"Türkiye" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
değişiklik özeti yok
(Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.6)
k
Osmanlı İmparatorluğu'nun topraklarının sınırları, askeri gücü ve zenginlik düzeyi giderek azalınca Balkanlar'da yaşayan Müslümanlar gördükleri eziyetler sebebiyle Anadolu'ya göç etmeye başladı.<ref name="Illinois2009">{{Kitap kaynağı|soyadı=Todorova|ad=Maria|başlık=Imagining the Balkans|url=http://books.google.com/books?id=WZweAIJI0ZwC&pg=PA175|erişimtarihi=15 Haziran 2013|tarih=18 Mart 2009|yayıncı=Oxford University Press|isbn=978-0-19-972838-1|sayfa=175}}</ref> Aynı şekilde [[Rus İmparatorluğu|Rusların]] [[Kafkasya]] topraklarını [[Rus-Kafkas Savaşı|ele geçirmesi]] sonucunda buradaki Müslümanlar da Anadolu'ya geldi.<ref>{{Kitap kaynağı|soyadı=Mann|ad=Michael|başlık=The Dark Side of Democracy: Explaining Ethnic Cleansing|url=http://books.google.com/books?id=cGHGPgj1_tIC&pg=PA118|erişimtarihi=28 Şubat 2013|yıl=2005|yayıncı=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-53854-1|sayfa=118}}</ref> İmparatorluğun yine son zamanlarında [[milliyetçilik]] isyanlarının çıkmasıyla milletler arasında çeşitli etnik gerginlikler yaşandı, bu etnik gerginlikler [[Ermeni Sorunu]] gibi çeşitli sorunları ortaya çıkardı.<ref name=nzhistory.net.nz>{{Web kaynağı | başlık = Collapse of the Ottoman Empire, 1918-1920 | url = http://www.nzhistory.net.nz/war/ottoman-empire/collapse | yayımcı = nzhistory.net.nz | erişimtarihi = 9 Ağustos 2014 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20151219183629/http://www.nzhistory.net.nz/war/ottoman-empire/collapse | arşivtarihi = 19 Aralık 2015 | ölüurl =hayır }}</ref> Sultan [[II. Abdülhamid]]'in aşırı otoriter yönetimine bir tepki olarak gelişen [[Jön Türkler|Jön Türk]] hareketinin 1908'de yaptığı devrimle [[II. Meşrutiyet]] ilan edildi.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.archive.org/stream/universityoftoro10univuoft#page/14/mode/2up | yayıncı = University of Toronto | gazete = Monthly | başlık = Liberty and The Ottoman | ad = Robert | soyadı = Chambers | arşivurl = https://web.archive.org/web/20160415030417/http://www.archive.org/stream/universityoftoro10univuoft#page/14/mode/2up | arşivtarihi = 15 Nisan 2016 | erişimtarihi = 6 Eylül 2014 | ölüurl =hayır }}</ref> Ardından 5 Ekim 1908'de [[Bulgaristan Bağımsızlık Bildirgesi|Bulgaristan'ın resmen bağımsız olması]] ve 6 Ekim 1908'de [[Bosna krizi|Avusturya-Macaristan'ın Bosna'yı tek taraflı ilhakı]] ülkedeki kaos ortamını büyüttü. Bu olayları, pek çok canın ve toprağın kaybına sebep olan [[Trablusgarp Savaşı]] (1911-12) ile [[Balkan Savaşları]] (1912-13) izledi. 23 Ocak 1913'te, [[I. Balkan Savaşı]] sırasında gerçekleşen [[Bâb-ı Âli Baskını]], diktatör [[Üç Paşalar]]'ı başa getirdi ve yönetimi ele geçirmelerine yol açtı.
 
Osmanlı İmparatorluğu, [[I. Dünya Savaşı]]'na [[İttifak Devletleri]]'nin yanında girdi ve savaştan yenik çıktı. Savaş sırasında Ermenilerle yaşanan etnik gerginliklerin tırmanması üzerine çıkarılan [[Tehcir Kanunu]]'yla Ermeniler, [[Doğu Anadolu Bölgesi]]'nden [[Suriye]]'ye devlet eliyle göç ettirildi. Göçlerde farklı kaynaklara göre 300.000 ile 1.500.000 arasında Ermeni hayatını kaybettikaybettiği iddia edildi. Bu ölümler, çeşitli kaynaklar tarafından [[Ermeni Kırımı|Ermeni Soykırımı]] olarak tanımlandı.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35323/Armenian-massacres/35323suppinfo/Supplemental-Information | yayıncı = Encyclopædia Britannica | başlık = Death toll of the Armenian Massacres | erişimtarihi = 9 Ağustos 2014 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20141011065130/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35323/Armenian-massacres/35323suppinfo/Supplemental-Information | arşivtarihi = 11 Ekim 2014 | ölüurl =hayır }}</ref><ref>{{Web kaynağı | url = http://www.umd.umich.edu/dept/armenian/facts/genocide.html | başlık = Fact Sheet: Armenian Genocide | yayıncı = [[Michigan Üniversitesi]] | erişimtarihi = 15 Temmuz 2010 | arşivengelli = evet | arşivurl = https://web.archive.org/web/20071014004943/http://www.umd.umich.edu/dept/armenian/facts/genocide.html | arşivtarihi = 14 Ekim 2007 | ölüurl =evet }}</ref><ref>{{Kitap kaynağı|soyadı=Freedman|ad=Jeri|başlık=The Armenian genocide|yıl=2009|yayıncı=Rosen Pub. Group|yer=New York|isbn=1-4042-1825-4|url=http://books.google.com/books?id=cuqxYldvClQC|baskı=1st ed.}}</ref><ref>Totten, Samuel, Paul Robert Bartrop, Steven L. Jacobs (eds.) ''Dictionary of Genocide''. Greenwood Publishing Group, 2008, s. 19. ISBN 0-313-34642-9.</ref> Türk tarafı ise olayların soykırım olmadığını ifade ederek Ermenilerin yalnızca yerlerinin değiştirildiğini belirtti.<ref name="Sr.2010">{{Kitap kaynağı|yazar=Patrick J. Roelle, Sr.|başlık=Islam's Mandate- a Tribute to Jihad: The Mosque at Ground Zero|url=http://books.google.com/books?id=KL0RTx77lrwC&pg=PA33|erişimtarihi=9 Şubat 2013|tarih=27 Eylül 2010|yayıncı=AuthorHouse|isbn=978-1-4520-8018-5|sayfa=33}}</ref> Ermenilerin yanı sıra imparatorlukta savaş devam ederken [[Rum Kırımı|Rum]] ve [[Süryani Katliamı|Süryaniler de öldürüldü]] ve bu olaylar da bazı kaynaklar tarafından soykırım olarak tanımlandı.<ref name="SchallerZimmerer">Schaller, Dominik J; Zimmerer, Jürgen (2008). "Late Ottoman genocides: the dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies – introduction". Journal of Genocide Research 10 (1): 7–14. doi:10.1080/14623520801950820</ref> Savaşın ardından imparatorluğa bağlı milletler ayrılarak [[Osmanlı topraklarında şuan bulunan devletler listesi|çeşitli yeni devletler]] kurdular.<ref>[[Roderic H. Davison]]; Review "From Paris to Sèvres: The Partition of the Ottoman Empire at the Peace Conference of 1919–1920" by Paul C. Helmreich in ''[[Slavic Review]]'', Vol. 34, No. 1 (Mar. 1975), ss. 186–187</ref><ref name="Bloxham2005">{{Kitap kaynağı|yazar=Donald Bloxham|başlık=The Great Game of Genocide: Imperialism, Nationalism, And the Destruction of the Ottoman Armenians|url=http://books.google.com/books?id=TSRkGNoEPFwC&pg=PA150|erişimtarihi=9 Şubat 2013|yıl=2005|yayıncı=Oxford University Press|isbn=978-0-19-927356-0|sayfa=150}}</ref><ref name="Levene">{{Dergi kaynağı|soyadı=Levene|ad=Mark|başlık=Creating a Modern 'Zone of Genocide': The Impact of Nation- and State-Formation on Eastern Anatolia, 1878–1923|dergi=Holocaust and Genocide Studies|tarih=Kış 1998|cilt=12|sayı=3|sayfa=393–433|url=http://hgs.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/12/3/393|doi=10.1093/hgs/12.3.393}}</ref><ref name="Ferguson">{{Kitap kaynağı|soyadı=Ferguson|ad=Niall|başlık=The War of the World: Twentieth-Century Conflict and the Descent of the West|yıl=2007|yayıncı=Penguin Group (USA) Incorporated|isbn=978-0-14-311239-6|sayfa=180}}</ref> 30 Ekim 1918'de [[Osmanlı İmparatorluğu]], [[İtilaf Devletleri]] ile [[Mondros Ateşkes Anlaşması]]'nı imzaladı. 10 Ağustos 1920'de imzalanan [[Sevr Antlaşması]] ise Osmanlı topraklarını [[İtilaf Devletleri]] arasında paylaştırdı ancak yürürlüğe giremedi.<ref name="Ottomans" />
 
=== Türkiye Cumhuriyeti ===
{{Ana madde|Türkiye'de siyaset}}
{{Ayrıca bakınız|Türkiye'de seçimler}}
[[Dosya:Recep Tayyip Erdoğan, 20182019 (cropped).jpg|thumbalt=|150pxküçükresim|202x202pik|[[Recep Tayyip Erdoğan]]<br /><small>[[Türkiye cumhurbaşkanı|Cumhurbaşkanı]]</small>]]
1923 ile 2018 yılları arasında Türkiye, [[Parlamenter sistem|parlamenter]] [[temsilî demokrasi]]nin uygulandığı bir ülkeydi. [[2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumu]]nun sonucunda [[başkanlık sistemi]] kabul edildi; yeni sistem 2018 yılında [[2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi|cumhurbaşkanlığı seçimi]]yle yürürlüğe girdi ve Cumhurbaşkanı'na kararname verme, kendi kabinesini atama, bütçeyi hazırlama, seçim çağrısında bulunarak parlamentoyu lağvetme ve bürokrasiyle mahkemelere siyasi atamalar yapabilme yetkisi de dahil olmak üzere yürütmenin tam kontrolünü verdi. [[Türkiye başbakanı|Başbakanlık]] makamı yürürlükten kaldırılmış ve yetkileri ([[Bakanlar Kurulu (Türkiye)|Bakanlar Kurulu]] ile birlikte) devlet başkanı olan ve doğrudan seçimle beş yıllık bir süre için seçilen Cumhurbaşkanı'na devredilmiştir. [[Recep Tayyip Erdoğan]], [[2014 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi|2014]]'te ülkenin halk oylamasıyla seçilen ilk cumhurbaşkanıdır. [[Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1982)|Türkiye'nin anayasası]], ülkenin yasal sistemini ortaya koyar. Hükûmetin temel ilkelerini içerir ve üniter bir merkezi devlet olarak Türkiye'yi tanımlar.
 
57

değişiklik