"Afyonkarahisar (il)" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Bot: Kozmetik değişiklikler
k
k (Bot: Kozmetik değişiklikler)
{{Düzenle|Şubat 2012}}
{{Yerleşim bilgi kutusu|ad=Afyonkarahisar|görüntü=AfyonBurgberg.jpg|görüntü_boyutu=250px|görüntü_açıklaması=[[Afyonkarahisar Kalesi]]|takma_ad=|yerleşim_türü=[[Türkiye'nin illeri|İl]]|slogan=Akdeniz'in İncisi|bayrak=|bayrak_boyutu=|harita=Afyonkarahisar_in_Turkey.svg|harita_boyutu=250px|harita_açıklaması=Afyonkarahisar'ın [[Türkiye]]'deki konumu|altbölüm_türü=[[Ülkeler listesi|Ülke]]|altbölüm_adı={{bayrakülke|Türkiye}}|altbölüm_türü1=[[Türkiye'nin coğrafi bölgeleri|Bölge]]|altbölüm_adı1=[[Ege Bölgesi]]|altbölüm_türü2=[[Türkiye'nin illeri|İl]]|altbölüm_adı2=Afyonkarahisar|parts=18 [[Afyonkarahisar'ın ilçeleri|ilçe]]|p1 = [[Afyonkarahisar]] |p3 = [[Başmakçı]] |p4 = [[Bayat, Afyonkarahisar|Bayat]] |p5 = [[Bolvadin]] |p6 = [[Çay, Afyonkarahisar|Çay]] |p7 = [[Çobanlar]] |p8 = [[Dazkırı]] |p9 = [[Dinar, Afyonkarahisar|Dinar]] |p10 = [[Emirdağ]] |p11 = [[Evciler]] |p12 = [[Hocalar]] |p13 = [[İhsaniye]] |p14 = [[İscehisar]] |p15 = [[Kızılören]] |p16 = [[Sandıklı]] |p17 = [[Sinanpaşa]] |p18 = [[Sultandağı]] |p19 = [[Şuhut]]|önder_türü=Belediye Başkanı|önder_adı=[[Mehmet Zeybek]]|önder_parti=[[Adalet ve Kalkınma Partisi|AK Parti]]|önder_türü1=Vali|önder_adı1=[[Gökmen Çiçek]] <ref>{{Web kaynağı |url=https://www.ntv.com.tr/turkiye/valiler-kararnamesi-yayinlandi-41-ilin-valisi-degisti,HwfxhTRkWU-eITbQnLyaHg|başlık=Valiler Kararnamesi yayınlandı: 41 ilin valisi değişti|tarih=10 Haziran 2020|erişimtarihi=10 Haziran 2020|yayıncı=NTV}}</ref>|yüz_ölçümü_magnitude=|yüz_ölçümü_toplam_km2=14.237|yüz_ölçümü_land_km2=|yüz_ölçümü_su_km2=|nüfus_as_of=2018|nüfus_not=|nüfus_toplam=641.614|nüfus_metro=|nüfus_yoğunluğu_km2=|zaman_dilimi=[[Uzak Doğu Avrupa Zaman Dilimi|UDAZD]]|utc_offset= +03.00|latd=|latm=|lats=|latNS=|longd=|longm=|longs=|longEW=|rakım_m=|rakım_max_m=|rakım_min_m=|posta_kodu=03000|alan_kodu=272|plaka_kodu=03|website=<center>[http://www.afyon.bel.tr/ Afyonkarahisar Belediyesi] <br /> [http://www.afyonkarahisar.gov.tr/ T.C. Afyonkarahisar Valiliği]</center>|dipnotlar=}}
'''Afyonkarahisar''', [[Ege Bölgesi]] ve İç Batı Anadolu Bölümün'de yer alan bir ildir. 2018 yılı verilerine göre ilde; [[Afyonkarahisar]] merkez ilçesi ile beraber 18 ilçe, 58 belediye ve 442 köy vardır.
 
== Tarihçe ==
[[Kutalmışoğlu Süleyman Şah]]'ın fethiyle ilk kez [[Türkler|Türk]] egemenliğine giren topraklar, [[I. Haçlı Seferi]] sırasındaki Hristiyan egemenliğinden sonra [[Alaaddin Keykubat]] tarafından yeniden [[Türkler|Türk]] yönetimine alındı. [[12. yüzyıl]]da Germiyanoğullları'nın egemenliğinde olan bölge, sonra Osmanlı İmparatorluğu yönetimine girdi.
 
Afyon'da Batı Anadolu ağzı kullanılmaktadır.<ref>Prof. Dr. Leyla Karahan'ın ''Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması'' ([[Türk Dil Kurumu]] yayınları: 630, Ankara 1996)</ref>[[Dosya:Gelincik tepesi.jpg|thumbküçükresim|sağ|Gelincik tepesi Sultandağı]]
 
== Coğrafya ==
İlin diğer komşu illerle sınırlarının toplam uzunluğu 616 kilometredir.
 
Afyonkarahisar ilinin 2019 yılı verilerine göre toplam nüfusu 729.483 . Bu nüfusun 362.447 erkek, 367.036' i kadındır.
 
Yüzde olarak ise: %49,69 erkek, %50,31 kadın nüfusu bulunmaktadır.
Afyonkarahisar, [[Türkiye]]'nin Batı Anadolu'da Tüm yolların birleştiği Kavşak noktasıdır. İlin bazı illere olan kara yolu uzaklıkları şöyledir:
 
[[Dosya:AfyonBurgberg.jpg|thumbküçükresim|150px|sağ|Kente hakim bir konumda bulunan tarihî [[Afyonkarahisar Kalesi]]]]
{| bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="1" cellspacing="0" border="1" style="font-size:95%;" border:gray solid 1px; border-collapse:collapse;
|- bgcolor="f7f8ff"
!257!!461!!328!!293!!274!!145!!226!!223!!573!!779!!676!!350!!170!!1133!!117!!101!!310!!352!!371
|}
[[Dosya:Kilim.jpg|thumbküçükresim|sağ|150px| [[Afyonkarahisar]] Bayat Türkmen Kilimi]]
[[Dosya:TurkishDelightDisplay.jpg|thumbküçükresim|150px|Afyon Türk lokumu [[Afyonkarahisar]]]]
[[Dosya:Sucuk-2.jpg|thumbküçükresim|100px|[[Baharat]]lar ve [[sarımsak]]la zenginleştirilen [[Dana eti|sığır]] ve [[koyun eti]] ile yapılmış el yapımı bir kangal Afyon Türk sucuğu.]]
 
=== İlçelere Olan Mesafeler ===
* Çobanlar > 25&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* Dazkırı > 140&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* Dinar > 106&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* Emirdağ > 70&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* Evciler > 132&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* İhsaniye > 35&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* İscehisar > 23&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* Kızılören > 87&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* Sandıklı > 60&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* Sinan paşa > 34&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* Sultandağı > 68&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
* Şuhut > 29&nbsp;km <ref name="kgmilmes" />
 
=== Dağlar ===
 
* [[Sultan Dağları]], 2610 m.
* [[Akdağ (Denizli)|Akdağ]], 2343 m.
* [[Emir dağı|Emir Dağları]], 2281 m.
* [[Kumalar Dağı]]’ 2247 m.
* [[Ahır Dağı]], 1940 m.
* [[Kızılçal Dağı]], 1601 m.
* [[Paşa Dağı]], 1595 m.
* [[Kasım Dağı]], 1587 m.
* [[Kirseli Dağı]], 1575 m.
* [[İlbulak Dağı]], 1570 m.
* [[Asar Dağı]] 1400 m.
* [[Eyerli Dağı]] 1350 m.
 
=== Akarsu ve göller ===
==== Akarsular ====
 
* [[Akarçay]]
* Aksu Deresi (''[[Araplı deresi]]'')
* [[Seyitler Çayı]]
* [[Çayözü Deresi|Çay özü Deresi]]
* [[Kali Çayı]]
* [[Çay Deresi]]
 
==== Göller ====
 
* [[Akşehir Gölü]],
* [[Eber Gölü]],
* [[Karamık Gölü]] (''Bataklığı''),
* [[Acıgöl (Göller Bölgesi)|Acı Göl]],
* [[Işıklı Gölü]],
* [[Emre Gölü]]
 
===== Barajlar ve Göletler =====
 
=== Ovalar ===
[[Dosya:MarbleUSGOV.jpg|150px|thumbküçükresim|sağ|Afyon mermeri]]
[[Dosya:Sultan Deprem01.jpg|thumbküçükresim|200px|sağ|2002 yılında oluşan Sultandağı Deprem diyagramı]]
Afyon Ovası, Çamur [[ova]], Gül Ovası, [[Sandıklı Ovası]], Şuhut Ovası gibi [[Birikinti ovası|birikinti ovaları]] bulunur.
 
Merkezi yönetim, Vali ve İl Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.
 
Afyonkarahisar Valisi, 11978-Gebze doğumlu '''Gökmen Çiçek''' ’dir. 9.06.2020/274 tarihli kararla İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürü iken atanmıştır.<ref>https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/06/20200610-7.pdf</ref>
 
Afyonkarahisar Belediye Başkanı, 1954 Afyon doğumlu '''Mehmet Zeybek''' (AK PARTİ), 31 Mart 2019 seçimlerinde %42,96 oy oranıyla seçilmiştir.<ref>https://www.afyon.bel.tr/icerikdetay/508/648/baskan-ozgecmis.aspx</ref>
[[2019 Türkiye yerel seçimleri]] sonuçlarına göre Afyonkarahisar İl Genel Meclisi üye sayısı, 36 AK Parti, 7 MHP, 3 CHP ve 3 İYİ PARTİ olmak üzere 50’dir. Afyonkarahisar Belediye meclisi ise 17 AK Parti, 11 İYİ PARTİ, 3 MHP olmak üzere 31 üyeden oluşur.<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/secimdagitimapp/yerel.zul</ref>
 
[[2018 Türkiye genel seçimleri]] sonucuna göre Afyonkarahisar'ın [[Türkiye Büyük Millet Meclisi]]'ndeki üyelerinin siyasi partilere dağılımı: 3 AK Parti, 1 CHP, 1 İYİ PARTİ, 1 MHP'dir.<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/secimdagitimapp/secim.zul</ref>
 
== Ekonomi ==
Afyonkarahisar ilinde,
 
* [http://www.heybelitermal.com Bolvadin Heybeli Kaplıcası] (''Heybeli '' veya ''Kızılkilise Kaplıcası''),
* [[Gazlıgöl Kaplıcası]],
* [[Sandıklı Hüdai Termal Turizm Merkezi]] (''Sandıklı Hüdai Kaplıcaları''),
* [[Ömer Gecek Kaplıcası]] bulunur.
 
== Turizm ==
=== Frig Vadisi Turizmi ===
=== [[Termal turizm]] ===
Afyonkarahisar, Türkiye'de kaplıca ve ılıca yönünden sayılı iller arasındadır. Bu sebeple son yıllarda fertler ve şirketler ve kooperatifler termal turizme yönelik yatırımlara yönelmişlerdir. Yapılan ve yapılacak olan bu yatırımların sonunda Afyonkarahisar turizmde hak ettiği yerini alacaktır. Kaplıcaları, zengin Tabiat yapısı, tarihî eserleri, alternatif turizm çeşitliliği, kültür ve inanç turizmi festival ve şenlikler gibi çeşitli turizm değerlerine sahip olan Afyonkarahisar, Anadolu'nun batı yakasında bir kavşak noktası olup, doğuyu batıya, kuzeyi güneye bağlayan tabiî bir kapı konumundadır. Bu yüzden turizm potansiyeli yönüyle Türkiye'nin sayılı illeri arasındadır.
 
{{Portal|Türkiye}}
{{Commons kategori|Afyonkarahisar Province}}
* [https://www.afyon.bel.tr/ Afyonkarahisar Belediyesi]
* [http://www.afyonkarahisar.gov.tr Afyonkarahisar Valiliği]
* [https://www.yerelnet.org.tr/il/afyonkarahisar/ YerelNET Afyonkarahisar]
 
{{Coğrafi konum
31.340

değişiklik