"Hukuk" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Gerekçe: + deneme amaçlı değişiklik
Etiketler: Mobil değişiklik Mobil web değişikliği
(Gerekçe: + deneme amaçlı değişiklik)
{{Diğer anlamı2|Hukuk}}
[[Dosya:JMR-Memphis1.jpg|240px|sağ|thumb|Batı Kültürlerinde [[adalet]]in simgesi]]
<ref name=":0" />'''Hukuk''' ([[Arapça]]: حقوق ) ya da '''tüze'''<ref>[http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&kelime=tüze Güncel Türkçe Sözlük] - Türk Dil Kurumu. Erişim: 22 Haziran 2015.</ref> [[birey]], [[toplum]] ve [[devlet]]in hareketlerini, birbirleriyle olan ilişkilerini; yetkili organlar tarafından [[usul]]üne uygun olarak çıkarılan, kamu gücüyle desteklenen, muhatabına genel olarak nasıl davranması yahut nasıl davranmaması gerektiğini gösteren ve bunun için ilgili bütün olasılıkları yürürlükte olan [[norm]]larla düzenleyen [[normatif]] bir [[bilim]]dir. Hukuk, birey-toplum-devlet ilişkilerinde ortak iyilik ve ortak menfaati gözetir.
 
Hukuk sitemindeki genel farklılık yasama organının hukuk yaptığı [[Kara Avrupası hukuk düzeni|Kara Avrupası Hukuk Sistemi]] ve hakim kararlarının hukuku oluşturduğu [[Ortak hukuk|Ortak Hukuk Hukuk Sistemi]] çevresinde oluşur. Tarihte dini hukuk, [[laiklik]] hususunun yerleşmesinde de dahil olmak üzere önemli bir rol oynamıştır ve hala bazı dini ülkelerde uygulanmaya devam etmektedir. Şer'î Hukuk dünyada en çok kullanılan dini hukuktur ve [[İran]], [[Suudi Arabistan]] gibi ülkelerde ana hukuk sistemi olarak uygulanır.
 
<nowiki/><nowiki/><nowiki/><nowiki/>[[Dosya:Constitution of India.jpg|thumb|312x312px|[[Hindistan|Hindistan Anayasası]] en uzun anayasadır. 444 maddeden, 12 bölümden ve 117,369 kelimeden oluşur.|alt=|sol]]
Roma Hukuku ağırlıklı olarak Yunan filozoflarından etkilenmiştir ancak ayrıntılı kuralları profesyonel ve sofistike hakimleri tarafından oluşturulmuştur.<ref>Kelly, ''A Short History of Western Legal Theory'', 39</ref><ref>Stein, ''Roman Law in European History'', 1</ref> Uzun zamanlar hüküm süren Roma İmparatorluğu değişen toplumsal şartlara uyum sağlayabilmek için hukuk değişimlere uğramıştır.<ref name=":0">[[Hukuk#Roma hukuku]]</ref> [[Karanlık Çağ]]'da bu yasalar [[töre]] ve [[içtihat]]larla değiştirilse de 11. yüzyılda [[Orta Çağ]] hukuk akademisyenleri Roma Hukukunu araştırmaya başlayınca yeniden keşfedilmiştir. Latince hukuk özdeyişleri rehberlik etmek için derlenmiştir. Orta Çağ İngiltere'sinde Kraliyet Mahkemeleri örnek davalardan oluşan bir bütün geliştirdiler. Bu bütün daha sonra [[Kara Avrupası hukuk düzeni|Kara Avrupası Hukuku]]na kaynaklık etmiştir. Avrupa çapında geçerli olan bir Ticaret Hukuku, tüccarların ortak kurallara göre ticaret yapmalarına yarayacak ve farklı yerel hukuk kurallarına tabi olmamalarını sağlayacak şekilde oluşturulmuştur. Oluşturulan bu hukuk kuralları modern [[Ticaret hukuku|Ticaret Hukuku]]nun habercisi olmuştur, sözleşme serbestisini ve mülkiyetin satılabilirliğini vurgulamıştır.<ref>Sealey-Hooley, ''Commercial Law'', 14</ref> 18. ve 19. yüzyılda [[milliyetçilik]] öne çıkınca Ticaret Hukuku ülkelerin yerel hukuklarına yeni kanunlarla birleştirilmiştir. [[Kod napolyon|Napolyon]] ve [[Bürgerliches Gesetzbuch|Alman]] yasaları en etkilileri olmuştur. Bu yasalar geniş ciltlerden oluşan İngiliz Ticaret yasalarına göre hakimlerce daha kolay uygulanabilir ve ihracat edilebilir olduklarından tercih edilmişlerdir.
[[Dosya:Nihon Kenpo01.jpg|alt=|küçükresim|272x272pik|1946 tarihli yenilenmiş Japon Anayasası.]]
Antik Hindistan ve Çin yasaları farklı hukuk geleneklerini temsil ederler ve tarihte bağımsız hukuk teorisi ve pratiği okullarına sahip olmuşlardır. M.S. 100 yıllarında Hindistan'da ''[[Arthashastra]] ve [[Manusmriti]]'' adlı kuruluş antlaşmaları emredici hukuki tedbirler içeren yazılardan oluşmuştur.<ref>Daha fazla bilgi için, bkz. Olivelle, ''Manu's Code of Law'', 18–25</ref> Hindistan mitolojisi [[Tip karakter|tip]]i olan Manu'nun felsefik görüşü tolerans ve çoğulculuk üzerinedir ve Güney Doğu Asya'da benimsenmiştir. Bu Hint kültür ve yanında İslam Hukuku, Hindistan İngiltere'nin bir parçası haline gelince terk edilmiştir ve yerine Kara Avrupası Hukuku uygulanmıştır.<ref>Glenn, ''Legal Traditions of the World'', 273</ref> Doğu Asya hukuk gelenekleri ilahi ve dini unsurlarla özgün bir yapı oluşturmuştur.<ref>Glenn, ''Legal Traditions of the World'', 287</ref> [[Japonya]] hukuk sistemini çoğunluğu Alman Medeni Hukuku olmak üzere batı hukuk sistemleri ışığında modernleştiren ilk ülke olmuştur.<ref>Glenn, ''Legal Traditions of the World'', 304</ref> Çin de [[Çing Hanedanı|Çing Hanedanlığı]]'nın son yıllarında hukuk sistemini modernleştirmeye başlamıştır. Günümüz Çin Cumhuriyeti'nin hukuki altyapısı [[Sovyetler Birliği|Sovyet]] [[Sosyalist hukuk]]u<nowiki/>nun etkisi altında oluşturulmuştur.<ref>Glenn, ''Legal Traditions of the World'', 307</ref> Hızlı endüstriyelleşmeden dolayı bugün Çin, ekonomik açıdan reform sürecine girmiştir.<ref>Glenn, ''Legal Traditions of the World'', 309</ref>
64.892

değişiklik