"Albertus Magnus" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Bot: Kozmetik değişiklikler
(düzeltme AWB ile)
k (Bot: Kozmetik değişiklikler)
[[Dosya:AlbertusMagnus.jpg|213x213px|thumbküçükresim|Albertus Magnus]]
'''Albertus Magnus''', (d. yaklaşık 1193, Lauingen - ö. 15 Kasım 1280, [[Köln]]), derin ve çok geniş kapsamlı bilgisiyle [[Orta Çağ]]'da kendisine [[Doktora|doktor]] üniversalis unvanı verilmiş olan 13. yüzyıl Alman düşünürü.
 
Albertus Magnus, [[Bavyera]]'nın Lauingen şehrinde dünyaya gelen Magnus, çok geniş kapsamlı bilgiye sahip olduğu için daha sonraları ''Doctor Universalis'' unvanını kazanmıştır. [[Padova Üniversitesi]]'nde okuduktan sonra ailesinin isteği üzerine [[Dominikan tarikatı|Dominiken]] rahibi olmuştur. Daha sonra [[Paris Üniversitesi]]'ne giderek burada yabancı kürsüsünün başına geçmiştir. Yedi yıl sonra [[Köln]] şehrinde ''Studium Generale''{{'}}yi kurmuştur. Magnus hayatının büyük bir kısmını vaaz vermekle ve öğretmekle geçirmiştir. İnanç ve vahiy yoluyla kazanılan bilgiyi birbirinden ayırmış ve bu ikisinin birbirine karşıt olmadığını ileri sürmüştür. Ona göre, biri akıl ve öbürü ise inanç için doğru olan ve birbirleriyle çelişen iki doğru yoktur; gerçekten doğru olan her şey büyük bir uyum içinde birleşmiştir. Gözleme dayalı bilginin önemini vurgulamış ve bilimin sadece dilden dile aktarılan bilgi olmadığını aynı zamanda nesnelerin doğasının araştırılmasıyla bilime katkı sağlanacağını söylemiştir. Bu görüşü eserlerine de yansımıştır.
 
Yunan ve İslam biliminin [[Batı Avrupa]] üniversitelerine girişinde önemli rol oynayan Magnus, [[Aristoteles]]'in eserlerini 1240 yılında, Paris'te bulunduğu sırada tanıdı. Bu eserlerden o kadar o kadar etkilendi ki bu eserlerin bilimle alakalı kısımlarını açıklamaya karar verdi ve yalnızca Aristotelesçi bilimi değil, Aristoteles'in mantık, matematik, ahlak, siyaset ve metafiziğini de açıkladı. Diğer âlimlerin aksine Aristoteles'in yanılabileceğine ihtimal verdi. Muhtemelen başlangıçta [[Aristoteles]]'in kitapları ile [[Padova Üniversitesi]]'nde eğitim gördü. [[Meryem]] ile tanışması Albertus'un Kutsal Tarikatlar'a katılmaya ikna olmasını sağlamıştır. 1223 yılında ailesi istemese de [[Dominikan tarikatı|Dominikan Tarikatı]]'nın bir üyesi oldu ve [[Bolonya]] ve başka yerlerde teoloji eğitimi gördü. [[Köln]]'de bir hocanın yerine geçmesi için seçildi, burada [[Dominikan tarikatı|Dominikan Tarikatı]]'nın bir evi vardı ve birkaç yıl [[Regensburg]], [[Freiburg im Breisgau|Freiburg]], [[Strazburg]] ve [[Hildesheim]]'da hocalık yaptı.
 
[[Köln]]'deki görev süresi boyunca ''Summa de bono''<nowiki/>'yu yazdı. 1245 yılında din alimi olan Magnus, bu sayede [[Dominikan tarikatı|Dominikan Tarikatı]]'nda bir saygınlığa ulaştı. Bu olaylara müteakiben [[Paris Üniversitesi]]'nde tam zamanlı profesör olarak [[teoloji]] okutmaya başladı ve bu zamanlarda [[Thomas Aquinas]] da Magnus'tan öğrenim görmeye başladı. Magnus [[Aristoteles]]'in neredeyse tüm yazılarını yorumlayan ilk kişi oldu ve böylelikle onları daha geniş akademik çalışmalar için ulaşılabilir hale getirdi. [[Aristoteles|Aristo]]'nun çalışmaları onu [[İbn-i Sina]], [[İbn Rüşd|İbn-i Rüşd]] gibi Müslüman bilim adamlarının çalışma ve öğretilerini yorumlamaya götürdü ve bu durum Magnus'un akademik düşünmenin kalbine inmesini sağladı.
Bitkilerle ilgili olarak kendi gözlemlerinin yanı sıra Aristoteles'ten ve [[Theophrastus]]'tan yararlanmıştır. Kaba hatları ile çevresinde gördüğü bitkileri bilhassa genel çerçevede tüketilenleri derlemiştir. Bu çalışmalarını De Vegetabilibus et Plantis ( Sebzeler ve Bitkiler Üzerine) adlı kitabında toplamıştır. Bu eserinde İtalya'ya yaptığı gezilerinde gördüğü bir portakal ağacını tanımlamıştır. Buna göre ağacın yaprak morfolojisini “biri büyük diğeri küçük iki formdan oluşmakta” diyerek doğru biçimde anlatmış ve çizimlerinde göstermiştir. Bitkiler âlemi için basit bir sınıflandırma sistemini ortaya koyarak; en alta mantarları en üste ise çiçek veren bitkileri yerleştirmiştir. Dikenler ile iğneleri, oluşumlarına ve yapılarına göre ayırmıştır. Bitkilerle çalışmasında morfolojik görünümlerini nesne ve hayvan biçimlerine benzeterek; çan, kuş ve yıldız biçiminde olanlar şeklinde genel bir sistematik sınıflandırma yapmıştır. Mevcut bitkilerin bazılarının “aşılama” yoluyla yeni türlere dönüştürülebileceğini söylemiştir. Meyvelerin karşılaştırmalı bir incelemesini de yaptı, ısı ve ışığın ağaçların büyümesi üzerinde etkilerini gözleyen ilk kişi oldu. Bu gözlemlerden, bitki öz suyunun köklerde tatsız olduğunu fakat yukarı çıktığında tatlandığını ortaya koydu. Batı'da ıspanaktan bahseden ilk kişidir.
 
[[Dosya:Albertus - De animalibus - 2994927 V00039 00000016.tif|thumbküçükresim|''De animalibus'']]
Hayvanlarla ilgili yaptığı çalışmalarında Aristoteles’in “Historia Animalium” adlı eserinden ve Galenus'un çalışmalarından yararlanarak ve kendi gözlemlerini de ilave ederek De Animalibus (Hayvanlar Üzerine) adını verdiği 26 ciltlik bir eser yazmıştır. Bu risalede hayal ürünü bazı yaratıkların tasvirleri yer alır. Bu eserde kuş ve balıkların kan damarlarının dağılımı konusunda Aristoteles'in verdiği bilgilerden ayrılmıştır. Pek çok yeni hayvan çeşidinin morfolojik özelliklerini ayrıntılı bir biçimde ele almıştır. Doğuran hayvanlar ile insanı en üst kategoriye koymuş, sırasıyla kuşlar, sürüngenler, balıklar, yumuşakçalar, kabuklular ile böcekleri alt sınıflara yerleştirmiştir. Böceklerin çiftleşmesinden, çekirgelerde üreme organları, balık ve memelilerde gelişim evrelerine ait yaptığı gözlemlerde organların sırasıyla nasıl şekillendiğini, göbek kordonu denen yapının yerini gelişim süreci içinde hangi damarın aldığını açık ve net bir şekilde anlatmıştır. Ayrıca tavuklar yumurtladıktan sonra çeşitli zaman aralıklarıyla yumurtaları açarak civcivlerin gelişmesini gözlemiştir. Yumurtadan itibaren embriyonun gelişmesini ele almıştır. Avrupa'nın Kuzey bölgelerinde ve kutuplarda yaşayan hayvan varlığına değinmiş, hayatta kalmaları için kalın derilere ve beyaz kürklere sahip olmaları gerektiğini söylemiştir.
 
63.090

değişiklik