"Etriye" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
[[Dosya:Stirrup_sample.png|250px|thumb|sağ|Etriye örneği]]
 
[[Dosya:Stirrup - Etriye.svg|250px|thumb|sağ|Beton kesiti ve donatılardonatı örneği</br></br>
{{lejant|#000000|Boyuna donatı}}
{{lejant|#000099|Etriye}}
{{lejant|#008080|Çiroz}}
]]
 
 
'''Etriye''', [[betonarme]] yapılarda [[kolon]], [[kiriş (mimarlık)|kiriş]] gibi taşıyıcı sistem elemanlarının boyuna donatılarını saran, inşaat çeliğinin bükülmesiyle elde edilen bir sargı donatısıdır. Bir başka deyişle betonarme kolonların ve kirişlerin içinde boyuna doğrultuda yerleştirilen ana donatıların etrafını saran nispeten daha ince çaplı inşaat çeliğidir. Elemanlara gelen kesme kuvvetlerine karşı dayanım sağlar, elemanların ve genel olarak yapının daha sünek davranmasını sağlar, betonun dayanımını arttırır<ref name="a.topçu-ba1-2"/> ayrıca boyuna donatıların burkulma boyunu kısaltır.
Sargılama etkisiyle betonun dayanımını önemli ölçüde arttırır. Betonun çok daha sünek davranmasını sağlar. 1928 yılında [[Illinois Üniversitesi]]'nden F. Richart ve arkadaşları tarafından yapılan üç eksenli gerilme etkisinde beton davranışını inceleyen deney göstermiştir ki; betona yanal basınç uygulandığında betonun dayanımı, yanal basınç kuvvetinin yaklaşık dört katı kadar artmakta ve beton çok daha sünek davranmaktadır. <ref name="a.topçu-ba1-2"/><ref>{{Kitap kaynağı |soyadı1= Ersoy |ad1= Uğur |soyadı2= Özcebe|ad2= Güney |yazarbağı = |yardımcıyazarlar= |yıl = 2004 |başlık=Betonarme |yayıncı=Evrim Kitapevi |yer = İstanbul|kimlik = |dil=Türkçe }}</ref> Betona yanal basınç uygulamanın yolu, etriye, çiroz gibi sargı donatıları kullanmaktadır. Bu sayede betonun olası yükler altında dışarı doğru genişleyip (Poisson etkisi) patlamasını önler. 2016 yılında [[İstanbul Teknik Üniversitesi]] bünyesinde yapılan deney, etriyenin ve genel olarak sargılamanın önemini gösteren çalışmalardan yalnızca biridir.<ref>{{video kaynağı |kişiler= İlki, Alper |yıl= 2020 |başlık= İTÜ Sargılama Deneyi |url= https://www.youtube.com/watch?v=ioKhMnOVdro#t=34m30s |biçim= |ortam= |dil=Türkçe|çeviribaşlık= |yayıncı= [[TMMOB]] |yer= |arşivurl= |arşivtarihi= |zaman= 0:34:30| erişimtarihi=3 Haziran 2020 | erişimtarihi=3 Haziran 2020 |tanıtıcı= |isbn= |oclc= |alıntı= |ref= }}</ref>
 
BoyunaEtriyeler boyuna donatının burkulma boyunu kısaltır.<ref name="insapedia">{{Web kaynağı | url = https://insapedia.com/etriye-nedir-ne-ise-yarar/ | başlık = Etriye Nedir? Ne İşe Yarar? | tarih = 10 Mayıs 2020 | erişimtarihi = 3 Haziran 2020 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200515033301/https://insapedia.com/etriye-nedir-ne-ise-yarar/ | arşivtarihi = 15 Mayıs 2020 | ölüurl = yes }}</ref> Boyuna donatılara klavuzluk eder. Etriye, kesit içerisindeki boyuna donatılara klavuzluk ederek, kalıp içerisinde donatıların istenilen şekilde düzenlenmesini, inşaat demirinin dik ve düzgün bir şekilde tutulmasını sağlar.
 
Etriyeler, yapı güvenliği açısından oldukça kritik bir önemdedir. Prof. Dr. [[Ahmet Topçu (1945 doğumlu mühendis)|Ahmet Topçu]] etriyenin önemini alttaki sözleriyle<ref name="a.topçu-ba1-2">{{Web kaynağı | url = http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu/index_dosyalar/Dersler/Betonarme1/Sunular/Betonarme_1_2.pdf | başlık = Etriyenin önemi | soyadı = Topçu | ad = Ahmet | erişimtarihi = 2 Mayıs 2020 | tarih = | yayımcı = | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200429011143/http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu/index_dosyalar/Dersler/Betonarme1/Sunular/Betonarme_1_2.pdf | arşivtarihi = 29 Nisan 2020 | ölüurl = yes }}</ref> vurgulamıştır:
 
{{Ksöz|En önemli donatı: Etriye. En önemsenmeyen donatı: Etriye. Bir fazla etriye çok can kurtarır! birBir eksik etriye çok cana kıyar!}}
Etriyeler, yapı güvenliği açısından oldukça kritik bir önemdedir. Prof. Dr. [[Ahmet Topçu (1945 doğumlu mühendis)|Ahmet Topçu]] etriyenin önemini alttaki sözleriyle<ref name="a.topçu-ba1-2">{{Web kaynağı | url = http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu/index_dosyalar/Dersler/Betonarme1/Sunular/Betonarme_1_2.pdf | başlık = Etriyenin önemi | soyadı = Topçu | ad = Ahmet | erişimtarihi = 2 Mayıs 2020 | tarih = | yayımcı = | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200429011143/http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu/index_dosyalar/Dersler/Betonarme1/Sunular/Betonarme_1_2.pdf | arşivtarihi = 29 Nisan 2020 | ölüurl = yes }}</ref> vurgulamıştır:
{{Ksöz|
En önemli eleman: Kolon<br>
En özensiz inşa edilen: Kolon<br>
En çok hasar ve göçme nedeni: Kolon<br>
En önemli donatı: Etriye<br>
En önemsenmeyen donatı: Etriye<br>
Depremde en etkin eleman: Perde<br>
Bir fazla etriye çok can kurtarır! bir eksik etriye çok cana kıyar!}}
 
== Uygulaması ==
* Etriyeler, kullanılan standart ve statik çözümlemelerine bağlı olarak belirli sıklıkta bir yerleştirilir. Statik projenin aksine seyrek sayıda konulması halinde yeterli görev görmeyecek, yeterli süneklik sağlamayacaktır.
 
* Kolon boyunca, kolon-kiriş birleşim bölgelerindenoktalarına deetriye kullanılmalıdırmutlaka konulmalıdır. Kolon-kiriş birleşim noktalarıbölgelerine etriye konulmayan, özenliözenle sarılmayan yapının depremde yıkılma ihtimali yüksektir.<ref name="a.topçu-ba1-2"/>
 
* Etriyeler, boyuna donatıları sarmalı, arasında boşluk kalmamalıdır.
3.404

değişiklik