"Sodyum karbonat" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
{{Kimya bilgi kutusu
<!-- ana metni değiştirmek için aşağıdaki tabloyu atlayın. -->
| Ad = Sodyum karbonat
{| class="toccolours" border="1" style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;"
| ResimDosyası = Sodium carbonate.svg
! {{Kimyasal-tablo-başlık}}| '''{{PAGENAME}}''' <!-- Maddenin başlığı değilse değiştirin -->
| ResimBoyutu = 120px
|-
| ResimAdı = Sodyum karbonatın iskelet formülü
| align="center" colspan="2" bgcolor="#ffffff" | [[Dosya:Sodium_carbonate-2009-23-04b.svg|200px]] <!-- replace if not identical with the pagename -->
| ResimDosyası1 = Uhličitan sodný.JPG
|-
| ResimAdı1 = Sodyum karbonat örneği
| [[IUPAC adlandırma sistemi|Kimyasal Adı]]
| IUPACAdı = Sodyum karbonat
| DiğerAdlar = Çamaşır sodası, Kristal soda, Soda külü
|-
|Kısım1={{Kimyakutu Tanımlayıcılar
| sodyum karbonatın kimyasal formülü
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>
| CASNo = 497-19-8
|-
| CASNo_Comment = (susuz)
| [[Molekül ağırlığı]]
| CASNo1_Ref = {{cascite|changed|??}}
| 105,98 g/mol
| CASNo1 = 5968-11-6
|-
| CASNo1_Comment = (monohidrat)
| [[CAS kayıt numarası|CAS numarası]]
| CASNo2_Ref = {{cascite|changed|??}}
| 497-19-8
| CASNo2 = 6132-02-1
|-
| CASNo2_Comment = (dekahidrat)
| [[Yoğunluk]]
| ChEMBL = 186314
| 2,54 g/cm³
| ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
|-
| PubChem = 10340
| [[Erime noktası]]
| ChemSpiderID = 9916
|
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
|-
| RTECS = VZ4050000
| [[Kaynama noktası]]
| EC_number = 207-838-8
|
| UNII = 45P3261C7T
|-
| UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}}
| [[SMILES]]
| InChI = 1/NaHCO3.2Na/c2-1(3)4;;/h(H2,2,3,4);;/q;2*+1/p-2
|
| InChIKey = CDBYLPFSWZWCQE-NUQVWONBAP
|-
| ChEBI = 29377
| {{Kimyasal-tablo-başlık}} |<small></small>
| ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
|-
| SMILES = [Na+].[Na+].[O-]C([O-])=O
|}
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChI = 1S/CH2O3.2Na/c2-1(3)4;;/h(H2,2,3,4);;/q;2*+1/p-2
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChIKey = CDBYLPFSWZWCQE-UHFFFAOYSA-L
}}
|Kısım2={{Kimyakutu Özellikler
| Formül = Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>
| MolarKütle = 105.9888{{nbsp}}g/mol (susuz)<br />286.1416{{nbsp}}g/mol (dekahidrat)
| Görünüm = Beyaz katı, [[higroskopik]]
| Koku = Kokusuz
| Yoğunluk = {{ubl
| 2.54{{nbsp}}g/cm<sup>3</sup> (25&nbsp;°C, susuz)
| 1.92{{nbsp}}g/cm<sup>3</sup> (856&nbsp;°C)
| 2.25{{nbsp}}g/cm<sup>3</sup> (monohidrat)<ref name=cod />
| 1.51{{nbsp}}g/cm<sup>3</sup> (heptahidrat)
| 1.46{{nbsp}}g/cm<sup>3</sup> (dekahidrat)<ref name=crc />
}}
| Çözünürlük = Susuz, g/100{{nnbsp}}mL:{{ubl
| 7 (0&nbsp;°C)
| 16.4 (15&nbsp;°C)
| 34.07 (27.8&nbsp;°C)
| 48.69 (34.8&nbsp;°C)
| 48.1 (41.9&nbsp;°C)
| 45.62 (60&nbsp;°C)
| 43.6 (100&nbsp;°C)<ref name=sioc>{{cite book|last1=Seidell |first1=Atherton |last2=Linke |first2=William F. |year=1919 |title=Solubilities of Inorganic and Organic Compounds |url=https://archive.org/details/solubilitiesino01seidgoog |publisher=D. Van Nostrand Company |place=[[New York City|New York]] |edition=2nd |page=[https://archive.org/details/solubilitiesino01seidgoog/page/n658 633]}}</ref>
}}
| ÇözünürDiğer = [[alkali]] çözeltilerde,<ref name=sioc /> [[gliserin]]de çözünür<br>[[etanol|alkol]]de az çözünür<br> [[karbon disülfür|CS<sub>2</sub>]], [[aseton]], alkil [[asetat]]lar, alkol, [[benzonitril]], sıvı [[amonyak]]ta çözünmez<ref name=doc00>{{cite book|title = A Dictionary of Chemical Solubilities: Inorganic|url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.163725|edition = 2nd|first1 = Arthur Messinger|last1 = Comey|first2 = Dorothy A.|last2 = Hahn|place = New York|publisher = The MacMillan Company|date = February 1921|pages = 208–209}}</ref>
| Çözünürlük1 = 98.3{{nbsp}}g/100{{nnbsp}}g (155&nbsp;°C)<ref name=doc00 />
| Çözücü1 = gliserin
| Çözünürlük2 = 3.46{{nbsp}}g/100{{nnbsp}}g (20&nbsp;°C)<ref name=chemister />
| Çözücü = etandiol
| Çözünürlük3 = 0.5{{nbsp}}g/kg<ref name=chemister />
| Çözücü3 = dimetilformamid
| ErimeNoktası = 851°C
| Erime_notları = (Susuz)<br>100°C <br> bozunur (monohidrat)<br>33.5°C<br> bozunur (heptahidrat)<br>34°C<br> (dekahidrat)<ref name=crc>{{CRC90}}</ref><ref name=pphoic>{{cite book|last = Pradyot|first = Patnaik|year = 2003|title = Handbook of Inorganic Chemicals|publisher = The McGraw-Hill Companies, Inc.|isbn = 978-0-07-049439-8|page = 861}}</ref>
| pKb = 3.67
| RefractIndex = 1.485 (susuz)<br> 1.420 (monohidrat)<ref name=pphoic /><br> 1.405 (dekahidrat)
| MagSus = −4.1•10<sup>−5</sup> cm<sup>3</sup>/mol<ref name=crc />
| Vizkozite = 3.4 cP (887&nbsp;°C)<ref name=chemister />
}}
| Kısım3 = {{Kimyakutu Yapı
| KristalYapısı = [[Monoklinik]] (γ-form, β-form, δ-form, susuz)<ref name=scr>{{cite journal|title = Sodium carbonate revisited|first1 = Michal|last1 = Dusek|first2 = Gervais|last2 = Chapuis|first3 = Mathias|last3 = Meyer|first4 = Vaclav|last4 = Petricek|journal = [[Acta Crystallographica Section B]]|url = http://infoscience.epfl.ch/record/82110/files/publ_03_dusek_a.pdf|issn = 0108-7681|year = 2003|volume = 59|issue = 3|accessdate = 2014-07-25|pages = 337–352|doi = 10.1107/S0108768103009017|pmid = 12761404}}</ref><br> [[Ortorombik]] (monohidrat, heptahidrat)<ref name=cod>{{cite journal|title = Crystal Structure of Sodium Carbonate Monohydrate, Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>. H<sub>2</sub>O|first = J.P|last = Harper|journal = Zeitschrift für Kristallographie - Crystalline Materials|url = http://www.crystallography.net/1011295.html|issn = 2196-7105|accessdate = 2014-07-25|pages = 266–273|year = 1936|volume = 95|issue = 1|doi = 10.1524/zkri.1936.95.1.266|editor-last1 = Antipov|editor-first1 = Evgeny|editor-last2 = Bismayer|editor-first2 = Ulrich|editor-last3 = Huppertz|editor-first3 = Hubert|editor-last4 = Petrícek|editor-first4 = Václav|editor-last5 = Pöttgen|editor-first5 = Rainer|editor-last6 = Schmahl|editor-first6 = Wolfgang|editor-last7 = Tiekink|editor-first7 = E.R.T.|editor-last8 = Zou|editor-first8 = Xiaodong}}</ref><ref name=7h2o>{{cite journal|title = Sodium Carbonate Heptahydrate|first1 = C.|last1 = Betzel|first2 = W.|last2 = Saenger|first3 = D.|last3 = Loewus|journal = Acta Crystallographica Section B|pages = 2802–2804|year = 1982|volume = 38|issue = 11|doi = 10.1107/S0567740882009996}}</ref>
| Coordination = Oktahedral (Na<sup>+</sup>, susuz)
}}
|Kısım4={{Kimyakutu Termokimya
| DeltaHf = −1130.7{{nbsp}}kJ/mol<ref name=crc /><ref name=chemister>{{cite web|last = Anatolievich|first = Kiper Ruslan|website =chemister.ru|url = http://chemister.ru/Database/properties-en.php?dbid=1&id=66|title = sodium carbonate|accessdate = 2014-07-25}}</ref>
| Entropi = 135{{nbsp}}J/mol•K<ref name=crc />
| DeltaGf = −1044.4{{nbsp}}kJ/mol<ref name=crc />
| IsıKapasitesi = 112.3{{nbsp}}J/mol•K<ref name=crc />
}}
|Kısım7={{Kimyakutu Tehlikeler
| AnaTehlikeler = Tahriş edici
| DışSDS = [https://web.archive.org/web/20080521003259/http://www.chem.tamu.edu/class/majors/msdsfiles/msdssodiumcarb.htm#Material MSDS]
| GHSPiktogramları = {{GHS07}}<ref name="sigma">{{Sigma-Aldrich|id=451614|name=Sodium carbonate|accessdate=2014-05-06}}</ref>
| GHSİşaretSözcüğü = Uyarı
| Hİbareleri = {{H-ibareleri|319}}<ref name="sigma" />
| Pİbareleri = {{P-ibareleri|305+351+338}}<ref name="sigma" />
| NFPA-H = 1
| NFPA-F = 0
| NFPA-R = 0 <ref name=css>{{cite web|title = Material Safety Data Sheet – Sodium Carbonate, Anhydrous|url = http://www.conservationsupportsystems.com/system/assets/msds/sodium_carbonate_msds.pdf|website =conservationsupportsystems.com|publisher = ConservationSupportSystems|accessdate = 2014-07-25}}</ref>
| LD50 = 4090 mg/kg (sıçan, oral)<ref>{{cite web|url=http://chem.sis.nlm.nih.gov/chemidplus/rn/497-19-8|title=ChemIDplus - 497-19-8 - CDBYLPFSWZWCQE-UHFFFAOYSA-L - Sodium carbonate [NF] - Similar structures search, synonyms, formulas, resource links, and other chemical information|first=Michael|last=Chambers}}</ref>
}}
|Kısım8={{Kimyakutu Benzeyen
| DiğerAnyonlar = [[Sodyum bikarbonat]]
| DiğerKatyonlar = [[Lityum karbonat]]<br> [[Potasyum karbonat]]<br>[[Rubidyum karbonat]]<br> [[Sezyum karbonat]]
| DiğerBileşikler = [[Sodyum seskikarbonat]]<br> [[Sodyum perkarbonat]]
}}
}}
 
 
 
 
 
 
 
'''Sodyum karbonat''' ya da '''trona'''. [[Sodyum]] türevlerinden birisidir. Formülü Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>'tür. [[Deterjan]]ların, [[kireç]] önleyicilerin, çamaşır ve tül beyazlatıcıların ürün bileşiminde
kullanılır. Sodyum Karbonat oranı fazla olursa çamaşırları ve tülleri yıpratır. [[Çamaşır makinesi]]nde kireç önleyici özelliği olmadığı gibi makinede teknik arızalara sebep olur.
Doğada beyazımsı, renksiz, şeffaf ve taş şeklindedir. [[Baz]]ik bir tuzdur. Suda Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> + H<sub>2</sub>O → NaOH + NaHCO<sub>3</sub> biçiminde çözünür.
 
==Kullanımı==
[[Soda]] olarak bilinen sodyum karbonat değildir. Soda eskiden kazanlarda çamaşırları kaynatma yaparken veya merdaneli çamaşır makinelerinde kullanılan [[kristal]] yapıdaki ([[limon tuzu]] gibi) bir üründür. Soda, sodyum karbonattan imal edilir ancak su ile seyreltilmiş halidir.
 
===Ana kullanımı===
En büyük kullanım alanı olarak, sodyum karbonat cam, kağıt, suni ipek, sabun ve deterjan üretiminde kullanılır.<ref name=Ullmann/>
 
 
 
==Ayrıca bakınız==
* [[Natron]]
* [[Sodyum karbonat kalıntı indeksi]]
* [[Sodyum bikarbonat]]
 
==Kaynakça==
{{Kaynakça}}
 
==Daha fazla bilgi için==
* {{Cite book | last1 = Eggeman | first1 = T. | chapter = Sodium Carbonate | doi = 10.1002/0471238961.1915040918012108.a01.pub3 | title = Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology | year = 2011 | isbn = 978-0471238966 | pmid = | pmc = }}
* {{Cite book | last1 = Thieme | first1 = C. | chapter = Sodium Carbonates | doi = 10.1002/14356007.a24_299 | title = Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry | year = 2000 | isbn = 978-3527306732 | pmid = | pmc = }}
 
==Dış bağlantılar==
{{Commons category|Sodyum karbonat}}
* [http://www.ansac.com American Natural Soda Ash Company]
* [http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics1135.htm Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartı 1135]
* [https://archive.is/20061015212751/http://www.fmcchemicals.com/Products/SodaAsh/tabid/1471/Default.aspx FMC Wyoming Corporation]
* [http://www.pburch.net/dyeing/FAQ/sodaash.shtml Boyamada sodyum karbonat kullanımı]
* [https://web.archive.org/web/20181116131601/http://www.inclusive-science-engineering.com/sodium-carbonate-manufacturing-synthetic-processes-chlor-alkali-industry/ Sodyum karbonat üretimi] sentetik işlemle
* [http://www.sodaash.net/products/soda-ash-light-1/ Hafif Sodaya genel bakış, üretim yöntemi ve uygulamaları]
 
{{Sodyum bileşikleri}}
{{inorganik kimya-taslak}}
 
{{DEFAULTSORT:Sodyum Karbonat}}
<!--
[[Kategori:HouseholdE-numaralı chemicalskatkı maddeleri]]
[[Kategori:PhotographicEv chemicalskimyasalları]]
[[Kategori:Fotoğraf kimyasalları]]
-->
[[Kategori:Karbonatlar]]
[[Kategori:Sodyum bileşikleri|Karbonatlar]]
[[Kategori:Tuzlar]]
[[Kategori:Bilgi kutusu bulunmayan kimyasal maddeler]]
1.864

değişiklik