"Taras Şevçenko" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme, değiştirildi: 1814 → 1814 (19), Eylül → Eylül (2) AWB ile
(düzeltme AWB ile)
(düzeltme, değiştirildi: 1814 → 1814 (19), Eylül → Eylül (2) AWB ile)
| {{ölüm tarihi ve yaşı|1861|3|10|1814|3|9}}<br /> <small>([[Sankt-Peterburg]], [[Rusya]])</small>
|}
'''Taras Grigoroviç Şevçenko''' ([[Ukraynca]]: Тарас Григорович Шевченко) (9 Mart [[1814]] - 10 Mart [[1861]]), Ukraynalı hümanist şair ve ressam. Geride bıraktığı eserleri ile modern [[Ukrayna dili]] ve edebiyatının temeli olarak gösterilir.
Şevçenko [[Rusça]] eserler de vermiş ve başyapıt olarak nitelendirilebilen resimler yapmıştır.
 
Şevçenko [[Kiev]]’in Morintsi köyünde bir köle ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. 11 yaşında yetim kaldı. Köydeki diğer okuma bilenlerden okumayı öğrendi ve zaman buldukça resim yapmaya başladı. Şevçenko P. Engelhardt'ın kölesi olarak kendisine [[Vilnius]]'da (1828-1831) sonra da [[Petersburg]]'da hizmet etti.
 
Engelhardt onun sanatsal yeteneklerini fark etti ve onu Petersburg'da ressam V. Şiriaev’in yanına 4 yıl boyunca çırak olarak gönderdi. Orada kendisini Yevhen Grebinka ve Vasil Grihoroviç ve [[Ruslar|Rus]] ressam Aleksey Venetsianov gibi birçok kişi ile tanıştıran Ukraynalı sanatçı İvan Soşenko ile tanıştı. Bu insanlar vasıtasıyla, ayrıca kendisine Rus şairi Vasili Jukovski'nin portresini hediye eden ünlü ressam ve [[profesör]] [[Karl Briullov]] ile de tanıştı. Karl Briullow 5 Mayıs [[1838]]’de1838’de Şeviçenko’nun özgürlüğünü satın aldı ve onu özgürlüğüne kavuşturdu.
 
=== İlk başarıları ===
Aynı yıllarda Şevçenko Karl Biriullov’un sanat Akademisi’ne kabul edilir. Bir sene sonra Sanatçıları Destekleme Derneği’de öğrenci olur. İmparatorluk Sanat akademisinde yılda bir yapılan sınavda peyzaj dalında gümüş madalya kazanır. [[1840]] yılında yaptığı "Köpeğe ekmek veren dilenci çocuk." adlı yağlı boya tablosu ile yine gümüş madalya kazanır.
 
[[Dosya:Gipsy Fortune Teller by Taras Shevchenko.jpg|thumbnail|sol|200px|Şevçenko'nun Çingene Falcı adlı yağlı boya tablosu]]
 
Henüz bir köle iken yazmaya başladığı şiirler ilk olarak [[1840]] yılında ''Kobza'' adı altında yayınlandı. Şeviçenko’dan sonraki nesilden en çok bilinen [[Ukraynalılar|Ukraynalı]] şair İvan Franko ''Kobzar'' onun anlaşılır taze, temiz, su gibi akıcı anlatımını ortaya çıkarmıştır. Onun sanatsal anlatımındaki berraklık, derinlik ve zariflik daha önce Ukrayna yazarlarında görülmemişdir.” der.
 
[[1841]] yılında destansı şiiri ''Haydamakiy'' yayınlanır. Aynı yılın [[Eylül]] ayında Şevçenko ''Çingene Falcı'' adlı eseri ile 3. kez gümüş madalya ile ödüllendirilir. Oyunlar da yazan Şevçenko [[1842]]’de1842’de ''Nikita Hayday'' adlı oyununu [[1843]]’te1843’te de ''Nazar Stodolya'' adlı dramasını bitirir.
 
[[Sankt-Peterburg]]’da yaşarken [[Ukrayna]]’ya [[1843]], [[1845]] ve [[1846]] da olmak üzere 3 kere gelir. Orada kendi vatandaşlarının yaşadığı zor şartlar üzerinde derin bir iz bırakır.
 
Şevçenko orada yeni özgürlüğüne kavuşan kardeşlerini ve akrabalarını ziyaret eder. Hrebinka, Panteleymon Kuliş ve Mikailo Maksumaviç gibi [[Ukraynalılar|Ukraynalı]] yazar ve entelektüellerle buluşur ve orada görkemli Repnin ailesi ile özellikle de Varvara Repnina ile arkadaş olur.
=== Sürgün ===
 
[[1845]] yılının 22 Mart’ında Sanat Akademisi Konseyi, Şevçenko’ya sanatçı unvanı vermeye karar verir. Tekrar Ukrayna’ya gider ve tarihçi Nikola Kostomarov ve diğer Saint Kiril ve Methodius Kardeşler üyeleri ile buluşur. Bu topluluk [[Rusya Çarlığı]]'nda politik reformları savunmak oluşturulan gizli bir topluluktur.
 
Bu faaliyetlerinden dolayı Şevçenko diğer dernek üyeleri ile beraber 5 Nisan [[1847]]’de1847’de tutuklanır. Aslında o Bu derneğin kayıtlı üyesi değildir ancak aramalarda ''[[Düş]]'' adlı şiiri bulunur. Bu şiir İmparatorluğu eleştirmektedir ve bu yüzden sakıncalı bulunur.
 
Şevçenko [[Sankt-Peterburg]]’a hapishaneye gönderilir. Ordan da Rusya'nın uzak bir köşesi olan [[Orenburg]]’a tek başına sürgüne gönderilir.
 
Sürgünde sürekli baskı altındadır, yazması ve resim yazması yasaktır. [[1857]]’de1857’de çıkan af ile sürgünden dönse de St. Petersburg’a girmesine izin yoktur. [[Nijniy Novgorod]]’a gönderilir. [[Mayıs]] [[1859]]’da1859’da Ukrayna’ya gitmek için izin alır. Pekariv Köyü’ne yakın bir yerden arsa alıp oraya yerleşmeye niyetlenir. Haziran ayında bazı sözleri yüzünden tekrar tutuklanır ancak tekrar salınır ama St. Petersburg’a geri gönderilir.
 
=== Ölümü ===
 
Şevçenko son yıllarını şiir yazarak, resim yaparak, gravür sanatı ile uğraşarak ve eski çalışmalarını düzenleyerek geçirmiştir. Sürgündeki zor yıllarından sonra hastalanarak St. Petersburg’da 10 Mart [[1861]]’de1861’de ölür. İlk olarak bedeni St. Petersburg’da Smolensk Mezarlığı'nda defnedilir. Ama Şevçenko’nun Vasiyetim (''Zapovit'' ) şiirindeki isteği üzere cesedi arkadaşları tarafından trenle [[Moskova]]’ya oradan da at vagonunda anavatanına getirilir ve 8 Mayıs’da Dinyeper kıyısındaki Kaniv yakınlarında Çerneçka Horo'da (Keşişler Tepesi) tekrar defnedilir. Mezarının üzerine atılan topraklar bir tepeceği andırır. Mezarı şu an Kaniv Müzesi'nin sınırları içindedir.
 
Aşkta ve hayatta sürekli yaşadığı talihsiz ve acılı hayatında belki en çok istediği şey olan köleliğin kaldırılması, onun ölümünden sadece 7 gün sonra gerçekleşti. Ancak uğruna savaştığı o günleri göremedi. Kendisi ve Eserleri Ukraynalılar tarafından çok sevilmiş ve Ukrayna edebiyatında tarifsiz bir etki yaratmıştır.
[[Dosya:DC-Shevchenko.jpg|thumb|Washington'da bulunan Taras Şevçenko Heykeli|sağ|300px]]
 
Şevçenko’nun heykellerine Ukrayna’nın her bölgesinde rastlamak mümkündür. Özellikle Kaniy’de ve Kiev’de daha yoğun biçimde hissedilir. Ayrıca Kiev Ulusal Üniveristesi’nin adı [[1939]] yılında Şevçenko Üniversitesi olarak değiştirilmiştir. Eski [[Sovyetler Birliği|Sovyet]] Cumhuriyetleri'nde de çok sayıda [[heykel]]ini bulmak mümkündür. Ayrıca [[Amerika]] ve [[Kanada]]’da heykelleri vardır. Ayrıca [[Paris]]’te [[Saint-Germain-des-Prés]] bölgesinde adı bir meydana verilmiştir.
 
Kanada’da [[Manitoba]] bölgesinde orijinal ismi Şevşenko olan şehrin isimi daha sonra [[Vita]] olarak değiştirilmiştir. Ancak hala kendi adına açılan K-12 kodlu okul durmaktadır. Şevçenkonun büstü giriş kapısının hemen önündedir.
 
Ukrayna’nın [[Harkov]] şehrinde’de Şevçenko Parkı ve içinde de şairin heykeli vardır.
[[Kazakistan]]’ın [[Aktay]] şehrine de [[1964]]'te şairin adı verilmişti. Ancak [[1992]]’de1992’de Kazakistan’ın bağımsızlığından sonra şehrin ismi değiştirilmiştir.
 
Azerbaycan'ın Bakü şehrinde yer alan Şevçenko Parkı'nda şairin heykeli vardır.