"Malta tarihi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Yazım yanlışı (Not: Bu değişiklik ana maddenin Hristiyan olması sebebiyle yapılmaktadır.), değiştirildi: Hıristiyan → Hristiyan (6) AWB ile
(düzeltme, değiştirildi: 836 → 836 (28), 21 Eylül → 21 Eylül AWB ile)
k (Yazım yanlışı (Not: Bu değişiklik ana maddenin Hristiyan olması sebebiyle yapılmaktadır.), değiştirildi: Hıristiyan → Hristiyan (6) AWB ile)
MÖ 800 ile MS 870 yılları arasında Malta, adadaki varlıklarına dair belirgin izler bırakan ve art arda gelen uygarlıkların beşiği olmuştur. [[MÖ 8. yüzyıl]]da [[Fenikeliler]]in adaya gelmesi tarih öncesi çağların sona ermesi ve Malta'nın tarih sayfalarına girmesinin müjdecisi olmuştur. Yeni hükümdarlarının ticari becerileri sayesinde [[Akdeniz]] komşularıyla artan ilişkiler ve ticaretin getirdiği yararlarla Malta Adaları'nın yalnızlığı da sona ermiştir. Fenikelilerin bölgedeki hakimiyeti [[MÖ 5. yüzyıl]]da yavaş yavaş sönmeye başlamış ve yerini onları takip eden [[Kartacalılar]]a bırakmıştır. Kartacalılar MÖ 480 dolaylarında Malta'yı devralmış ve yaklaşık iki yüzyıl hakimiyetlerini sürdürmüşlerdir.
 
MÖ 218 yılında Malta Adaları, bölgeye baştan başa yayılarak büyük bir imparatorluk olan Romalıların bir parçası olmuştur. [[Antik Roma|Romalılar]] döneminde meydana gelen en önemli olay ise hiç şüphesiz [[60|MS 60]]'daki St.Paul gemi kazası ve akabinde de yerel nüfusun yeni bir din olan [[HıristiyanlıkHristiyanlık|HıristiyanlığaHristiyanlığa]] geçmesidir. [[4. yüzyıl|MS 4. yüzyıl]]ın sonlarına doğru Malta [[Doğu Roma İmparatorluğu]]'nun hakimiyetine geçmiştir. Malta'da 375 yıl süren [[Bizans İmparatorluğu|Bizans dönemi]], [[870|MS 870]] yılında adayı ele geçiren Kuzey Afrikalı [[Berberiler|Berberi]] kuvvetlerinin ortaya çıkmasıyla sona ermiştir.
 
== Orta Çağ ==
 
[[Dosya:Roger I de Sicilia en la batalla de Cerami, por Prosper Lafaye.jpg|thumb|200px|Sicilya Kontu Roger'in Malta'yı Araplardan alması (1061)]]836 yılında Malta Takımadaları'na akın etmeye başlayan Kuzey Afrikalı [[Araplar]], 869 yılında neredeyse adayı ele geçirmeyi başarmışlardı ama Bizanslılar tarafından geri çekilmek zorunda bırakıldılar. Ancak [[Sicilya]]'nın hemen yanından filolarını göndererek HıristiyanHristiyan kuvvetlerinin üstesinden gelmeyi başardılar ve adalar 870 yılında Arapların eline geçti.
 
Arapların yaklaşık iki yüzyıl boyunca Malta'da sürdürdükleri hakimiyetleri süresince geliştirdikleri yeni [[tarım]] ve [[sulama]] sistemleri, [[pamuk]] ve [[narenciye]] gibi ürünlerle adaya refah ve huzuru getirmiştir. Fakat Arap hakimiyetinden kalan en temel miras, kökleri bakımından [[Arapça]]'ya çok yakın olan [[Maltaca]]'dır. Bu etki Malta ve Gozo'daki pek çok kasaba ve köyün isminde de görülmektedir: Mdina, Mqabba, Ghajnsiele, Rabat, Xaghra, Zejtun ve Zurrieq.
 
[[Dosya:Malta Knights.jpg|thumb|250px|Malta Şövalyeleri [[16. yüzyıl]]daki askeri talimlerini canlandırıyorlar ([[Valletta]], 2005)]]
[[Neolitik]] dönemden yüzlerce yıl sonra 1530 yılında adaya gelen St.John'un emrindeki şövalyeler beraberlerinde bambaşka, zengin bir kültür getirdiler. St. John şövalyelerinin tarihi, [[11. yüzyıl]]ın ortalarında başlar. Şövalyelerin gerçek görevi, savunma yapmak, HıristiyanHristiyan hacılara [[Kudüs|kutsal topraklara]] kadar refakat etmek ve zor durumda olan insanlara yardımda bulunmaktı. Fakat daha sonraları amaçları değişti. [[Hristiyanlık|Hristiyan]] olmayanlara saldırmak en büyük görevleri haline geldi. Şövalyeler HıristiyanlıkHristiyanlık dininin askerleri durumuna geldiler. Kutsal topraklardaki bütün kaleleri, büyük arazileri, her şeyi ele geçirdiler ve bir donanma kurdular.
 
[[Dosya:Siege of malta 1.jpg|thumb|250px|sol|Malta'nın Osmanlılar tarafından kuşatılması (1565)]]1291'de Müslümanların gelişiyle, şövalyelerin kaderi değişti. [[Rodos]]'u geri alarak Türklere karşı iki yüzyıl mücadele ettiler ama 1522'de [[I. Süleyman|Kanuni Sultan Süleyman]] Rodos'u ele geçirerek, şövalyeleri adanın dışına sürdü. Yeni bir vatana ihtiyaç duyan şövalyeler 1530'da [[Kutsal Roma İmparatoru]] [[V. Karl]]'ın verdiği imtiyazlarla Malta'ya yerleştiler. Gelir gelmez ticareti ve sosyal ilişkileri geliştirmeye başladılar, yeni hastaneler yaptılar, en önemlisi de adada güçlü bir kalkınma hareketi başlattılar. Fakat Kanuni Sultan Süleyman, Avrupa'nın geçiş yolları üzerinde bulunan Malta'yı da imparatorluk sınırlarına katmak istiyordu. 1565'te güçlü bir donanma ile Malta'ya geldi ve kuşatma başlattı. Kuşatma 4 ay kadar sürdü. Sonunda Sicilya'dan gelen yardımla şövalyeler galip geldiler. Şövalyeler bu savunmayla Güney Avrupa'nın ve HıristiyanlıkHristiyanlık aleminin güvenini kazandılar. Osmanlılara karşı kazanılan bu zaferden sonra, Malta ve Gozo'yu büyük bir şevkle geliştirmeye başladılar. Adalar, bu dönemde mimarlık, sanat ve kültür açısından altın devrini yaşadı. Malta'daki pek çok görkemli yapı bu dönemin eserlerindendir.[[Valletta]] şehri, ismini şövalyelerin büyük ustası Jean Parisot De La Vallette'den almıştır. Valletta en erken dönem raylı sistemin kullanıldığı şehirlerden biridir.
 
== Fransız ve Britanya egemenlikleri dönemi ==
4.672

değişiklik