"Veli Mahmud Paşa" sayfasının sürümleri arasındaki fark

5 kaynak kurtarıldı ve 0 kaynak ölü olarak işaretlendi.) #IABot (v2.0.7
k (→‎Birinci sadrazamlığı: Bağlantı düzeltme)
(5 kaynak kurtarıldı ve 0 kaynak ölü olarak işaretlendi.) #IABot (v2.0.7)
== Sadrazamlıktan önceki hayatı ==
 
Aslının ne olduğu hakkında tarihçiler arasında büyük tartışmalar ortaya çıkmıştır.<ref name="TDV">Tekindağ, Şehabeddin (2003) "Mahmud Paşa" ''Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt: 27, Sayfa: 376-378'' Ankara:TDV yayınları. Online:[http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c27/c270262.pdf] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20170116144537/http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c27/c270262.pdf |date=16 Ocak 2017 }}</ref><ref name="yasamyapit">Birışık, Abdülhamit (1999) "Mahmud Paşa" ''Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi'', İstanbul: Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.70-71 ISBN 975-08-0072-9</ref> Zamanında hazırlanmış olan ''Ecthesis Chronica'' ve ''Historia Patriarchia'' adlı kroniklere göre [[Sırplar|Sırp]] asıllıdır. Kardeşi Michael Angelovic, Sırp despotunun önde gelen adamlarından biridir <ref name="stavrides">Stavrides, Théoharis (2001), ''The Sultan of vezirs: the life and times of the Ottoman Grand Vezir Mahmud Pasha Angeloviç (1453–1474)'', Brill</ref> ve birçok modern tarihçi de bunu kabul etmektedirler.<ref name="finkel">Finkel (2006), say. 79</ref><ref>Gabriel Piterberg, Teofilo F. Ruiz, Geoffrey Symcox, ''Braudel revisited: the Mediterranean world, 1600-1800'', say. 93</ref>. [[Aşık Çelebi]] "[[Tezkire]]"si ve [[Taşköprülüzade]] tarihine göre <ref>Taşköprülüzade (1852/1853), ''El Shakayık el-numaniyya'', İstanbul (Osmanlıca)</ref> aslı [[Hırvatlar|Hırvat]]tır ve buna katılan modern yabancı tarihçiler de bulunmaktadır <ref>Miller, Barnette (1941).''The Palace school of Muhammad the Conqueror''. Harvard University Press. say. 7.</ref> Trabzon Rum İmparatoru David’in başmâbeyincisi, filozof Georgios Amiroutzes ile teyze çocukları olduğu iddiası da kaynaklarda bulunmaktadır. Bazı kaynaklarda ise babasının Nabirda'dan Michael Angelus olduğu ve ailenin [[Teselya]]’nın Sırp despotlarından Angeliler’e mensup bulunduğu da belirtilir. Kendisine ait 1463 tarihli bir pençede ismi Mahmûd İbn Abdülhay şeklinde yazılıdır.
 
Büyük olasılıkla 1420'de [[Balkanlar]]'ın orta kesiminde, bugün [[Kosova]]'nın batısında yer alan [[Nobırda]] adlı bir kasabada doğmuştur. Gününün Rum tarihçisi [[Laonikos Halkokondiles]] göre 1427'de Osmanlıların Sırbistan Despotluğu'nu ellerine geçirdikleri yılda, onun annesi ile birlikte "Yenidağ"dan (modern [[Nobırda|Nobırda veya Novo Brdo'dan]]) [[Semendire]]'ye kaçmakta iken [[II. Murad]]'ın beylerinden Mehmed Ağa tarafından esir alındığı ve [[Edirne]]'ye getirildiği belirtmektedir.<ref name="yasamyapit"/><ref name="stavrides"/>
 
== Kaptan-ı Derya ==
Kaptan-i Deryalığı esnasında [[Eğriboz Adası|Eğriboz]] seferi için donanmayı organize etmekle görevlendirildi. Eğriboz adası ve kalesinin kuşatılmasında donanma ile ve kendi birlikleri ile büyük yararlılıklar gösterip, padişahla birlikte kalenin kuşatılmasında ve kuşatmanın sürdürülmesinde ısrar etti. Venedik donanmasının ablukayı aşıp kaleye yardımını engelledi ve neticede kale düştü. Bu başarıları ve diğer hizmetleri neticesi İshak Paşa'nın ardından, ikinci defa sadrazamlığa getirildi.<ref name="yasamyapit"/><ref name=sahife>[{{Web kaynağı |url=http://www.bizimsahife.org/Kutuphane/Osmanli_Tarihi_Ans/Osmanli_Tarihi_M/335_Mahmud_Pasa_Veli.htm |başlık=Bizim sahife internet sitesi] |erişimtarihi=20 Mart 2013 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20131013064719/http://www.bizimsahife.org/Kutuphane/Osmanli_Tarihi_Ans/Osmanli_Tarihi_M/335_Mahmud_Pasa_Veli.htm |arşiv-tarihi=13 Ekim 2013 |ölüurl=no }}</ref>
 
== İkinci sadrazamlığı ==
Ancak ikinci sadrazamlığında halkça sevilmesine karşın II. Mehmed'le ilişkileri ilk sadrazamlığı gibi iyi olmamıştır. Bunun nedeni Şehzade Mustafa ve saraydaki çeşitli devlet adamları ile içine düştüğü çekişmelerdir. Bunun neticesi 1474'te II. Mehmet tarafından idam ettirilmiştir. İdam nedeni ise tam bilinmemektedir. Gelibolulu Mustafa Ali "Künhur Ahbar" adlı eserinde onun 1473 yılında Uzun Hasan'a karşı II.Mehmet'le sefere çıkan sadrazamın birkaç günlük yokluğunda sadrazamın eşlerinden birinin (2.eşinin), II.Mehmet sonrası tahtın en güçlü adayı olarak bilinen, iyi bir asker ve halk tarafından sevilen bir kişi olan Şehzade Mustafa ile bir gece evinde birlikte olduğunu; bunu duyan sadrazamın derhal eşinden boşanıp Mustafa'yı ise zehirleterek öldürdüğü; II. Mehmet'in ise oğlunu öldüren sadrazamını idam ettirdiğinden bahseder.<ref name="yasamyapit"/><ref name=tarih/>
 
İbn-i Kemal ve Behişçi adlı tarihçiler ise Mustafa ile sadrazam arasında anlaşmazlık olduğunu doğrulasa da bu olayı ve idam nedeninin bu olay olduğunu tam olarak doğrulayamamaktadır. Ancak Meali "Hürname" adlı eserinde Mustafa'nın ölüm döşeğindeyken Lalası "Ahmed Bey"i çağırıp ölümünden Veli Mahmud Paşa'nın sorumlu olduğunu ve intikamının alınmasını vasiyet ettiğini yazmaktadır.<ref name="yasamyapit"/><ref name=tarih>[{{Web kaynağı |url=http://blog.milliyet.com.tr/sehzade-olduren-pasa/Blog/?BlogNo=180175 |başlık=Milliyet Tarih-"Şehzade Öldüren Paşa" 15.05.2009] |erişimtarihi=20 Mart 2013 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20140415212000/http://blog.milliyet.com.tr/sehzade-olduren-pasa/Blog/?BlogNo=180175 |arşiv-tarihi=15 Nisan 2014 |ölüurl=no }}</ref>
 
Diğer bir hikâye de şöyledir: Mustafa'nın ölümü akabinde sadrazam idam edilmeyip ilk başta görevinden alınmıştır. Ancak Mustafa'nın ölümü sonrası herkes taziyelerini sunarken Edirne'den Mahmut Paşa padişahtan izin almadan saraya gelip Fatih'in karşısına çıkmış ve başsağlığı dileyip padişaha "Şehzade Mustafa öldü ise devlete hizmette ben varım" demiştir. Padişah'ın cevabı ise "Mustafa'nın düşmanının hayatta kalması mümkün değildir" olup Paşayı hapse atmıştır. Bir başka rivayete göre ise Şehzade Mustafa'nın ölümüne hiç karışmamış ancak ölümü sonrası görevden alındığında artık tekrar sadrazamlığa geçmesini istemeyen rakiplerinin karalaması ve onun ölümünden Paşa'nın çok memnun olduğu, söylentilerinin II. Mehmet'e yayılması ile paşanın hapsedildiği iddia edilmektedir.<ref name=tarih/> Hapisteyken "Ya beni affet veya öldür" çağrısını yapan Paşa'nın, II. Mehmet'in karşısına getirildiğinde aşırı kibirli ve mağrur bir tavır sergileyip kendi isminin padişahla bir anıldığını belirtip mertçe öldürülmesini veya affını istediğinden, bunun üzerine 17 Ağustos 1474'te idam ettirildiğinden söz edilir.<ref name="yasamyapit"/><ref name=tarih/>
== Dış bağlantılar ==
 
* Tekindağ, Şehabeddin (2003) "Mahmud Paşa" ''Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt: 27, Sayfa: 376-378'' Ankara:TDV yayinlari. Online:[http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c27/c270262.pdf] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20170116144537/http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c27/c270262.pdf |date=16 Ocak 2017 }}
 
{{başlangıç kutusu}}
441.925

değişiklik