"Teropod" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
k
| ad = Teropod
| fosil = Geç Triyas - Günümüz
| resim = Coelophysis_bauri_mountTheropoda.jpgpng
| resim_bilgi =
| alem = [[Animalia]]
}}
 
'''Teropod''' veya ikili isimlendirmesi ile '''Theropoda''' (Türkçe: canavar ayak), [[Kertenkele kalçalı dinozorlar|kertenkele kalçalı dinozorlarındinozorlar]] (Saurischia) entakımına çeşitlibağlı, altboş takımı.kemikleri Theropodave grubuüç aynıparmaklı zamandauzuvları tümile etçilkarakterize dinozorlarıedilen dabir içermektedir[[dinozor]] alt takımı. Karga boyutundaki ''[[Microraptor]]'' cinsinden,cinsi ile devasa [[Tyrannosaurus Rex|''Tyrannosaurus rex'']] gibi boyutsal açıdan çeşitliliğe sahiptirler.<ref name="t">{{Web kaynağı | soyadı1 = The-Editors-of-Encyclopaedia-Britannica | ad1 = The-Editors-of-Encyclopaedia-Britannica | başlık = Theropod | url = https://www.britannica.com/animal/theropod | website = Encyclopædia Britannica | yayıncı = Encyclopædia Britannica, inc. | arşivurl = https://web.archive.org/web/20150721233458/https://www.britannica.com/animal/theropod | arşivtarihi = 21 Temmuz 2015}}</ref> Modern [[Kuş|kuşlar]] da Theropoda alt takımına mensuptur.
 
== Genel özellikler ==
Grubun tamamı [[Bipedalizm|iki ayağı üzerinde yürüyen]] [[Saurischia]] takımına ait türlerden oluşur. Theropoda alt takımı ''[[Giganotosaurus]]'' ve ''[[Tyrannosaurus]]'' gibi yeryüzünde yaşamış en büyük etçil cinslerden bazılarını da barındırır.
Grubun tamamı iki ayağı üzerinde yaşayan Saurischian türlerden oluşur. Theropoda alt takımı [[Giganotosaurus]] ve [[tyrannosaurus]] gibi yeryüzünde yaşamış en büyük etçil cinslerden bazılarını da barındırır. Dinozorlarla ilgili son çalışmalar sonucu artık teknik olarak dinozor soyunun tükenmediği yorumu getirilmektedir, zira günümüz dünyasının en yaygın canlıları olan kuşlar, küçük uçamayan Teropodlardan evrimleşmişlerdir. Özellikle son yıllarda dinozor araştırmaları sayesinde bulunan her yeni fosil parçasıyla dinozorlar ve özellikle Teropodlar hakkındaki görüş güncellenmiştir. 1960'larda keşfi ve çalışması yapılan fosil Deinonychus antirrhopus sayesinde dinozorlar hakkındaki eski görüşler sorgulanmış ve değiştirilmiştir. Aptal, hantal ve soğuk kanlı özellikler gösteren dinozor düşüncesinin yerini sıcak kanlıya yakın, tüylü, hızlı ve kuyruklarını sürümeyen daha aktif bir dinozor şablonu almıştır. <ref name="t1">{{Web kaynağı | soyadı1 = Editors of Berkeley | ad1 = Editors of Berkeley | başlık = Theropoda | url = https://ucmp.berkeley.edu/taxa/verts/dinosauria/theropoda.php | website = www.berkeley.com | yayıncı = University of Berkeley | arşivurl = https://web.archive.org/web/20090929103147/https://ucmp.berkeley.edu/taxa/verts/dinosauria/theropoda.php | arşivtarihi = 29 Eylül 2009}}</ref>
 
Grubun tamamı iki ayağı üzerinde yaşayan Saurischian türlerden oluşur. Theropoda alt takımı [[Giganotosaurus]] ve [[tyrannosaurus]] gibi yeryüzünde yaşamış en büyük etçil cinslerden bazılarını da barındırır. Dinozorlarla ilgili son çalışmalar sonucu artık teknik olarak dinozor soyunun tükenmediği yorumu getirilmektedir, zira günümüz dünyasının en yaygın canlıları olan kuşlar, küçük uçamayan Teropodlardan evrimleşmişlerdirevrilmişlerdir. Özellikle son yıllarda dinozor araştırmaları sayesinde bulunan her yeni fosil parçasıyla dinozorlar ve özellikle Teropodlar hakkındaki görüş güncellenmiştir. 1960'larda keşfi ve çalışması yapılan fosil ''[[Deinonychus antirrhopus]]'' sayesinde dinozorlar hakkındaki eski görüşler sorgulanmış ve değiştirilmiştir. Aptal, hantal ve soğuk kanlı özellikler gösteren dinozor düşüncesinin yerini sıcak kanlıya yakın, tüylü, hızlı ve kuyruklarını sürümeyen daha aktif bir dinozor şablonu almıştır. <ref name="t1">{{Web kaynağı | soyadı1 = Editors of Berkeley | ad1 = Editors of Berkeley | başlık = Theropoda | url = https://ucmp.berkeley.edu/taxa/verts/dinosauria/theropoda.php | website = www.berkeley.com | yayıncı = University of Berkeley | arşivurl = https://web.archive.org/web/20090929103147/https://ucmp.berkeley.edu/taxa/verts/dinosauria/theropoda.php | arşivtarihi = 29 Eylül 2009}}</ref>
 
Teropodların belli karakteristik özellikleri mevcuttur, özellikle içi boş ve ince çeperli kemikleri bunlara örnektir. yine bu canlıların evrimsel süreçte el ve ayak parmaklarında belli değişiklikler meydana gelmiştir. Özellikle eldeki dördüncü parmak ileri türlerde üçe düşmüştür. Ayak parmaklarında da üç ana ayak parmağı vardır ve dördüncü parmak körelmiştir. Teropodların en önemli özelliklerinden biri de keskin ve kıvrık dişleri ile büyük ve sağlam pençeleridir. <ref name="t1" />
 
== Sınıflandırma ve cinsler ==
En erken Teropodlar [[Coelophysoidea]] ailesi içinde yer alırlar. Bipedal ve etçil bu dinozorlar geç Triyas'tan erken Jura döneminde yaşamışlardır. ''[[Dilophosaurus]]''<nowiki/>'un Teropod olarak konumu net değildir. Coelophysoidea içinde yer alıp almadığı net değildir.
 
Bir sonraki grup [[Neoceratosauria]]'dır ve içinde [[Abelisauridae|Abelisauridler]] ([[Carnotaurus]]) ile ''[[Ceratosaurus]]'' bulunur. Teropodların en büyük grubu [[Tetanurae]]'dır ve bu büyük grup önemli aileleri içermektedir. [[Megalosauroidea]] (''[[Megalosaurus]]'' ve ''[[Spinosaurus]]'' gibi cinsleri içerir) ve [[Allosauroidea]] gibi aileler bu gruptadır. Allosauroidea da ''[[Allosaurus]]'', ''[[Giganotosaurus]]'' ve ''[[Carcharodontosaurus]]'' gibi dev cinsleri içerir.
 
Son ve evrimsel olarak en ileri grup da [[Coelurosauria]] grubudur. Kuşlarla en yakın akraba olan canlı türlerini barındıran bu grubun üyeleri birkaç cins hariç genelde küçük türlerden oluşan çeşitli bir gruptur. <ref name="t1" />
 
{{clade| style=font-size:90%;line-height:90%
}}
}}
 
Teropodların belli karakteristik özellikleri mevcuttur, özellikle içi boş ve ince çeperli kemikleri bunlara örnektir. yine bu canlıların evrimsel süreçte el ve ayak parmaklarında belli değişiklikler meydana gelmiştir. Özellikle eldeki dördüncü parmak ileri türlerde üçe düşmüştür. Ayak parmaklarında da üç ana ayak parmağı vardır ve dördüncü parmak körelmiştir. Teropodların en önemli özelliklerinden biri de keskin ve kıvrık dişleri ile büyük ve sağlam pençeleridir. <ref name="t1"/>
 
== Teropod cinsleri ==
En erken Teropodlar Coelophysoidea ailesi içinde yer alırlar. Bipedal ve etçil bu dinozorlar geç Triyas'tan erken Jura döneminde yaşamışlardır. [[Dilophosaurus]]'un Teropod olarak konumu net değildir. Coelophysoidea içinde yer alıp almadığı net değildir. Bir sonraki grup Neoceratosauria'dır ve içinde Abelisauridler ([[Carnotaurus]]) ile [[Ceratosaurus]] bulunur. Teropodların en büyük grubu Tetanurae'dır ve bu büyük grup önemli aileleri içermektedir. Megalosauroidea (Megalosaurus ve Spinosaurus gibi cinsleri içerir) ve Allosauroidea gibi aileler bu gruptadır. Allosauroidea da Allosaurus, Giganotosaurus ve Carcharodontosaurus gibi dev cinsleri içerir. Son ve evrimsel olarak en ileri grup da Coelurosauria grubudur. Kuşlarla en yakın akraba olan canlı türlerini barındıran bu grubun üyeleri birkaç cins hariç genelde küçük türlerden oluşan çeşitli bir gruptur. <ref name="t1"/>
 
== Kaynakça ==
6.747

değişiklik