"Artuklu Beyliği" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Artuklular'ın tarihçesi bulunmadığı için Artuklular'ın tarihçesini ekledim.
(Kaynaksız şablonuna tarih eklendi. Kaynak)
(Artuklular'ın tarihçesi bulunmadığı için Artuklular'ın tarihçesini ekledim.)
 
Artuklulardan günümüze kadar gelen tarihi eser, hâlen ayakta durmakta olan [[Malabadi Köprüsü]]'dür. Malabadi Köprüsü 1147 yılında yapılmıştır. [[Malabadi Köprüsü]] dünyanın en büyük taş kemerli köprüsüdür ve [[Ayasofya]]'nın kubbesini içine rahatlıkla alabilecek kadar büyüktür.
 
== Tarihçe ==
Sökmen Bey ve İlgazi Bey, Selçuklu Sultanlığı ile çatışmaya girdikleri El Cezire'de Diyarbakır, Mardin ve Hasankeyf'e yerleştiler. Mardin beyi Sökmen, 1104 yılında [[Harran Muharebesi]]'nde Haçlıları mağlup etti. İlgazi Bey, Mardin'de Sökmen'in yerini aldı ve 1118'de kadı İbnü'l-Aşşab'ın isteği üzerine Halep'in kontrolünü ele geçirdi. 1119 yılında, [[Ager Sanguinis Savaşı]]'nda [[Antakya Prensliği]] İlgazi Bey tarafından mağlup edildi.
 
Haçlılarla İlgazi Bey, Edessa İlçesini yağmaladıktan sonra barıştı. 1121'de, kuzeye Ermenistan'a gitti ve aralarında kayınpederi Mazyad Dubais II ibn Sadaqah ve Gence Sultanı Melik'in liderliğindeki adamlar da dahil olmak üzere tahmini 15.000-20.000 asker vardı. İlgazi Bey Gürcistan'ı işgal etti ancak 1121 [[Didgori Muharebesi|Didgori Savaşı]]'nda Gürcistan kralı IV. David tarafından yenilgiye uğradı. İlgazi Bey 1122'de öldü ve yeğeni [[Belek Gazi]] nominal olarak Halep'i kontrol etmesine rağmen, şehir gerçekten İbn El-Keşşab tarafından kontrol ediliyordu. İbn-i Keşşab 1125'te suikastçılar tarafından öldürüldü ve [[Halep]], 1128'de [[Musul]]'un atabeyi [[İmadeddin Zengi]]'nin kontrolüne geçti.
 
Belek Gazi'nin ölümünden sonra Artuklular Harput, Hasankeyf ve Mardin arasında bölündü. Hasankeyf beyi Sokman'ın oğlu Rukn el-Daula Dāʾūd 1144 yılında öldü ve yerine oğlu Kara Aslan geçti. Kara Aslan, [[Zengiler]]'e karşı Edessa II. Joscelin ile ittifak kurdu ve Joscelin 1144'te uzaktayken Zengi Devleti, düşen ilk Haçlı devleti olan Edessa'yı geri aldı (bkz. [[Edessa Kuşatması 1144]]). Hasankeyf, Zengi Devleti'nin de vasalı oldu. Kara Aslan'ın oğlu Nūr al-Dīn Muḥammad, kızı Nuraddin Muhammed ile evlenen Rum Selçuklu Sultanı [[II. Kılıç Arslan]]'a Eyyubi sultanı [[Selahaddin Eyyubi|Selahaddin]] ile ittifak yaptı. II. Kılıç Arslan ile barış anlaşmasında Selahaddin, Artukluların teknik olarak hala Selahaddin'in henüz kontrol edemediği Musul'un vasalları olmasına rağmen, Artuklu topraklarının kontrolünü ele geçirdi. Bununla birlikte, Artuklu desteğiyle Selahaddin, nihayet Musul'un kontrolünü de ele geçirdi ve yönetimi 1180'lerin sonlarına doğru [[Büyük Selçuklu İmparatorluğu|Selçuklu İmparatorluğu]]'ndan Eyyubi Sultanlığı'na devretti. Selçuklu İmparatorluğu bundan kısa bir süre sonra 1194'te tamamen dağıldı.
 
Artuklu hanedanı, Cezire'nin nominal komutasında kaldı, ancak Eyyubi yönetimi altında güçleri azaldı. Hasankeyf şubesi 1198'de Diyarbakır'ı fethetti ve merkezi buraya taşındı, ancak 1231'de Selçuklularla ittifak kurmaya çalışınca Eyyubiler tarafından yıkıldı. Harput kolu, Eyyubiler ile Selçuklular arasındaki kaygan bir politika nedeniyle Rum Sultanlığı tarafından tahrip edildi. Mardin kolu daha uzun süre hayatta kaldı, ancak [[Eyyûbîler|Eyyubiler]], [[Anadolu Selçuklu Devleti|Rum Sultanlığı]], [[İlhanlılar]] ve [[Timurlular|Timur]]<nowiki/>luların bir vasalı olarak hayatta kaldı. Kara Koyunlular Mardin'i ele geçirdi ve sonunda 1409'da Artuklu egemenliğine son verdi.
 
== Resimler ==
1

değişiklik