"Ermeniler" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0
k (Kaynak düzenleme)
(Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0)
|bölge5 = {{bayraksimge|İran}} [[İran]]
|nüfus5 = 560.415
|ref5 = <ref>[{{Web kaynağı |url=http://salnameh.sci.org.ir/AllUser/DirectoryTreeComplete.aspx] |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=29 Ekim 2010 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20101110005603/http://salnameh.sci.org.ir/AllUser/DirectoryTreeComplete.aspx |arşivtarihi=10 Kasım 2010 |ölüurl=yes }}</ref> (2006)
|bölge6 = {{bayraksimge|Gürcistan}} [[Gürcistan]]
|nüfus6 = 348.900
== Dinî kimlik ==
{{Ayrıca bakınız|Antik Ermeni dini}}
Ermeni toplumu, geleneksel tarih anlatımına göre MS 301 yılında "Aydınlatıcı" (Lusavoriç) lakabıyla anılan Aziz Gregor'un önderliğinde Hristiyan dinini kabul etmiştir. Yaygın bir kanıya göre dünyada Hristiyanlığı resmi olarak kabul eden ilk devlet [[Ermeni Krallığı (antik)|Ermeni Krallığı]]'dır<ref>Haz. Adrian Hastings, ''A World History of Christianity'', Wm. B. Eerdmans Publishing, 2000, ISBN 0-8028-4875-3, p. 289.</ref>. Ancak 451 yılında [[Kalkedon Konsili]]'nde Roma Kilisesi ile Doğu kiliseleri arasında doğan doktrin farkları ve siyasi çekişmeler nedeniyle<ref>{{Web kaynağı |url=http://inciltarihi.com/hristiyanlik-tarihi/konsiller-donemi/kalkedon-konsili/ |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=6 Ocak 2016 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20160129042046/http://inciltarihi.com/hristiyanlik-tarihi/konsiller-donemi/kalkedon-konsili/ |arşivtarihi=29 Ocak 2016 |ölüurl=yes }}</ref> Ermeni Kilisesi, Ortodoks/Katolik dünyasıyla yolunu ayırarak [[Oryantal Ortodoks Kiliseleri|Oryantal Ortodoks kiliseleri]]nden biri oldu. Hristiyanlığı Ermenilere ilk tanıtanlar olduklarına inanılan, İsa Mesih'in [[havari]]leri [[Taday]] ve [[Bartalmay]]'a dayanarak [[Ermeni Apostolik Kilisesi]] adını alan ulusal kilise, Batılı kaynaklarda (Ermeni kilisesinin kurucusu olan Aziz Gregor'a atfen) [[Gregoryen]] adıyla da anılır.
 
Ermenilerin çoğunluğu [[Ermeni Apostolik Kilisesi]]'ne mensuptur. Bunun yanı sıra 17. yüzyılda ortaya çıkan [[Katolik]] Ermeni cemaati ve az sayıda [[Protestanlık|Protestan]] Ermeni de mevcuttur.
Birçok Araştırmacı, Ermenice'nin Yunanca ile olduğu kadar [[Hint-İran dilleri]]ne' de yakın olduğuna inanır.<ref>{{cite book| yazar = Vavroušek P. | bölüm = Frýžština| chapter-format = | bölüm-url = | başlık = Jazyky starého Orientu | orig-year = | agency = | baskı = |location= Praha |tarih = 2010 |yayıncı= Univerzita Karlova v Praze |cilt= | sayfalar = 129| seri = | isbn = 978-80-7308-312-0| ref = }}</ref><ref name="Adams419">{{cite book| yazar = J. P. Mallory, Douglas Q. Adams. | bölüm = | bölüm-url = | biçim = | url = | başlık = Encyclopedia of Indo-European culture | orig-year = | agency = | baskı = |location= London |tarih = 1997 |yayıncı= Fitzroy Dearborn Publishers |cilt= | sayfalar = 419| seri = | isbn = 9781884964985| ref = }}</ref><ref name="Clackson124">{{cite book| yazar = Clackson James P.T. | bölüm = Classical Armenian| chapter-format = | bölüm-url = | başlık = The Ancient Languages of Asia Minor | orig-year = | agency = | baskı = |location= New York |tarih = 2008 |yayıncı= Cambridge University Press |cilt= | sayfalar = 124| seri = | isbn = | ref = }}</ref> Bu görüş, bazı bilim adamlarının Ermeni, Yunan, Hint-İran vede muhtemel [[Frigce|Frig]] dilinin'de iniş yaptığı, Hint-Avrupa dil ailesi içinde, varsayımsal bir (Greko-Aryan veya Greko-Ermeni-Aryan) olarak adlandırılan (klad veya monofiletik) bir dilsel yapınında önerilmesine yol açmıştır.<ref>''Handbook of Formal Languages'' (1997), [https://books.google.com/books?id=yQ59ojndUt4C&pg=PA6&dq=armeno-aryan&client=firefox-a#v=onepage&q=armeno-aryan&f=true p. 6].</ref>Ek olarak'dan [[dilbilimci]] Ronald I.Kim; [[Ermenice]]'yi, [[Baltık-Slav dilleri]]ne bağlayan eşsiz [[Biçimbilim|morfolojik]] gelişmelere de dikkat çekmiştir.<ref>{{cite journal|soyadı=Kim|ad=Ronald|başlık=Greco-Armenian: The persistence of a myth|journal=Indogermanische Forschungen|yayıncı=The University of British Columbia Library|tarih=2018|url=https://www.academia.edu/37844906|erişimtarihi=9 Haziran 2019}}</ref><br>
 
[[Tunç Çağı]] dönemi Trialeti-Vanadzor kültürü ile [[Aştarak]] bölgesinin 3 kilometre uzağında, [[Alagöz dağı]]nın güney yamaçlarında bulunan "Verin ve Nerqin Naver - Ներքին ու Վերին Նավեր) mezarlık kompleksleri gibi alanlar, MÖ 3000 yılının sonlarına kadar, [[Ermenistan]]'da bir [[Hint-Avrupa]] varlığının mevcudiyetine işaret etmektedir.<ref>John A. C. Greppin and I. M. Diakonoff, ''Some Effects of the Hurro-Urartian People and Their Languages upon the Earliest Armenians'' Journal of the American Oriental Society Vol. 111, No. 4 (Oct. - Dec., 1991), pp. 721 [https://www.jstor.org/stable/603403?read-now=1&seq=2#metadata_info_tab_contents] </ref><ref>Joan Aruz, Kim Benzel, Jean M. Evans, ''Beyond Babylon: Art, Trade, and Diplomacy in the Second Millennium B.C.'' Metropolitan Museum of Art (New York, N.Y.)[https://archive.org/details/bub_gb_gr5BgOwEJicC/page/n179 <!-- quote=trialeti vanadzor indo european. -->] (2008) pp. 92 </ref><ref>{{citation |url=https://docplayer.net/108120425-The-mushki-problem-reconsidered.html|title=The Mushki Problem Reconsidered |date=1997 |first=Aram V.|last=Kossian}} pp. 254</ref><ref>Peter I. Bogucki and Pam J. Crabtree [http://lukashevichus.info/knigi/ancient_europe_encycl_bogucki_crabtree_1.pdf ''Ancient Europe, 8000 B.C. to A.D. 1000: An Encyclopedia of the Barbarian World''.] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20160109082658/http://lukashevichus.info/knigi/ancient_europe_encycl_bogucki_crabtree_1.pdf |date=9 Ocak 2016 }} Charles Scribner's Sons, 2004 {{ISBN|978-0684806686}}</ref><ref>Daniel T. Potts [https://books.google.ca/books?id=7lK6l7oF_ccC&pg=PA681 ''A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East''.] Volume 94 of Blackwell Companions to the Ancient World. John Wiley & Sons, 2012 {{ISBN|1405189886}} p.681</ref><ref>{{cite journal|soyadı=Simonyan|ad=Hakob Y.|başlık=New Discoveries at Verin Naver, Armenia|journal=Backdirt|tarih=2012|sayı=The Puzzle of the Mayan Calendar|sayfalar=110–113|yayıncı=The Cotsen Institute of Archaeology at UCLA|url=https://www.academia.edu/25380162|erişimtarihi=5 Ağustos 2019}}</ref><ref>{{cite journal|soyadı=Martirosyan|ad=Hrach|başlık=Origins and Historical Development of the Armenian Language|tarih=2014|sayı=|sayfalar=1–23|yayıncı=Leiden University|url=https://ling.hse.ru/data/2014/09/01/1313574129/Hrach%20Martirosyan%20-%20Handout.pdf|erişimtarihi=5 Ağustos 2019}}</ref>Tamaz V. Gamkrelidze ve Vyacheslav Ivanov gibi bazı akademisyenler tarafından ortaya konan tartışmalı [[Ermeni hipotezi]], Hint-Avrupa anavatanının [[Ermeni Yaylası]] civarlarında olduğunu öne sürmektedir.<ref>Thomas Gamkrelidze and Vyacheslav Ivanov (philologist)|Vyacheslav V. Ivanov, ''The Early History of Indo-European Languages'', March 1990, p. 110.</ref> Bu teori, 2018 yılıda genetikçi [[David Reich]] ve ekibinin araştırmaları tarafından kısmen doğrulanmıştır.<ref>{{cite book| soyadı =Reich | ad =David | yıl =2018 | başlık =Who We Are and How We Got Here: Ancient DNA and the New Science of the Human Past | yayıncı =Knopf Doubleday Publishing Group}}</ref><ref>{{cite book| soyadı1 =Damgaard | ad1 =Peter de Barros | yıl =2018 | başlık =The First Horse herders and the Impact of Early Bronze Age Steppe expansions into Asia}}</ref><ref>{{cite book| soyadı1 =Haak | ad1 =Wolfgang | yıl =2015 | başlık =Massive migration from the steppe is a source for Indo-European languages in Europe | biorxiv=013433| doi =10.1101/013433 }}</ref>Benzer bir çalışma, Ermeni yaylaları'nın sadece Proto-Ermeniler için değil, aynı zamanda [[Proto Hint-Avrupalılar]] için'de vatan olduğunu desteklemektedir.<ref>Grolle, Johann (12 May 2018), "Invasion aus der Steppe", ''Der Spiegel''</ref>
{{Hint-Avrupa konuları}}
Genetik çalışmalar, Ermeni çeşitliliğini, [[MÖ 3000]] - 2000 yılları arasında meydana gelen, [[Avrasya]] popülasyonlarının çeşitli karışımları ile açıklamaktadır. MÖ 1200'den sonra, [[Güneybatı Asya]] ve [[Doğu Akdeniz]]'deki Tunç Çağı uygarlıklarının aniden vede şiddetli bir şekilde çöküşleri ile beraber, (bakınız:[[Bronz Çağı Çöküşü]]) popülasyon karışımının genetik sinyalleride sona ermiştir. Ermeniler o zamanlar'dan başlayarak, [[Ermenistan]]'ın, [[Osmanlı]] ve [[Safevi]] devleti arasında bölünmesiyle, yaklaşık 500 yıl önceki tekâmül eden nüfusların ortaya çıkması, Ermenileri önemli ölçüde etkilememiştir, genetik yapıları ile izole bir şekilde kalmaya devam etmişlerdir.<ref name=genetics>{{cite journal |doi=10.1038/ejhg.2015.206 |pmid=26486470|biorxiv=015396|başlık=Genetic evidence for an origin of the Armenians from Bronze Age mixing of multiple populations|journal=European Journal of Human Genetics|cilt=24|sayı=6|sayfalar=931–6|yıl=2015|soyadı1=Haber|ad1=Marc|soyadı2=Mezzavilla|ad2=Massimo|soyadı3=Xue|ad3=Yali|soyadı4=Comas|ad4=David|soyadı5=Gasparini|ad5=Paolo|soyadı6=Zalloua|ad6=Pierre|soyadı7=Tyler-Smith|ad7=Chris|pmc=4820045}}</ref><ref name=nyt>{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2015/03/11/science/study-backs-5th-century-historians-date-for-founding-of-armenia.html?_r=0 | başlık=Date of Armenia's Birth, Given in 5th Century, Gains Credence| gazete=The New York Times| tarih=10 Mart 2015| soyadı1=Wade| ad1=Nicholas}}</ref>Chao Wang ve ekibi genetik çalışmalarıyla Kafkasya'nın güneyindeki bir bölgede Ermenilerin [[Yerli halklar|yerli kökenlerini]] desteklemektedirler ve bu araştırmaya "Büyük Kafkasya" adını vermektedirler.<ref>Wang, Chuan-Chao (2018), ''The genetic prehistory of the Greater Caucasus''</ref>
417.400

değişiklik