"Evlilik" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Bot: Kaynak ve içerik düzenleme (hata bildir)
k (Bot: Kaynak ve içerik düzenleme (hata bildir))
 
== Türleri ==
[[FileDosya:Legality of polygamy.svg|thumb|400px |{{lejant|#009e73|[[Poligami]] sadece Müslümanlara yasal.}}{{lejant|#56b4e9|Poligami yasal.}}{{lejant|#0072b2|Poligami bazı bölgelerde yasal.}}{{lejant|#d55e00|Poligami yasadışı, ama uygulama cezaya tabi değil.}}{{lejant|#000000|Poligami yasadışı ve uygulama cezaya tabi.}}{{lejant|#e0e0e0|Yasal durum bilinmiyor.}}]]
1980 basımı ''Ethnographic Atlas'' kitabının listelediği 1,231 toplumdan, 186'sının [[Tek eşlilik|tek eşli]], 453'ünün nadiren [[Polijini|polijinik]], 588'inin sıkça [[Polijini|polijinik]] ve 4'ünün [[Poliandri|poliandrik]] toplumlar olduğunu ortaya koymuştur.<ref name="Atlas">[http://eclectic.ss.uci.edu/~drwhite/worldcul/Codebook4EthnoAtlas.pdf ''Ethnographic Atlas Codebook''] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20121118232413/http://eclectic.ss.uci.edu/~drwhite/worldcul/Codebook4EthnoAtlas.pdf|tarih=18 Kasım 2012}} derived from George P. Murdock’s ''Ethnographic Atlas'' recording the marital composition of 1,231 societies from 1960 to 1980.</ref> Poliandri sadece [[Himalaya|Himalayalarda]] bulunan dağ toplumlarında gözlemlenmiştir.
 
Monogami olarak da bilinen tek eşlilik, bir kişinin hayatı boyunca ya da belirli bir zaman süresince tek bir eşe sahip olması durumudur.
 
Antropolog [[Jack Goody]]'nin araştırmalarına göre monogami ve [[çeyiz]] hazırlama, [[pulluk]] ile tarım yapma ile yüksek oranda bağlantılıdır ve bu bağlantı İrlanda'dan Japonya'ya kadar Avrasya'daki pek çok toplumda gözlemlenir. Buna karşın [[Çapa (tarım)|çapa]] ile tarım yapan [[Sahra Altı Afrika]] toplumlarında [[başlık parası]] ve [[poligami]] yaygındır.<ref name="Goody 1976 7">{{citeKitap bookkaynağı|titlebaşlık=Production and Reproduction: A Comparative Study of the Domestic Domain|pagesayfa=7|locationkonum=Cambridge|publisheryayıncı=Cambridge University Press|yearyıl=1976|lastsoyadı=Goody|firstad=Jack}}</ref> Ayrıca bir toplumun büyüklüğü, o toplumda insan ahlakının tanrılara atfedilmesi ve toplumdaki monogami yaygınlığı arasında da istatistiksel bağlantı bulunmaktadır<ref>{{citeAkademik journaldergi kaynağı|titlebaşlık=The Size of Societies, Monogamy, and Belief in High Gods Supporting Human Morality|issuesayı=1|pagessayfalar=53–58|journaldergi=Tijdschrift voor Sociale Wetenschappen|yearyıl=1992|volumecilt=37|lastsoyadı=Roes|firstad=Frans L.}}</ref>
 
=== Çok eşilik ===
{{Ana madde|Çok eşlilik}}
Çok eşlilik veya poligami, bir kimsenin aynı esnada birden fazla kişiyle evli ya da birlikte olmasıdır.<ref>{{Web kaynağı|url=https://www.dictionary.com/browse/polygamy|başlık=Sözlük tanımı|erişim tarihi=11 Mayıs 2020|arşivtarihi=13 Mart 2016|arşivurl=https://web.archive.org/web/20160313090740/https://www.dictionary.com/browse/polygamy|dil=en|website=dictionary.com}}</ref> Terim çok karılılık ([[polijini]]), çok kocalılık ([[poliandri]]) ve [[grup evliliği]] durumlarını kapsamaktadır.<ref name="Zeitzen">{{citeKitap bookkaynağı|url=https://books.google.com/books?id=WIzHjpTJgdQC&pg=PA3|titlebaşlık=Polygamy: a cross-cultural analysis|pagesayfa=3|publisheryayıncı=Berg|yearyıl=2008|isbn=978-1-84520-220-0|lastsoyadı=Zeitzen|firstad=Miriam Koktvedgaard}}</ref>
 
==== Polijini ====
{{Ana madde|Polijini}}
Küresel insan genetik çeşitliliği üzerine yürütülmüş bir moleküler genetik çalışmaya göre, insanlar yerleşik hayata ve tarıma geçmeden önce çok karılı olarak yaşamaktaydı. Bu geçiş Avrasya'da 10.000 ile 5.000 yıl önce, Amerikalar ve Afrika'da ise daha sonra meydana gelmiştir.<ref>{{citeAkademik journaldergi kaynağı|titlebaşlık=A recent shift from polygyny to monogamy in humans is suggested by the analysis of worldwide Y-chromosome diversity|issuesayı=1|pagessayfalar=85–97|journaldergi=J Mol Evol|yearyıl=2003|volumecilt=57|pmid=12962309|doi=10.1007/s00239-003-2458-x|vauthors=Dupanloup I, Pereira L, Bertorelle G, Calafell F, Prata MJ, Amorim A, Barbujani G|bibcode=2003JMolE..57...85D|citeseerx=10.1.1.454.1662}}</ref> Yukarıda belirtldiği üzere antropolog [[Jack Goody]]'nin araştırmaları, [[Çapa (tarım)|çapa]] ile tarım yapan [[Sahra Altı Afrika]] toplumlarında başlık parası ve [[Poligami|poligaminin]] yaygın olduğunu ortaya koymuştur.<ref name="Goody 1976 7" /> Daha sonraki karşılaştırmalı araştırmalar, bir toplumda pulluk kullanımının çok veya tek eşliliği belirleyen en önemli faktörü oluşturduğunu, savaşlarda yüksek erkek ölüm oranı (devletsiz toplumlarda) ve hastalıklar (devletli toplumlarda) da az miktarda etki gösterdiğini bulmuştur.<ref>{{citeAkademik journaldergi kaynağı|titlebaşlık=What we know and what we don't know about variation in social organization: Melvin Ember's approach to the study of kinship|issuesayı=1|pagessayfalar=27–30|journaldergi=Cross-Cultural Research|yearyıl=2011|volumecilt=45|doi=10.1177/1069397110383947|lastsoyadı=Ember|firstad=Carol R.}}</ref>
 
==== Poliandri ====
{{Ana madde|Poliandri}}
Poliandri, nadir görülen bir evlilik yapısıdır. En sık görüldüğü [[Himalaya Dağları]]'nda poliandri arazi azlığı ile bağdaşlaştırılmıştır. Bu bölgede gözlemlenen evliliklerde bir ailede yer alan tüm erkek kardeşler bir kadın ile evlendirilmektedir. Bu sayede arazinin paylaştırılmasından kaçınılmaktadır.<ref>{{citeKitap bookkaynağı|titlebaşlık=The Dynamics of polyandry: kinship, domesticity, and population on the Tibetan border|locationkonum=Chicago|publisheryayıncı=University of Chicago Press|yearyıl=1998|lastsoyadı=Levine|firstad=Nancy}}</ref> Himalayalar dışında da poliandriye izin veren toplumlar keşfedilmiş, bu bölgelerde gelenek bir çocuğun birden fazla babaya sahip olabileceği inancı ile ilişkilendirilmiştir.<ref>{{citeAkademik journaldergi kaynağı|url=http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1049&context=anthropologyfacpub|titlebaşlık=A survey of non-classical polyandry|datetarih=JuneHaziran 2012|issuesayı=2|pagessayfalar=149–72|journaldergi=Human Nature|volumecilt=23|pmid=22688804|doi=10.1007/s12110-012-9144-x|last1soyadı1=Starkweather|first1ad1=Katherine|last2soyadı2=Hames|first2ad2=Raymond}}</ref>
 
== Yasalar ve kurallar ==
634.636

değişiklik