"Çerkez Ethem" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Gerekçe: + yorum içeren katkı + kaynak gerektiren bilgi eklentisi
Etiketler: Mobil değişiklik Mobil web değişikliği tanım değiştirme
(Gerekçe: + yorum içeren katkı + kaynak gerektiren bilgi eklentisi)
{{Kişi bilgi kutusu
| isim = ÇerkesÇerkez Ethem<br/>شركس ادهم
| resim = CerkesEthemPortreCerkezEthemPortre.jpg
| resim_boyutu = 200px
| doğum_tarihi = 1886
| din = [[İslam]]
| aile = Pşevu Ali Bey <small>(babası)</small>
}}[[Dosya:ÇerkesÇerkez Ethem, ÇerkesÇerkez savaşçıları ve Mustafa Kemal Atatürk, 06-1920.jpg|thumb|Çerkes Ethem, Mustafa Kemal Paşa ile birlikte]]
 
'''ÇerkesÇerkez Ethem''' ('''d.''' 1886, [[Bandırma]] - '''ö.''' 21 Eylül 1948, [[Amman]]), [[Çerkesler|Çerkes]] asıllı [[Türkler|OsmanlıTürk]] [[asker]]. [[MilliTürk mücadeleKurtuluş dönemiSavaşı]]'nda [[Kuva-yi Milliye]] birliklerinde [[komutan]]dır ve [[Kuvâ-yi Seyyâre]]'nin kurucusu ve lideridir.
 
Bandırma'nın bir köyü olan Emreköy'e yerleşmiş Şapsığ [[Çerkesler|Çerkes]] boyundan, Ali Bey'in beş oğlunun en küçüğüydü. Ağabeyleri, İlyas ve Nuri beyler, [[Rum]] eşkıyalarıyla çarpışırken ölmüşler, [[Çerkes Reşit|Reşit]] ve Tevfik beyler de 1901 ve 1902 yıllarında [[Harbiye]]'yi bitirerek subay çıkmışlardı. Reşit Bey çeşitli cephelerde çarpıştı, Son Osmanlı Meclis-i Mebusan'ına [[Saruhan]] (şimdiki [[Manisa]]) Mebuslu olarak katıldı, oradan Birinci [[Türkiye Büyük Millet Meclisi|TBMM]]'ye geçti.
15 Mayıs 1919 tarihinde [[İzmir]]'in işgali üzerine, vatan savunmasına başlamak için vurucu güç olarak [[Kuva-yi Seyyare]]'yi kurdu ve "Umum [[Kuva-yi Milliye]] Komutanı" ve Ankara'daki 20. Kolordu Komutanı olan [[Ali Fuat Paşa]] ile istişare ederek İngiliz ve Yunan birliklerinin ilerlemesine karşı [[gerilla]] operasyonları düzenledi.
 
Düzenli ordu kurulana dek TBMM'ye karşı girişilen ayaklanmaları bastırdı. [[Anzavur Ayaklanması]], [[Çopur Musa Ayaklanması]] ile [[Düzce Ayaklanmaları|Gerede]] ve [[Yozgat]] isyanlarını bastıran Çerkes Ethem'in isyancıları yargılamadan derhal infaz etmesi TBMM üyeleri ve [[İstiklal Mahkemeleri]] tarafından onaylanmıyordu.Yozgat isyanından sorumlu tuttuğu Ankara valisi Ali Galip beyin Ankara'dan Yozgat'a İstiklal mahkemesine yollamayan Mustafa Kemal ve İsmet paşa ile ilk Sunni sıkıntı su yüzüne vurmaya başlamıştı.
 
1920 yılının sonunda 20. Kolordu ve Komutanı [[Ali Fuat Paşa]] ile birlikte [[Gediz Muharebeleri]]'ne katıldı ve TBMM kuvvetleri, [[Gediz]]'i geri alarak, [[İzmir'in İşgali]]'nden sonra ilk defa Yunanların işgal ettikleri bir bölgeden geri çekilmelerini sağladı.
 
[[Gediz Muharebeleri]]'nden sonra komuta kademesiyle yaşadığı anlaşmazlıklar ve düzenli ordu birliklerine katılmak istememesi yüzünden isyan etti.<ref>http://web.firat.edu.tr/sosyalbil/dergi/arsiv/cilt21/sayi1/273-288.pdf</ref> Ocak 1921'de [[İsmet İnönü|İsmet Bey]] ve [[Refet Bey]] öncülüğündeki birliklerce Çerkes Ethem birliklerine harekat düzenlendi.<ref name=":0">Türk İstiklal Harbi - II'nci Cilt - Batı Cephesi - 3'üncü Kısım. - T.C. Genelkurmay Başkanlığı Harp Dairesi Başkanlığı Resmî Yayını</ref> Büyük bir çarpışma yaşanmadan, Çerkes Ethem'in birlikleri teslim oldu.(Ethem bey kardeş kanı dökmemek adına çatışma yerine, birliklerini dağıtarak kuvvai-i milliye birliklerine katılmalarını salık verdi)<ref name=":0" /> KüçükKardeşleri ve küçük bir grup yandaşı ile YunanlılardanYunanistan'a geçişsığınmak koridoru talebinde bulunarak Almanya'yazorunda geçtikaldı.<ref>http://www.ait.hacettepe.edu.tr/akademik/arsiv/ayak.htm#_ftnref55</ref> [[Yüzellilikler]] ismiyle anılan ve ülkeye girmesi yasaklanan kişilerden oluşan listede yer aldı.<ref>http://web.deu.edu.tr/ataturkilkeleri/ai/uploaded_files/file/dergi_27/05%20Saduman%20Halici.pdf s.2</ref> Savaştan sonra [[Ürdün]]'e geçti ve 21 Eylül 1948 tarihinde [[Amman]]'da vefat etti.
 
Aslında çatışmanın asıl kaynağı yeni kurulacak olan devletin Fransız tipi burjuva ulus devletimi, yoksa Sovyet tipi bir Sosyalizm mi olacağı kaynaklıdır.Diğer tüm söylenceler işin halı altına süpürülmesi kaynaklıdır.
Ethem bey Teşkilatı Mahsusa ve TKP li Mustafa Suphi aracılığı ile genç SSCB tipi bir İslami Sosyalizm hayal etmektedirler. Bu minvalde, Arif Oruç öncülüğünde Eskişehir'de bir matbaa kurulur "Seyyare Yeni Dünya" adlı günlük gazete çıkarılmaya başlanır.Hatta bu gazetenin logosunda "Dünyanın Fukara-i Kesibesi Birleşiniz" yazmaktadır.Ayrıca bolşevik bir birlik dahi oluşturur.Mustafa Kemal ve Ethem arasındaki sürtüşmenin ve Mustafa Suphi in öldürülmesinin asıl kaynağı budur.
 
== Ayrıca bakınız ==
26.555

değişiklik