"Sabiha Bengütaş" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzenleme, bilgi kutusu, kaynak
(Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0)
(düzenleme, bilgi kutusu, kaynak)
{{Sanatçı bilgi kutusu
'''Sabiha Hanım''' (evlendikten sonra '''Sabiha Bengütaş''', d. 1904, [[İstanbul]] - ö. [[2 Ekim]] [[1992]], [[Ankara]]), Türk ressam ve heykeltıraş. [[Türkiye]]'nin ilk kadın heykeltıraşı olarak bilinir.
| resim = Mütareke_Anıtı.jpg
| name = Sabiha Ziya Bengütaş
| imagesize =
| resimaltı =Mudanya'daki Mütareke Anıtı
| dogumadı =
| dogumtarihi = 1904
| dogumyeri = [[İstanbul]], [[Osmanlı İmparatorluğu]]
| ölümtarihi = 1992
| ölümyeri = İstanbul, [[Türkiye Cumhuriyeti]]
| digeradları =
| milliyeti = [[Türkler|Türk]]
| alanı = Heykeltıraş
| sanategitimi = [[Sanayi-i Nefise Mektebi]]
| etkinolduguyıllar =
| katildigiakimlar =
| ünlüyapıtları =
| etkilendikleri =
| etkiledikleri =
| evlilik = Şakir Emin Bengütaş
| cocukları =
| annebaba =
| ödülleri =
| websitesi = www.sabihabengutas.com
}}
'''Sabiha Ziya Hanım''' (evlendikten sonra '''Sabiha Bengütaş''', d. 1904, [[İstanbul]] - ö. [[2 Ekim]] [[1992]], [[Ankara]]), Türk ressam ve heykeltıraş. [[Türkiye]]'nin ilk kadın heykeltıraşı olarak bilinir.
[[Sanayi-i Nefise Mektebi]]'nin heykel bölümünden mezun olan ilk kadın sanatçıdır.<ref>{{web kaynağı |başlık=Karma eğitim sürecinde ilk öğrencileri, ilk mezunları hatırlamak |url=https://bianet.org/system/uploads/1/files/attachments/000/001/264/original/UniversitedeIlkKadinlar__opt.pdf?1417525942 |yayıncı=Bianet |erişimtarihi=6 Nisan 2020}}</ref>
 
Sanat yaşamı boyunca [[Atatürk]], [[İsmet İnönü]], [[Abdülhak Hâmid]], [[Ahmet Hâşim]], [[Namık İsmail]], [[Bedia Muvahhit]] gibi bir çok tanınmış kişinin heykel ve büstünü yapmıştır.
1904 yılında İstanbul'da doğan Sabiha Hanım ilköğrenimi [[Eyüp Sultan Reşadiye Numune Mektebi]]'nde (bugünkü [[Eyüpsultan Anadolu Lisesi]]) tamamladı. Babası Ziya Bey'in [[Şam]]'da görevlendirilmesi üzerine ailesiyle birlikte oraya gitti. Eğitiminin dört yılını Şam'da sürdürdü. Bu arada bir yıl da Fransız Katolik Mektebi'ne devam etti. Daha sonra İstanbul'a dönen ailesiyle birlikte [[Büyükada]]'ya yerleşti. Sabiha Hanım burada [[Köprülü Fuat Paşa Okulu]]'ndan mezun oldu. Liseyi bitirmeden, 1920'de [[Sanayi-i Nefise Mekteb-i]]'nin (bugünkü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi) resim bölümüne girdi, hocası İhsan Bey'di. Sanayi-i Nefise Mektebi'nin Resim bölümünde bir yıl okuduktan sonra bölüm değiştirerek, heykel bölümündeki 3 erkek öğrenci arasına ilk kız öğrenci olarak katıldı.
== Yaşamı ==
1904 yılında İstanbul'da doğdu. İlköğrenimi [[Eyüpsultan Anadolu Lisesi|Eyüp Sultan Reşadiye Numune Mektebi'nde]] tamamladı. Babasının görevi nedeniyle çocukluğunda ailesiyle birlikte [[Şam]]'a gitti ve eğitiminin dört yılını Şam'da sürdürdü; bu dönemde bir yıl Fransız Katolik Mektebi'ne devam etti. Ailesi ile İstanbul'a dönüp [[Büyükada]]'ya yerleştikten sonra Köprülü Fuat Paşa Okulu'ndan mezun oldu.
 
Resim yeteneğini geliştirmek için liseyi bitirmeden, 1920'de Sanayi-i Nefise Mektebi'nin resim bölümüne girdi; ressam [[Feyhaman Duran]]'ın öğrencisi oldu.<ref name="karinca">{{web kaynağı |başlık=‘Kadından sanatçı olmaz’ diyenlere inatçı bir cevap: Türkiye’nin ilk kadın heykeltraşı Sabiha Bengütaş |url=https://gazetekarinca.com/2017/12/kadindan-sanatci-olmaz-diyenlere-inatci-bir-cevap-turkiyenin-ilk-kadin-heykeltrasi-sabiha-bengutas/ |yayıncı=Gazete Karınca, 31 Aralık 2017 |erişimtarihi=6 Nisan 2020}}</ref> Resim eğitimi sırasında antik bir büstü kopya eden Sabiha Ziya’nın bu çalışması, Heykel Atölyesi hocası [[İhsan Özsoy|İhsan Bey]] tarafından beğenilince bölüm değiştirdi ve heykel bölümündeki üç erkek öğrenci arasına ilk kız öğrenci olarak katıldı. Böylece Türk plastik sanatları eğitiminde resmiî kayıtlara geçen en erken kadın heykel öğrencisi oldu.<ref name="esma">{{web kaynağı |soyadı1=İgüs |ad1=Esma |başlık=Erken Cumhuriyet Türkiyesi'nde Modern Kadın Kimliği: Heykeltraş Zerrin Bölükbaşı Örneği. |url=http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt7/sayi34_pdf/5sanattarihi_arkeoloji/igus_esma.pdf |yayıncı=Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi Cilt 7, Sayı 34 |erişimtarihi=6 Nisan 2020}}</ref>
Sabiha Hanım Sanayi-i Nefise Mekteb-i öğrencileri arasında açılan sınavda birinci olarak Prix de Rome'u kazandı ve yurtdışına gitme hakkını kazandı. [[Roma Güzel Sanatlar Akademisi]]'nde Prof. [[Luppi]] atölyesinde öğrenim gördü. Daha sonra [[Taksim Meydanı]]'ndaki [[Taksim Cumhuriyet Anıtı|Cumhuriyet Anıtı]]'nı yapan ünlü İtalyan heykeltıraşı [[Pietro Canonica]]'nın asistanı oldu ve onunla birlikte İtalya'ya giderek 18 ay atölyesinde çalıştı. Türkiye'ye döndükten sonra 1933'te tekrar Avrupa'ya gitti. Eşiyle [[Belçika]] ve [[Rusya]]'da yaşadı.
 
Eğitimine hastalığı nedeniyle iki yıl ara vermek zorunda kaldı ama ara verdiği dönemde de heykelden kopmadı. Öğrenimi boyunca öğrenciler arasında açılan bir çok yarışmaya katıldı ve yedisini kazandı. Abideler Komisyonu'nun, İtalya'da heykeltıraş [[Pietro Canonica]]'nın yanında çalışmak üzere öğrenci gönderilmesi için açtığı yarışmayı da kazanarak Roma'ya gitti.<ref name="berk">{{web kaynağı |soyadı1=Berk |ad1=Nurullah |başlık=Türk Heykeltraşları.. |url=http://www.sabihabengutas.com/basinda/sabihabengutas-hakkinda-yazilar-th.html |erişimtarihi=6 Nisan 2020}}</ref> Canonica'nın atölyesinde 18 ay çalıştı. Bu sırada Roma Güzel Sanatlar Akademisi'ne yazıldı ve Ermenegildo Luppi'nin atölyesinde öğrenim gördü. 1924 yılında Sanayi-i Nefise'den mezun oldu.
1925'te Galatasaray sergilerine ilk kez katılan kadınlar arasındaydı. 31 Temmuz 1925 günü açılan sergide biri Ahmet Hâşim'in büstü olmak üzere üç eseri bulunuyordu. Aynı sergide Türkiye'nin ikinci kadın heykeltıraşı [[Melek Ahmet Hanım]]'da katıldı. Sabiha Bengütaş, ertesi yıl yapılan sergide, Hakkı Şinasi Paşa, Prof. Dr. Âkil Muhtar ve Ressam Hikmet Bey'lerin büstleriyle katıldı.
1938 yılında Atatürk ve İnönü için açılan heykel yarışmalarında birinci oldu. Bengütaş, bu heykellerin eskizlerini Türkiye'de hazırlayıp Roma'ya giderek orada tamamladı.
 
31 Temmuz 1925 günü açılan [[Galatasaray Sergileri|Galatasaray Sergisi]]ne biri Ahmet Hâşim'in büstü olmak üzere üç eseri ile; ertesi yıl yapılan sergiye ise Hakkı Şinasi Paşa, Âkil Muhtar ve ressam Hikmet Bey'lerin büstleriyle katıldı. [[Taksim]]'deki [[Taksim Cumhuriyet Anıtı|Cumhuriyet Anıtı]]'nın yapımı sırasında İtalyan heykeltıraş [[Pietro Canonica]]'nın asistanları arasında yer aldı.<ref name="kimdir">{{web kaynağı |başlık=Sabiha Bentügaş Kimdir? |url=http://www.sabihabengutas.com/sabihabengutas-kimdir.html |yayıncı=Nurol Bengütaş tarafından Sabiha Hanım için hazırlanmış web sitesi |erişimtarihi=6 Nisan 2020}}</ref>
Eşi emekli olduktan sonra Ankara'ya yerleşen Sabiha Bengütaş, 1992 yılında vefat etti.
 
1933 yılında [[Abdülhak Hâmid]]'in torunu diplomat Şakir Emin Bey ile evlendi. 1935 yılında [[soyadı kanunu]] gereğince kocasının aldığı
== Özel yaşamı ==
''Bengütaş'' soyadı ile tanındı. Eşinin görevi gereği evlendikten sonra [[Brüksel]]'e gitti; buradaki müzeleri ve sanat eserlerini görme imkanı buldu.<ref name=karinca/> Uzun yıllar Türkiye'nin Roma elçiliği ve [[Napoli]] başkonsolosluğunda görev yapan eşi ile birlikte İtalya'da yaşadı ve mesleğini sürdürdü. Ayrıca [[Moskova]]'da, [[Varşova]]'da görev yapan, [[Prag]]'da büyükelçilik yapan eşinin yanında bu ülkelerde yaşadı ve heykel sanatı ile uğraşmayı bu ülkelerde de sürdürdü. <ref name="taha">{{web kaynağı |soyadı1=Toros |ad1=Taha |başlık=İlk Kadın Heykeltraşımız Sabiha Bengütaş |url=http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11498/41535/001552737007.pdf?sequence=5&isAllowed=y |erişimtarihi=6 Nisan 2020}}</ref> Moskova'da bir sergi açtı.
Ağabeyi ve kız kardeşi vardır ve Sabiha Hanım'dan önce ölmüşlerdir. [[Abdülhak Hâmid]]'in büyükelçi olan torunu [[Şakir Emin Bengütaş]] ile evlendi. Nurol adında manevî kızı vardır.
 
1938 yılında Atatürk ve İnönü için açılan heykel yarışmalarında birinci oldu. Bengütaş, bu heykellerin eskizlerini Türkiye'de hazırlayıp Roma'ya giderek orada tamamladı. Eşi emekli olduktan sonra Ankara'ya yerleşen Sabiha Bengütaş, 1992 yılında vefat etti.
 
Nurol adında bir manevî kızı vardır. İlk eserlerinden dördü (Namık İsmail, Ahmet Haşim, Bedia Muvahhit büstleri ve kendi büstü) [[İstanbul Devlet Resim ve Heykel Müzesi]]'nde bulunmaktadır.<ref name=taha/>
== ;Heykel ve büstlerini yaptığı kişiler ==
[[Dosya:Mütareke_Anıtı.jpg|thumb|Mudanya'daki Mütareke anıtı]]
* [[Mustafa Kemal Atatürk|Atatürk]] ([[Carra]] mermeriyle yapılmış heykel [[Çankaya Köşkü]]'nün bahçesindedir)
* [[İsmet İnönü]] (Batı Cephesi Kumandanı giysisiyle, [[Mudanya Mütarekesi]] dönemini simgeler, [[Mudanya]]'dadır.)
 
== Kaynakça ==
{{kaynakça}}
* [https://web.archive.org/web/20180106032124/http://www.sabihabengutas.com/index.html#i Nurol Bengütaş tarafından '''Sabiha Bengütaş''' adına hazırlanmış internet sayfası]
 
{{Portal çubuğu|Sanat}}{{Türkiye'de görsel sanat yaklaşımları}}
 
12.304

değişiklik