"Dikkat" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
Son dönemlerde Treisman'ın 1993’te ortaya attığı Feature Integration (dikkat bütünleme) Theory (FIT)’si ile Duncan ve Humphrey'nin 1989’da çıkardıkları Attentional Engagement (dikkat anlaşması) Theory (AET)’nin karşılaştırıldığı önemli bir tartışma ortaya çıkmıştır. [10]<ref name=":1">[[Attention|Raftopoulos]], pp. 5–7.</ref> FIT, objeleri, objelerin özelliklerini toplayan seçici mekânsal dikkat vasıtasıyla aldığımızı farz eder. Duncan ve Humphrey ‘in AET’si, &nbsp;algısal bölümlendirmenin ilk dikkat öncesi paralel evresinin ve sahnedeki bütün görsel maddeleri kapsayan analizlerin var olduğu düşüncesini sürdürmektedir. Bu evrede, görsel sahnedeki objeler, yapısal ünitelerde üretilir. Bu paralel safhanın ürünü de çoklu-mekânsal-ölçek yapılı temsillerdir. Seçici dikkat bu noktadan sonra devreye girer ve görsel kısa dönemli hafızaya girebilecek öğeleri seçer. Bu iki teori arasındaki zıtlık görsel dikkat görevlerinin tek başına ve bunları yönlendiren bütünleyici bilişsel süreçlerin ayırımını yapmak hususunda vurguda bulunur. [10]<ref name=":1" /> Rastophopoulos bu tartışmayı şöyle özetlemiştir: “objelerin tespitinde mekânsal dikkatin gerekli olduğunu savunan Treisman’ın FIT teorisine karşın, Humphrey görsel elementlerin merkezi dikkat olmadan ilk paralel evrede kodlanıp birbirine bağlandığını ve ilk gruplandırmanın sonucundan doğan öğelerden seçim yapmak için dikkat verildiğini savunur”. [11]<ref>[[Attention|Raftopoulos]], p. 8</ref>
 
=== Nöropsikolojik Modelmodel ===
20. Yüzyılda, [[Lev Vygotsky]] ve Alexander Luria dikkat, hafıza ve aktivasyondan oluşan üç ko-aktif süreçler olarak tasvir edilmiş olan işler belleği tanımlayan nöropsikoloji üç bölüm modeli’ ni oluşturmuşlardır. Dikkat işler belleğin üç ana ko-aktif süreçlerinden biridir. A.R. Luria 1962’de Erkeklerde Yüksek Kortikal İşlevler kitabına kısa ek bir cilt olarak 1973’te İşler Bellek kitabını yayınladı. Luria, kitabın bu cildinde işler belleği “dikkat sistemi, amnestik ( hafıza) sistem ve kortikal aktivasyon sistemi” olarak tanımladığı sürekli ko-aktif üç süreçten oluşturarak kendi üç-bölüm küresel teorisini özetledi. Bu iki kitap da Homskaya’nın açısından “Luria’ nın Nöropsikolojideki ana çalışmaları arasından, bu yeni bilim dalının bütün yönlerini (teorik, klinik, deneysel) bütün olarak en çok yansıtan” olarak düşünülür”. [12]&nbsp;<ref>Homskaya, Elena,&nbsp;''A.R. Luria'', Plenum Press, pp 70–71.</ref> [[Lev Vygotsky|Vygotsky]] ve Luria’nın ortak çalışmasının ürünü olarak, bu çalışma, 21. yüzyılın başlarında anlaşıldığı şekilde, dikkatin güncel bir tanım ve anlayışının büyük bir bölümünü belirlemiştir.
 
=== Dikkat bölünmesi ===
=== Multitasking ve Dikkat Bölünmesi/Dağıtımı/Paylaşımı -Bölünmüş/Dağıtılmış/Paylaşılmış Dikkat ===
MultitaskingDikkat bölünmesi veya bölünmüş dikkat ''(multitasking)'', iki ya da daha fazla işi/görevi eşzamanlı olarak yapma girişimi/teşebbüs etmek olarak tanımlanabilir; ancak araştırmalara göre insanlar multitasking yaparken daha çok hata yapıyorlar ya da görevlerini daha yavaş yapıyorlar. [13]<ref name=":2">''Margaret W. Matlin (2013).&nbsp;Cognition&nbsp;(Textbook) (8 ed.). Wiley.&nbsp;[[International Standard Book Number|ISBN]]&nbsp;[[Özel:BookSources/978-1-118-14896-9|978-1-118-14896-9]].''</ref> Üstlenilen görevleri gerçekleştirebilmek için dikkat olgusu her bir bileşen arasında paylaştırmak zorunda kalıyorlar. [14][15]<ref>''Spelke; Hirst, & Neisser (1976).&nbsp;[https://www.msu.edu/~ema/802/Ch3-4-SpelkeEtAl75.pdf "Skills of divided attention"]&nbsp;(PDF).&nbsp;Cognition&nbsp;'''4'''&nbsp;(3): 215–230.&nbsp;[[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1016/0010-0277(76)90018-4|10.1016/0010-0277(76)90018-4]].''</ref><ref>''Brown, I. D. (1965). "Effect of a car radio on driving in traffic".&nbsp;Ergonomics&nbsp;'''8'''&nbsp;(4): 475–479.&nbsp;[[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1080/00140136508930828|10.1080/00140136508930828]].&nbsp;[[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/5854152 5854152].''</ref>
 
Eski araştırmalar,&nbsp;hikâye okurken müzik dinlemek ya da başka bir şey yazmak veya iki ayrı mesajı farklı kulaklardan dinlemek (dichotic listening: çift kulaklı dinlemek) gibi insanların eşzamanlı işler yaparkenki kısıtlamaları/sınırları içerirdi. [13] <ref name=":2" /><ref name=":2" /> Genel olarak, dikkat olgusu üzerine yapılan klasik araştırmalar, yapılması gereken farklı görevler varken insanların yeni bilgi öğrenme/edinme kabiliyetlerini veya algılayışın/algının sınırlarını incelemiştir. Hatta araba kullanırken radyoyu açmak ya da araba kullanırken telefonla konuşmak gibi insanların eşzamanlı iş yaparken nasıl performans gösterdiklerine dair eski literatür/bilgi/kaynaklar da vardır. [17]<ref>''Strayer, D. L.; Drews, F. A. (2007). "Multitasking in the automobile". In A. F. Kramer, D. A. Wiegmann, & A. Kirlik.&nbsp;Attention: From Theory to Practice. New York: Oxford University Press. pp.&nbsp;121–33.''</ref>[18][19]<ref name="ncbi.nlm.nih.gov">''Salvucci, D D.; Taatgen, NA (2008). "Threaded cognition: An integrated theory of concurrent multitasking".&nbsp;Psychological Review&nbsp;'''115'''&nbsp;(1): 101–30.&nbsp;[[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1037/0033-295x.115.1.101|10.1037/0033-295x.115.1.101]].&nbsp;[[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18211187 18211187].''</ref><ref name="ncbi.nlm.nih.gov"/><ref>''Collet, C; Morel, M; Chapon, A; Petit, C (2009). "Physiological and behavioral changes associated to the management of secondary tasks while driving".&nbsp;Applied Ergonomics&nbsp;'''40'''(6): 1041–6.&nbsp;[[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1016/j.apergo.2009.01.007|10.1016/j.apergo.2009.01.007]].&nbsp;[[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19249012 19249012].''</ref>
Telefonu eller-serbest modu ya da elde tutarak konuşma açısından çok az fark olduğu bulundu. Bu durum, probleme yol açan sebebin, sürücünün eliyle ne yaptığından ziyade, insandaki dikkat sistemi üzerine yüklenen ekstra yük olduğu öne sürülüyor. Sürücünün yanındaki yolcuyla konuşması, telefonda birisiyle görüşmek kadar bilişsel bir emek istese bile, arabadaki yolcular sürücünün ihtiyacına göre konuşmayı değiştirebilecek pozisyonda bulunmaktadır. Örneğin, trafiğin yoğunlaşması halinde yolcu, sürücünün gittikçe zorlaşan şartlar altında yolunu daha iyi bulabilmesi adına konuşmayı durdurabilir, ancak telefonda konuşulan kişi bu durumun farkında bile olmayabilir.
 
=== Eş Zamanlızamanlı Dikkatdikkat ===
Aynı zamanda birden fazla olaya dikkatini vermek olarak sınıflandırılmış olan eş zamanlı dikkat, dikkatin bir türüdür. Eş zamanlı dikkat, çevredekileri bu tarz dikkat ile öğrenen yerel toplumlardaki çocuklarda vardır. Yerel kültür geçmişi olan çocukların hem diğer insanlarla ve hem de çevresiyle olan etkileşiminde eş zamanlı dikkat bulunur. Eş zamanlı dikkat birçok eş zamanlı aktivite ve olaya odaklanmayı gerektirir. Bu durum eş zamanlı dikkati, çoklu aktiviteler arasında dikkat ve odağı sırayla değiştirmek olarak nitelendirilmiş çok görevli dikkatten ayırır. Diğer bir deyişle çok görevli dikkatte diğer aktiviteye geçmeden önce yapılan aktiviteye olan dikkatin durması gerekir.
 
Eş zamanlı dikkat aynı zamanda gerçekleşen birden fazla eyleme kesintisiz dikkati içerir. Bir gruptaki eş güdüm, eş zamanlı dikkat taktiklerini birbirine bağlayabilecek başka bir kültürel uygulamadır. Amerika’daki orta sınıf Avrupa kökenli aileler olaylar arasında bir ileri bir geri giderken, San Pedro’daki yerel kökenli çocuklar ve bakıcılarda eş zamanlı dikkat modeliyle paralel olarak grubun diğer üyeleriyle sürekli bir eş güdüm içinde oldukları gözlemlenmiştir. [2][21]<ref>Morelli, G; C, Angelillo (2003).&nbsp;"Cultural variation in young children's access to work or involvement in specialized child-focused activities"&nbsp;(PDF).&nbsp;''International Journal of Behavioral Development''&nbsp;'''27'''&nbsp;(3): 264–74.&nbsp;[[Digital object identifier|doi]]:10.1080/01650250244000335</ref> Bu araştırma, yerli Amerikan köklerine yakın bir bağı olan çocukların özellikle geniş ve keskin gözlemciler olmak için yüksek bir eğilime sahip oldukları sonucuna varmıştır.[22]<ref>Silva, KG; Correa-Chavez, M; Rogoff, B (2010). "Mexican-heritage children's attention and learning from interactions directed to others".&nbsp;''Child Development''&nbsp;'''81'''&nbsp;(3): 898–912.[[Digital object identifier|doi]]:10.1111/j.1467-8624.2010.01441.x.&nbsp;[[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;20573112</ref> Bu sonuç dikkat yönetiminde güçlü kültürel farklılıkların altını çizmiştir.
58.532

değişiklik