"İnce ayarlı evren" sayfasının sürümleri arasındaki fark

4 kaynak kurtarıldı ve 0 kaynak ölü olarak işaretlendi.) #IABot (v2.0.7
(4 kaynak kurtarıldı ve 0 kaynak ölü olarak işaretlendi.) #IABot (v2.0.7)
 
'''İnce ayarlı Evren''', [[Evren]] içerisinde [[hayat]]a izin verecek koşulların ancak evrensel temel fizikî sabitlerin mevcut değerleri sayesinde oluşacağını anlatan bir önermedir. Önermeye göre bu temel sabitlerdeki en ufak değişimler dahi [[madde]]nin, [[Astronomik cisimler|astronomik yapılar]]ın, çeşitlilik sahibi [[element]]lerin ve dolayısıyla [[Yaşam|hayat]]ın oluşmasına engel teşkil etmektedir.<ref>Mark Isaak (ed.) (2005).  "CI301: The Anthropic Principle" [http://www.talkorigins.org/indexcc/CI/CI301.html ] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20140701145811/http://www.talkorigins.org/indexcc/CI/CI301.html |tarih=1 Temmuz 2014 }} ''Index to Creationist Claims''.TalkOrigins Archive. Retrieved 2007-10-31.</ref> Önerme [[filozof]]lar, [[Bilim insanı|bilim insanları]], [[din adamları]] ve [[Yaratılışçılık|yaratılışçı]]lar arasında tartışılabilmektedir.
 
Fizikçi [[Paul Davies]] fizikçilerin ve [[kozmoloji]]stlerin günümüzde Evren'in hayat için ''ince ayarlı'' ({{dil|en|fine-tuned}}) olduğu fikrini savunduklarını ileri sürer. Aslında Evren'in hayat için değil, hayatın ihtiyaç duyduğu çevre ve temel yapıtaşları için ince ayarlı olduğunu söyleyerek devam eder.<ref>Davies (2003). "How bio-friendly is the universe". ''Int. J. Astrobiol'' '''2''' (115): 115 [http://arxiv.org/abs/astro-ph/0403050]</ref> Çoğu bilim insanları için [[paralel evren]]ler ve [[antropik ilke]] gibi [[Hipotez testi|hipotez]]ler ikna edici delillere sahiptir. [[George F. R. Ellis]], bahsedilen diğer evrenleri gözlemlemenin astronomik açıdan imkânsız olduğunu, eğer bu evrenler var olmuş olsa bile açıklanmamış doğa sırlarına bir yenisinin ekleneceğini söyler.<ref>George Francis Rayner Ellis, '''Çoklu evren gerçekten var mı?''''''' '''[http://www.scientificamerican.com/article/does-the-multiverse-really-exist/ Does the multiverse really exist?] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20140228151145/http://www.scientificamerican.com/article/does-the-multiverse-really-exist/ |tarih=28 Şubat 2014 }}</ref>
</ref>
 
== Tarih ==
1913'te [[kimyacı]] [[Lawrence Joseph Henderson]] (1878-1942) [[Evren]]’deki [[ince ayar]] kavramını inceleyen ilk kitaplardan biri olan ''The Fitness of the Enviroment'' kitabını yazdı. Henderson [[su]]yun ve [[çevre]]nin yaşayanlar için önemini ele aldı. Özellikle suyun nitelikleri ve yaygınlığı husunda, hayatın tümüyle dünyadaki çok özel çevresel şartlara bağlı olduğunu söyledi.<ref>Lawrence Joseph Henderson, ''The fitness of the environment: an inquiry into the biological significance of the properties of matter'' The Macmillan Company, 1913</ref>
 
1961'de [[fizikçi]] '''[[Robert Henry Dicke]]''', fizikteki mevcut kuvvetlerin – [[kütleçekimi]] ve [[Elektromanyetik kuvvet|elektromagnetik kuvvet]] gibi – Evren'de herhangi bir yerde hayat oluşabilmesi için kusursuz bir şekilde ince ayarlı olması gerektiğini öne sürdü.<ref>R. H. Dicke (1961). "Dirac's Cosmology and Mach's Principle". ''Nature'' '''192''' (4801): 440–441. [http://adsabs.harvard.edu/abs/1961Natur.192..440D] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20181005073020/http://adsabs.harvard.edu/abs/1961Natur.192..440D |tarih=5 Ekim 2018 }} ve [http://www.nature.com/nature/journal/v192/n4801/abs/192440a0.html] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20140302093948/http://www.nature.com/nature/journal/v192/n4801/abs/192440a0.html |tarih=2 Mart 2014 }}</ref><ref>Heilbron, J. L. ''The Oxford guide to the history of physics and astronomy, Volume 10'', 2005, p. 8</ref> [[Fred Hoyle]] da ayrıca ''Intelligent Universe (Zeki Evren)'' adlı kitabında'' ''ince ayarlı Evren için fikirlerini beyan etti.
 
[[John Gribben]] ve [[Martin Rees]] ince-ayar argümanının detaylı bir savunmasını ve tarihini ''Cosmic Coincidences'' (Kozmik Tesadüf, 1989) adlı kitaplarında yaptı. Gribben ve Rees'e göre [[Karbon|karbon bazlı yaşam]] rastgele oluşmadıysa da Evren, sonunda 'biçilmiş kaftan, kişiye özel elbise' gibi bir tartıya vardı.<ref>Gribbin. J and Rees. M, ''Cosmic Coincidences: Dark Matter, Mankind, and Anthropic Cosmology'', 1989 [[ISBN 0-553-34740-3]]</ref>
441.925

değişiklik