmileşti.<ref>Blankinship (1994), ss. 121–125, 149–154</ref><ref>Lilie (1976), ss. 155–160</ref> Önümüzdeki birkaç yıl içinde, Bizans'ın gücü yeniden canlanırken, sınırları aşırı genişlemiş Halifeliğin tüm cephelerindeki Müslüman askeri durumu ise kötüleşti. Sonuç olarak, 730'larda Arap akınları çoğunlukla yakın sınır bölgeleriyle sınırlı kaldı ve başarılarıetkinlikleri azaldı. [[740]]'a gelindiğinde Araplar, 718'den sonra Bizanlılara karşı en büyük işgal kuvvetini topladıklarında, Bizanslılar ise gerçekleşen [[Akroinon Muharebesi]]'nde kendilerine karşıAraplara ağır bir yenilgi verecekyaşatacak kadar güçlenmişti.<ref>Blankinship (1994), ss. 167–170</ref><ref>Lilie (1976), ss. 148–153</ref>
 
== Referanslar ==
176

değişiklik