"122-mm obüs M1909/37" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Bot: Kozmetik değişiklikler
(düzeltme, değiştirildi: 1940 → 1940 (5), 1 Ekim → 1 Ekim, Haziran → Haziran AWB ile)
k (Bot: Kozmetik değişiklikler)
 
== Geliştirilmesi ve üretim tarihi ==
M1909/37 modeli kısa namlulu bir obüs türüydü. Aslında bu silah +20° ila +43° lik açılarla atış yapması düşünülmüştü. Başlıklar altı adet fırlatıcı ile (1den 5e kadar dolu) ateşleniyordu. Top kundağı yatay sürmeliydi. [[Hidrolik]] [[geri tepme]]si ve bunu bağlı yaylı geri getirici sistemi bulunuyordu. Taşıma sehpasının tek ayağı vardı ve yaysız ahşap tekerlekleri vardı.
 
[[122-mm obüs M1909]] topu [[Krupp]] firması tarafından geliştirilmişti. [[Rus İmparatorluğu]] Ordusu tarafından [[I. Dünya Savaşı]]nda kullanılan M1909 obüsü [[Ekim Devrimi]] sonrasındada kullanıldı.
 
1920 li yılların sonlarına doğru [[Kızıl Ordu|RKKA]] [[I. Dünya Savaşı]] sırasında kullanılan topçu silahlarını geliştirmenin yolunu aradı. 1937 yılında ''[[Perm]] Fabrikası'' bünyesinde M1909 üzerinde yapılan çalışmalar kısaca şöyleydi:
* Namlunun uzatılması
* Yeni nişangah
* Dayanaklı taşıma sehpası
 
Elde edilen yeni silaha '''122-mm obüs M1909/37''' adı verildi. Yaklaşık 800 ila 900 adet eski M1909 topu geliştirilerek M1909/37 standartlarına ulaştı.
 
== Organizasyon ve kullanımı ==
[[Dosya:122mm model 09 37 hameenlinna 4.jpg|sağ|thumbküçükresim|M1909/37 Hämeenlinna topçu müzesi, Finlandiya]]
[[Dosya:122mm model 09 37 hameenlinna 5.jpg|sağ|thumbküçükresim|M1909/37 Hämeenlinna topçu müzesi Finlandiya]]
 
=== Kızıl Ordu ===
M1909/37 [[tümen]] seviyesinde kullanılan bir obüstü. 1939 yılındaki ordu organizasyonunda her topçu tümeni iki topçu [[alay]]ı - hafif topçu alayı (bir 76 mmlik topçu [[tabur]]u ve iki karışık topçu tabur ( biri 76 mmlik diğeri 122 mmlik obüs [[Bölük|bölüğü]] ) ve obüs alayından (122 mmlik tabur ve 152 mmlik tabur) oluşuyordu. Her tümenin 28 adet 122 mmlik obüsü bulunuyordu. Haziran 1940 bir tane daha 122 mm lik obüs taburu alaya eklendi. Toplam sayı 32 ye ulaştı. Haziran 1941 de bu kez obüs alayı çıkartıldı ve sayı 16 ya düştü. Bu organizasyon Rusya Koruyucuları birlikleri harriç diğer tüm birliklerde bütün savaş boyunca sürdü. Aralık 1944 tarihinde birliklere 5 bölük ve 20 adet obüsten oluşan alaylar eklendi. Haziran 1945 topçu tümenleri yeniden düzenlendi.
 
1939-1940 yılları arasında dağ topçu tümenleri bünyesinde birer adet 122 mmlik obüs taburu bulunuyordu. (Tabur 9 toptan oluşan 3 bölükten oluşuyordu) 1941 yılında bir topçu alayı yerine 24 adet obüs ilave edildi. 1942 yılının ilk aylarında geriye 2 bölük ve 8 obüsten oluşan bir tabur kaldı. 1944 yılında dağ topçu tümenlerindeki tüm obüsler kaldırıldı.
 
Motorize tümenler bünyesinde iki karışık tabur bulunuyordu. Her tabur bir adet 76 mm lik bölük ve iki adet 122 mmlik obüs bölüğünden ibaretti. Toplamda 12 adet obüs bulunuyordu. Tank tümenleri bünyesinde ise 12 adet obüsten oluşan bir tabur bulunuyordu. Süvari tümenlerinde ise Ağustos 1941 tarihine kadar toplamda 8 obüsten oluşan iki adet 122 mm lik obüs bölüğü vardı. Bu tarihten sonra bunlarda kaldırıldı.
 
1941 yılına kadar topçu [[tabur]]ları 4 adet 122 mmlik obüs blüğünden oluşuyordu.
122 mmlik obüsler bunların dışında obüs tugayları içerisinde Genelkurmay Yedek Kuvvetleri bünyesinde kullanıldı (toplamda 72 ila 84 obüs)
 
M1909/37 ler 1937 yılından itibaren M1909 modelinin yerine servise alınmaya başlandı. 1 Ekim 1936 tarihinde [[Kızıl Ordu]] bünyesinde 920 adet M1909 obüs bulunuyordu. Bu obüsler [[Büyük Vatanseverlik Savaşı]] başlayana kadar tamamiyle ordu servisinden kaldırıldı. Geliştirilmiş toplar [[Kış Savaşı]] ve Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında kullanıldı. 1 Haziran 1941 tarihinde Kızıl Ordu emrinde ortalama '''800''' adet top bulunuyordu.<ref>Isaev e göre 778 adet , http://www.soldat.ru/doc/mobilization/mob/table17.html adresinde 881 adet, Ivanov a göre 800 adet</ref>. Çarpışma kayıplarından ötürü savaşın ortasında ordunun elinde az sayıda top kaldı.
 
=== Diğer kullananlar ===
[[Nazi Almanyası]] eline geçen M1909/37ler 1941 ve 1942 yıllarında [[Wehrmacht]] tarafından '''12,2&nbsp;cm le.F.H.386(r)''' adılya [[Kızıl Ordu]]ya karşı kullanıldı.
 
[[Finlandiya]] Ordusu ise [[Kış Savaşı]] ve [[Uzatma Savaşı]] sırasında ganimet olarak az da olsa bu obüslerden elde etti. Ele geçirilen toplara '''122 H/09-37''' adı verildi. Ardından [[Kızıl Ordu]] ya karşı kullanılan bu obüslerden bazıları yine Rusların eline geçti. Finler ayrıca ele geçirdikleri M1909leri geliştirerek '''122 H/09-40''' adını verdi (tahminen 30 adet) ve [[Uzatma Savaşı]] sırasında kullandı.
 
== Özet ==
M1909/37 üzerinde yapılan ufak değişiklikler sınırlı kaldığından obüs yeterli etkiyi sağlayamadı
* Yaysız tekerleklerden ötürü çekme hızı sınırlı kalıyordu
* Yükselme ve yanal atış açıları snırlıydı
 
Kısa namlusunda ötürü '''8.9''' kmlik kısa menzile saip olan obüsün Alman yapımı [[10.5 cm leFH 16]] rakibi ise '''10,7''' km menzile sahipti. Düşük namlu çıkış hızı ve yanal açısından dolayı düşman zırhlı araçlarına karşı hiçbir yardımı yaktu. Buna rağmen 1943 tarihinde geliştirilen [[HEAT]] mermileri ile ince zırha sahip düşük hızlı düşman araçlarına karşı bir şansı vardı.
 
Diğer yandan M1909/37 ler sağlam ve güvenilirdi. Ayrıca yeni M-30 ve Alman 10.5&nbsp;cm le.F.H.16 göre daha hafifti. Bu obüs ile Sovyet yapımı [[122-mm howitzer M1910/30|M1910/30]] obüs atış hızı haricinde benzer özellikler sergiliyordu.
 
Belirtmek gerekirse 1937 yılında [[Sovyetler Birliği|SSCB]] nin elinde seri üretebileceği gelişmiş bir 122-mmlik obüs tasarımı bulunmuyordu ve eski modellerin yenilenip kullanılması mantıklıydı.
 
== Mühimmat ==
Shirokorad göre M1909/37 ler M1910/30 modeline göre az da olda daha uzun namluya ve yükselme açısına sahipti.<ref>Shirokorad - Encyclopedia of the Soviet Artillery</ref>
 
{| border=0 cellspacing=0 cellpadding=2 style="margin:0 0 .5em 1em; width:95%; background:#fff; border-collapse:collapse; border:1px solid #996; line-height:1.5; font-size:95%"
63.090

düzenleme