"COVID-19" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
imla
(Otomatik güncelleme kodları eklendi. Direkt Şablon:COVID-19 pandemisi sayısal bilgileri/veri güncellendiginde burada da güncelleniyor. Kodları kaldırmayınız.)
k (imla)
| Komplikasyonlar=Zatürre, Şok akciğeri, Böbrek yetmezliği|Bulaşıcı Ajan=SARS-CoV-2|Teşhis Yöntemi=Polimeraz zincir reaksiyonu, tıbbi görüntüleme|Tedavi Yöntemi=Semptomatik Tedavi ve Destek Tedavisi}}
<!--Tanım ve semptomlar-->
'''Koronavirüs hastalığı 2019''', kısaltmasıyla '''COVID-19''' ya da '''KOVIDKOVİD-19'''; insanları etkileyen, [[şiddetli akut solunum yolu sendromu koronavirüsü 2]]'nin (SARS-CoV-2) neden olduğu [[Bulaşıcı hastalık|bulaşıcı]] bir solunum yolu hastalığı.<ref>{{Web kaynağı | url = https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it | başlık = Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it | erişimtarihi = 28 Şubat 2020 | arşivtarihi = 21 Mart 2020 | yayıncı = [[World Health Organization]] (WHO) | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200321115728/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it | ölüurl = no }}</ref> İlk olarak 2019 yılında Çin'in Vuhan şehrinde keşfedilmiş hastalık, keşfinden bu yana dünya çapında yayılarak [[2019-20 koronavirüs pandemisi]]ne yol açmıştır.<ref name="Hui14Jan2020">{{Dergi kaynağı|başlık=The continuing 2019-nCoV epidemic threat of novel coronaviruses to global health – The latest 2019 novel coronavirus outbreak in Wuhan, China|tarih=Şubat 2020|yazarları-göster=6|sayı=|sayfalar=264–66|journal=Int J Infect Dis|cilt=91|vauthors=Hui DS, I Azhar E, Madani TA, Ntoumi F, Kock R, Dar O, Ippolito G, Mchugh TD, Memish ZA, Drosten C, Zumla A, Petersen E|doi=10.1016/j.ijid.2020.01.009}}</ref><ref name="WHOPandemic">{{cite press release|title=WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19|website=[[World Health Organization]] (WHO)|date=11 March 2020|url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020|access-date=12 March 2020|url-status=live|name-list-format=vanc}}</ref> Hastalıkta görülen yaygın semptomlar arasında [[Ateş (tıp)|ateş]], [[öksürük]] ve [[nefes darlığı]] yer almaktadır. Kas ağrıları, [[balgam]] üretimi ve [[boğaz ağrısı]] ise daha az yaygın görülen belirtileri oluştururlar.<ref name="whoqa">{{Web kaynağı | url = https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses | başlık = Q&A on coronaviruses (COVID-19) | erişimtarihi = 11 Mart 2020 | yayıncı = [[World Health Organization]] (WHO) | url-status = live | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200322175043/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses | arşivtarihi = 22 Mart 2020 | ölüurl = no }}</ref><ref name="CDC2020Sym"><!--KEEP THIS NAMED REFERENCE-->{{Web kaynağı | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html | başlık = Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Symptoms | erişimtarihi = | arşivtarihi = 22 Mart 2020 | tarih = 10 Şubat 2020 | website = [[Centers for Disease Control and Prevention]] | location = United States | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200322054623/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html | ölüurl = no }}</ref> [[İshal]] gibi gastrointestinal belirtiler rapor edilmiştir.<ref name=":11">{{Dergi kaynağı|url=https://doi.org/10.1053/j.gastro.2020.02.054|başlık=COVID-19: Gastrointestinal manifestations and potential fecal-oral transmission|tarih=27 Şubat 2020|sayfalar=|journal=Gastroenterology|via=|cilt=|soyadı=Gu|ad=Jinyang|soyadı2=Han|ad2=Bing|soyadı3=Wang|ad3=Jian|doi=10.1053/j.gastro.2020.02.054|issn=0016-5085}}</ref><ref name=":12">{{Dergi kaynağı|url=http://hepatmon.com/en/articles/102729.html|başlık=Panic of Buying Toilet Papers: A Historical Memory or a Horrible Truth? Systematic Review of Gastrointestinal Manifestations of COVID-19|tarih=16 Mart 2020|sayı=In Press|journal=Hepatitis Monthly|cilt=In Press|soyadı=Miri|ad=Seyyed Mohammad|soyadı2=Roozbeh|ad2=Fatemeh|soyadı3=Omrani Rad|ad3=Ali|soyadı4=Alavian|ad4=Seyed Moayed|doi=10.5812/hepatmon.102729|issn=1735-143X}}</ref> Bazı çalışmalarda virüsün [[merkezi sinir sistemi]]ni de tuttuğu, koku duyusu kaybı ve solunum güçlüğü belirtilerinin bu sebepten ileri geldiği gösterilmiştir.<ref>https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32104915/</ref> Vakaların çoğu hafif semptomlara sahip olsa da<ref>{{Haber kaynağı|url=https://www.nytimes.com/2020/02/27/world/asia/coronavirus-treament-recovery.html|başlık=Most Coronavirus Cases Are Mild. That's Good and Bad News.|tarih=5 Mart 2020|eser=[[The New York Times]]|ad=Vivian|soyadı=Wang|name-list-format=vanc}}</ref> bazı hastalarda şiddetli [[zatürre]] ve çoklu [[organ yetmezliği]] meydana gelebilir.<ref name="Hui14Jan2020" /><ref name="WHO-q-a">{{Web kaynağı | url = https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses | başlık = Q&A on coronaviruses | erişimtarihi = 27 Ocak 2020 | arşivtarihi = 22 Mart 2020 | website = [[World Health Organization]] (WHO) | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200322175043/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses | ölüurl = no }}</ref> Çin'deki 44.000'den fazla vaka üzerinde yapılan ilk büyük analize göre doğrulanmış vakalar arasında diyabet, yüksek tansiyon, yakalp da kalprahatsızlığı ya da solunum sorunları olan hastalar arasında ölümler en az beş kat daha yaygındır.<ref>{{Web kaynağı | url = https://www.bbc.com/news/health-51674743| başlık = Coronavirus death rate: What are the chances of dying? | erişimtarihi = 24 Mart 2020 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200324113720/https://www.bbc.com/news/health-51674743 | arşivtarihi = 24 Mart 2020}}</ref> 3 Mart 2020 itibariyle dünya çapında ölüm oranı %3,4 olup<ref name="worldometers.info">{{Web kaynağı | url = https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/ | başlık = Wuhan Coronavirus Death Rate | erişimtarihi = 2 Şubat 2020 | arşivtarihi = 20 Mart 2020 | website = www.worldometers.info | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200320195856/https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/ | ölüurl = no }}</ref>
{{COVID-19 pandemisi sayısal bilgileri|WORLD|SON_ACIKLANMA_ZAMANI}} tarihi itibarıyla Dünya'da {{COVID-19 pandemisi sayısal bilgileri|WORLD|VAKA_SAYISI_TOPLAM|N}} onaylanmış vaka, {{COVID-19 pandemisi sayısal bilgileri|WORLD|VAKA_SAYISI_IYILESEN|N}} iyileşen varken virüs nedeniyle {{COVID-19 pandemisi sayısal bilgileri|WORLD|VAKA_SAYISI_OLEN|N}} hasta hayatını kaybetti.<ref>{{cite web|url=https://www.worldometers.info/coronavirus/#countries|başlık=Coronavirus Update (Live) - Worldometer|website=www.worldometers.info}}</ref>
 
<!--Bulaş ve tanı-->
Virüs genellikle öksürük sonucu oluşan damlacıklar vasıtası ile insandan insana [[bulaş]]ır.<ref name="WHO2020QA">{{Web kaynağı | url = https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses | başlık = Q&A on coronaviruses | erişimtarihi = 24 Şubat 2020 | arşivtarihi = 22 Mart 2020 | tarih = 11 Şubat 2020 | website = [[World Health Organization]] (WHO) | alıntı = The disease can spread from person to person through small droplets from the nose or mouth which are spread when a person with COVID-19 coughs or exhales ... The main way the disease spreads is through respiratory droplets expelled by someone who is coughing. | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200322175043/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses | ölüurl = no }}</ref><ref name="CDC2020Spread">{{Web kaynağı | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html | başlık = 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) | erişimtarihi = 18 Şubat 2020 | arşivtarihi = 22 Mart 2020 | tarih = 11 Şubat 2020 | website = Centers for Disease Control and Prevention | alıntı = The virus is thought to spread mainly from person-to-person ... through respiratory droplets produced when an infected person coughs or sneezes. | url-status = live | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200322120740/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html | ölüurl = no }}</ref> [[Fomit|Kontamine olmuş yüzeylere]] dokunulmasının ardından kişinin kendi yüzüne dokunmasının da diğer bir yayılma yöntemi olabileceği düşünülmektedir.<ref name="WHO2020QA" /> Virüs enfekte kişilerin dışkısında da bulunduğundan ötürü [[Bulaş#Fekal-oral bulaş|fekal-oral yol]] ile bulaşma araştırılmaktadır.<ref name=":11" /><ref name=":12" /> Virüse maruz kalındıktan semptomların ortaya çıkmasına kadar geçen [[kuluçka süresi]] 2 ila 14 gün arasında olup, ortalama olarak 5 gün sürmektedir.<ref>{{Web kaynağı | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html | başlık = Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV) | erişimtarihi = 11 Şubat 2020 | arşivtarihi = 22 Mart 2020 | tarih = 10 Şubat 2020 | website = www.cdc.gov | url-status = live | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200322054623/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html | ölüurl = no }}</ref><ref>{{Dergi kaynağı|başlık=The COVID-19 epidemic|tarih=Mart 2020|sayı=n/a|sayfalar=278–80|journal=Tropical Medicine & International Health|cilt=n/a|vauthors=Velavan TP, Meyer CG|doi=10.1111/tmi.13383}}</ref> Standart tanı yöntemi, kişiden alınacak [[nazofarengeal sürüntü]] ile yapılacak gerçek zamanlı [[Ters transkriptaz|revers transkriptaz]] [[polimeraz zincir reaksiyonu]] (r[[RT-PCR]]) testleri olmaktadır.<ref name="20200130cdc" /> Enfeksiyona aynı zamanda semptomların, risk faktörlerinin ve zatürreye işaret eden göğüs [[Bilgisayarlı tomografi|BT taramalarının]] beraber değerlendirilmesi ile de tanı konabilir.<ref name=":32">{{Dergi kaynağı|başlık=A rapid advice guideline for the diagnosis and treatment of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) infected pneumonia (standard version)|tarih=Şubat 2020|yazarları-göster=6|sayı=1|sayfalar=4|journal=Military Medical Research|cilt=7|vauthors=Jin YH, Cai L, Cheng ZS, Cheng H, Deng T, Fan YP, Fang C, Huang D, Huang LQ, Huang Q, Han Y, Hu B, Hu F, Li BH, Li YR, Liang K, Lin LK, Luo LS, Ma J, Ma LL, Peng ZY, Pan YB, Pan ZY, Ren XQ, Sun HM, Wang Y, Wang YY, Weng H, Wei CJ, Wu DF, Xia J, Xiong Y, Xu HB, Yao XM, Yuan YF, Ye TS, Zhang XC, Zhang YW, Zhang YG, Zhang HM, Zhao Y, Zhao MJ, Zi H, Zeng XT, Wang YY, Wang XH|doi=10.1186/s40779-020-0233-6|pmc=7003341}}</ref><ref name=":4">{{Web kaynağı | url = https://www.sciencedaily.com/releases/2020/02/200226151951.htm | başlık = CT provides best diagnosis for COVID-19 | erişimtarihi = 2 Mart 2020 | tarih = 26 Şubat 2020 | website = ScienceDaily | url-status = live | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200318210532/https://www.sciencedaily.com/releases/2020/02/200226151951.htm | arşivtarihi = 18 Mart 2020 | ölüurl = no }}</ref><!--Önleme ve yönetim-->
 
Önerilen önlemler arasında sıkça [[el yıkama]], diğer kişiler ile fiziksel mesafeyi koruma ve elleri yüzden uzakta tutma yer alır.<ref name="Advice for public">{{Web kaynağı | url = https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public | başlık = Advice for public | erişimtarihi = 25 Şubat 2020 | arşivtarihi = 22 Mart 2020 | website = [[World Health Organization]] (WHO) | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200322164123/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public | ölüurl = no }}</ref> Maske kullanımı virüs şüphesine sahip kişiler ile yakınlarına önerilmekte olup, genel halka önerilmemiştir.<ref name="CDC2020IfSick">{{Web kaynağı | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html | başlık = 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) | erişimtarihi = 15 Şubat 2020 | arşivtarihi = 19 Mart 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200214153016/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html | tarih = 11 Şubat 2020 | website = Centers for Disease Control and Prevention | soyadı = CDC | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200319000754/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html | ölüurl = no }}</ref><ref>{{Web kaynağı | url = https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public | başlık = Advice for public | erişimtarihi = 15 Şubat 2020 | arşivtarihi = 22 Mart 2020 | website = [[World Health Organization]] (WHO) | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200322164123/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public | ölüurl = no }}</ref> [[Aşı]]sı ve özel [[Antiviral ilaç|antiviral ilacı]] bulunmayan COVIDKOVİD-19, [[semptomatik tedavi]], [[Karantina|izolasyon]] ve deneysel yöntemler ile yönetilir.<ref name="cdc21Jan20202">{{Web kaynağı | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html | başlık = Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) | erişimtarihi = 20 Şubat 2020 | arşivtarihi = 21 Mart 2020 | tarih = 15 Şubat 2020 | yayıncı = [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200321051442/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html | ölüurl = no }}</ref> Araştırma ve deneysel tedaviler, aşı geliştirme, eski antiviral ilaçların COVID-19 için kullanımı, [[Bağışıklama|pasif bağışıklama]] ve [[sitokin fırtınası]] önlemeyi içerir.<!--Epidemiyoloji ve tarihçe-->
 
[[Dünya Sağlık Örgütü]] Mart 2020'de 2019-20 koronavirüs salgınını bir [[pandemi]] ilan etmiş,<ref name="WHOPandemic" /> durumun bir [[Uluslararası Kamu Sağlığı Acil Durumu]] (PHEIC) olduğunu açıklamıştır.<ref>{{Web kaynağı | url = https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov) | başlık = Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV) | erişimtarihi = 11 Şubat 2020 | arşivtarihi = 20 Mart 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200131005904/https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov) | website = [[World Health Organization]] (WHO) | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200320111224/https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov) | ölüurl = no }}</ref><ref>{{Haber kaynağı|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html|başlık=Hundreds of evacuees to be held on bases in California; Hong Kong and Taiwan restrict travel from mainland China|erişimtarihi=11 Şubat 2020|arşivtarihi=7 Şubat 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200207134650/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html|tarih=6 Şubat 2020|eser=[[The Washington Post]]|vauthors=Mahtani S, Berger M, O'Grady S, Iati M|url-status=live}}</ref> Hastalığın DSÖ tarafından belirlenmiş dünyanın 6 bölgesinde de yerel olarak bulaştığına dair kanıtlar vardır.<ref name="whositrep47">{{Cite document|title=Coronavirus disease 2019 (COVID-19): situation report, 47|date=March 2020|website=[[World Health Organization]] (WHO)|vauthors=((World Health Organization))|hdl=10665/331444|hdl-access=free}}</ref>
 
==Bulaşımı==
{{Ana|Şiddetli akut solunum yolu sendromu koronavirüsü 2}}2019-nCoV’danCoV da diğer solunum yolu virüsleri gibi enfekte kişilerin öksürük, hapşırık, gülme, konuşma sırasında çevreye saçılan virüs içeren solunum damlacıklarının hava yoluyla alınmasıyla bulaşmaktadır.
 
İnsandan insana bulaş için yakın temas gereklidir. [[Asemptomatik hastalık|Asemptomatik]] yani virüsü taşıdığı haldehâlde hastalık belirtileri göstermeyen kişiler de hastalığın yayılmasına neden olabilirler.<ref>https://www.yeditepe.edu.tr/tr/duyuru/yeni-koronavirus-2019-ncov-nedir</ref>{{başlık genişlet}}
Koronavirüs, hayvanlardan insanlara sıçrama yapan ([[Zoonoz]]) virüslerdendir. Bu virüsün [[mutasyon]] yeteneği bulunmaktadır. Yetişkinlerde ve çocuklarda görülen [[nezle]] vakalarının bir kısmından koronavirüslerin sorumlu olduğu düşünülmektedir. Bu virüs grubu, ateş ve bademciklerin büyümesi gibi semptomlara neden olmakta ve en çok kış ve erken baharda nezleye yol açmaktadır. Bunlara ek olarak koronavirüsler [[zatürre]] ile [[bronşit]]e (viral veya ikincil bakteriyel) neden olabilirler. 22 Ocak 2020'de [[Pekin Üniversitesi]], Guangxi Geleneksel Çin Tıp Üniversitesi, Ningbo Üniversitesi ve Vuhan Biyoloji Mühendisliği Koleji'nden bilim insanları, "yeni tanımlanan koronavirüsün, yılandan insana türler arası geçişini artırabileceğini belirten bir makale yayınladılar."<ref>{{Dergi kaynağı |soyadı1=Ji |ad1=Wei |soyadı2=Wang |ad2=Wei |soyadı3=Zhao |ad3=Xiaofang |soyadı4=Zai |ad4=Junjie |soyadı5=Li |ad5=Xingguang |başlık=Homologous recombination within the spike glycoprotein of the newly identified coronavirus may boost cross‐species transmission from snake to human |journal=Journal of Medical Virology |tarih=22 Ocak 2020 |doi=10.1002/jmv.25682 |url=https://doi.org/10.1002/jmv.25682 |erişimtarihi=22 Ocak 2020}}</ref>
 
[[Dünya Sağlık Örgütü]], hastalığın tanısı için çeşitli test protokolleri açıklamıştır.<ref>{{Web kaynağı | url = https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117 | başlık = Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases | erişimtarihi = 13 Mart 2020 | website = [[World Health Organization]] (WHO) | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200317023052/https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117 | arşivtarihi = 17 Mart 2020 | ölüurl = no }}</ref> Standart test yöntemi, gerçek zamanlı [[Ters transkriptaz|revers transkriptaz]] [[polimeraz zincir reaksiyonu]] (r[[RT-PCR]]) olmaktadır.<ref name="20200130cdc">{{Web kaynağı | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/summary.html | başlık = 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Summary | erişimtarihi = 30 Ocak 2020 | arşivtarihi = 21 Mart 2020 | website = [[Centers for Disease Control and Prevention]] | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200321231454/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/summary.html | ölüurl = no }}</ref> Bu test, kişiden alınacak [[nazofarengeal sürüntü]] veya [[balgam]] gibi [[solunum yolları]]ndan alınmış örnekler ile gerçekleştirilebilmektedir.<ref name="20200129cdc">{{Web kaynağı | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/lab/rt-pcr-detection-instructions.html | başlık = Real-Time RT-PCR Panel for Detection 2019-nCoV | erişimtarihi = 1 Şubat 2020 | arşivtarihi = 21 Mart 2020 | tarih = 29 Ocak 2020 | website = [[Centers for Disease Control and Prevention]] | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200321073259/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/lab/rt-pcr-detection-instructions.html | ölüurl = no }}</ref> Test sonuçları genellikle birkaç saat ile 2 gün arasında değişebilen sürelerde çıkmaktadır.<ref name="globenewswire1977226">{{Web kaynağı | url = https://www.globenewswire.com/news-release/2020/01/30/1977226/0/en/Curetis-Group-Company-Ares-Genetics-and-BGI-Group-Collaborate-to-Offer-Next-Generation-Sequencing-and-PCR-based-Coronavirus-2019-nCoV-Testing-in-Europe.html | başlık = Curetis Group Company Ares Genetics and BGI Group Collaborate to Offer Next-Generation Sequencing and PCR-based Coronavirus (2019-nCoV) Testing in Europe | erişimtarihi = 1 Şubat 2020 | arşivtarihi = 13 Mart 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200131201626/https://www.globenewswire.com/news-release/2020/01/30/1977226/0/en/Curetis-Group-Company-Ares-Genetics-and-BGI-Group-Collaborate-to-Offer-Next-Generation-Sequencing-and-PCR-based-Coronavirus-2019-nCoV-Testing-in-Europe.html | tarih = 30 Ocak 2020 | website = GlobeNewswire News Room | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200313025719/https://www.globenewswire.com/news-release/2020/01/30/1977226/0/en/Curetis-Group-Company-Ares-Genetics-and-BGI-Group-Collaborate-to-Offer-Next-Generation-Sequencing-and-PCR-based-Coronavirus-2019-nCoV-Testing-in-Europe.html | ölüurl = no }}</ref><ref name="20200130businessinsider">{{Web kaynağı | url = https://www.businessinsider.com/how-to-know-if-you-have-the-coronavirus-pcr-test-2020-1 | başlık = There's only one way to know if you have the coronavirus, and it involves machines full of spit and mucus | erişimtarihi = 1 Şubat 2020 | arşivtarihi = 19 Şubat 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200201034232/https://www.businessinsider.com/how-to-know-if-you-have-the-coronavirus-pcr-test-2020-1 | tarih = 30 Ocak 2020 | website = Business Insider | soyadı = Brueck | ad = Hilary | name-list-format = vanc | url-status = live | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200219135910/https://www.businessinsider.com/how-to-know-if-you-have-the-coronavirus-pcr-test-2020-1 | ölüurl = no }}</ref> Bilim insanları, hastalığa neden olan virüs soyunu izole etmiş ve [[DNA dizileme|genetik sekansını]] yayımlayarak dünya çapında laboratuvarların enfeksiyonu teşhis etmeleri için PCR testleri geliştirmesine olanak tanımıştır.<ref name="ncbiWuhanGenomes">{{Web kaynağı | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/labs/virus/vssi/#/virus?SeqType_s=Nucleotide&VirusLineage_ss=Wuhan%20seafood%20market%20pneumonia%20virus,%20taxid:2697049 | başlık = Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 data hub | erişimtarihi = 4 Mart 2020 | website = NCBI | url-status = live | name-list-format = vanc | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200321235550/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/labs/virus/vssi/#/virus?SeqType_s=Nucleotide&VirusLineage_ss=Wuhan%20seafood%20market%20pneumonia%20virus,%20taxid:2697049 | arşivtarihi = 21 Mart 2020 | ölüurl = no }}</ref><ref name="Cohen17Jan20202">{{Dergi kaynağı|url=https://mcb.uconn.edu/wp-content/uploads/sites/2341/2020/01/WuhanScience24Jan2020.pdf|başlık=New SARS-like virus in China triggers alarm|erişimtarihi=11 Şubat 2020|arşivtarihi=11 Şubat 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200211230310/https://mcb.uconn.edu/wp-content/uploads/sites/2341/2020/01/WuhanScience24Jan2020.pdf|tarih=Ocak 2020|sayı=6475|sayfalar=234–35|journal=Science|cilt=367|vauthors=Cohen J, Normile D|doi=10.1126/science.367.6475.234|bibcode=2020Sci...367..234C|url-status=live}}</ref>
 
PCR testleri, doğruluk oranının (sensitivite) yüksekliği nedeniyle [[altın standart]] olsa da, test sonucu almanın yavaş olması (en az 4 ila 6 saat), deneyimli personel ihtiyacı ve lojistik olarak merkezî bir konumda yapılması gereksinimi dolayısıyla, daha çabuk sonuç verecek olan [[antikor]] testlerinin ([[immunoassay]]) üzerinde çalışılmıştır. Antikor testlerinde nazofarengeal sürüntü veya kan testi yapılması mümkün olabilir. 23 Mart 2020 itibarıyla, SARS-CoV-2'ye karşı üretilen [[IgM]] ve [[IgG]] antikorlarını tespit edebilen, 15 dakikada sonuç veren testler üretilmiş, Çin'de onaylanmasının yanı sıra Avrupa'da [[CE işareti]] almıştır. Bu testlerin doğruluk oranı PCR'a göre daha düşüktür, örneğin testlerden biri için %13'lük bir [[yanlış negatif]] (hastalığa sahip olmakla beraber negatif sonuç) oranı verilmektedir. "Ultrasenstivite"yeYüksek duyarlılığa sahip, yani doğruluk oranı çok yüksek olan [[CRISPR]] temelli ve PCR'a kıyasla daha hızlı sonuç veren testler üzerinde çalışmalar devam etmektedir.<ref name="nature230320">{{Web kaynağı | url = https://www.nature.com/articles/d41587-020-00010-2 | başlık = Fast, portable tests come online to curb coronavirus pandemic | erişimtarihi = 24 Mart 2020 | website = Nature |tarih=23 Mart 2020}}</ref>
 
[[Vuhan Üniversitesi]] Zhongnan Hastanesi'nin yayımlamış olduğu yönerge, enfeksiyonların belirlenmesi için klinik özellikler ile epidemiyolojik riskin kullanılmasını önermektedir. Bu yönteme göre, aralarında ateş, zatürre, normal veya düşük beyaz kan hücresi seviyesi ve düşük lenfosit seviyesi bulgularından herhangi ikisine sahip kişiler, Vuhan'a seyahatleri ve hasta kişilerle etkileşimleriyle beraber incelenerek değerlendirilmektedir.<ref name=":3">{{Dergi kaynağı|başlık=A rapid advice guideline for the diagnosis and treatment of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) infected pneumonia (standard version)|tarih=Şubat 2020|yazarları-göster=6|sayı=1|sayfalar=4|journal=Military Medical Research|cilt=7|vauthors=Jin YH, Cai L, Cheng ZS, Cheng H, Deng T, Fan YP, Fang C, Huang D, Huang LQ, Huang Q, Han Y, Hu B, Hu F, Li BH, Li YR, Liang K, Lin LK, Luo LS, Ma J, Ma LL, Peng ZY, Pan YB, Pan ZY, Ren XQ, Sun HM, Wang Y, Wang YY, Weng H, Wei CJ, Wu DF, Xia J, Xiong Y, Xu HB, Yao XM, Yuan YF, Ye TS, Zhang XC, Zhang YW, Zhang YG, Zhang HM, Zhao Y, Zhao MJ, Zi H, Zeng XT, Wang YY, Wang XH|doi=10.1186/s40779-020-0233-6|doi-access=free}}</ref> Tongji Hastanesi'nin yayımlamış olduğu 26 Şubat tarihli bir araştırmaya göre göğüsün [[bilgisayarlı tomografi]] ile çekilmiş resimlerinin değerlendirilmesi (%98), PCR testleri ile karşılaştırıldığında (%71) daha yüksek bir [[duyarlılık]] göstermektedir. Yanlış negatif sonuçlarının, PCR testlerinden veya testi gerçekleştiren kişi veya örneklerin hatalarından kaynaklandığı düşünülmektedir. Yanlış pozitif sonuçları nadir görülmektedir.<ref name="Bai Yao Wei Tian 2020 p.">{{Dergi kaynağı|başlık=Presumed Asymptomatic Carrier Transmission of COVID-19|tarih=Şubat 2020|yazarları-göster=6|journal=JAMA|vauthors=Bai Y, Yao L, Wei T, Tian F, Jin DY, Chen L, Wang M|doi=10.1001/jama.2020.2565|doi-access=free}}</ref>
Hastalığın tedavisi için henüz bir aşı bulunmamıştır. Bilim insanları aşının üretilip insanlara 2021 yılı içerisinde verileceğini düşünmektedir.<ref>https://www.washingtonpost.com/health/2020/01/30/coronavirus-treatment-vaccine-cure/</ref> Tedavi bulmak için yapılan araştırmalar devam etmektedir.<ref>{{Web kaynağı | başlık = COVID-19 Resource Centre | url = https://www.thelancet.com/coronavirus | yayıncı = The Lancet | dil = en | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200223104640/https://www.thelancet.com/coronavirus | arşivtarihi = 23 Şubat 2020 | erişimtarihi = 23 Şubat 2020 | ölüurl = no }}</ref> Hastalığa hızlı tanı koymak için özel tanı koyma testi üretilmiştir.<ref>https://m.ahaber.com.tr/video/gundem-videolari/koronavirus-coronavirus-icin-asi-gelistirildi-mi-takilan-maskeler-virusten-koruyor-mu-uzman-isim-a-haberde-yanitladi</ref>
 
Hastalığın tedavisinin bulunması için [[Bill & Melinda Gates Vakfı]], İngiliz sağlık araştırma kurumu Wellcome ve ödeme sistemi şirketi olan Mastercard ortak bir girişim kurdu. Bill & Melinda Gates Vakfı CEO'su Mark Suzman bu girişimi, Koronavirüs COVID-19 tedavilerini tanımlama, değerlendirme, geliştirme ve ölçeklendirmek amacıyla teknolojileri üretmek amacıyla kurulduklarını duyurdu.<ref>{{web kaynağı |başlık=Bill Gates'ten 'corona virüs' adımı |url=https://www.ntv.com.tr/galeri/teknoloji/bill-gatesten-corona-virus-adimi,ORufGfpccE2FLgie7387Cg |website=NTV |erişimtarihi=11 Mart 2020 |arşivURL=http://archive.vn/FAzC0 |arşivtarihi=11 Mart 2020 |tarih=9 Mart 2020}}</ref>
 
=== Antiviral ilaçlar ===
[[Dünya Sağlık Örgütü]] hastalığın resmî adını ilk olarak koronavirüs hastalığı 2019 olarak belirledi. Resmi kısaltma olan COVID-19, hastalığın [[İngilizce]] ismi olan {{Em|corona}} (''CO''), {{Em|virus}} (''VI'') ve {{Em|disease}} (''D'') kelimelerinin kısaltılması ile hastalığın keşif yılı olan 2019'a (''-19'') atfen oluşturuldu. İsim, DSÖ tarafından spesifik bir coğrafi konuma (örneğin Çin), hayvan türüne veya bir insan grubuna atıfta bulunmayacak şekilde, [[stigma]]laşmayı önlemek adına uluslararası öneriler çerçevesinde kondu.<ref>{{Haber kaynağı|url=https://www.todayonline.com/world/wuhan-novel-coronavirus-named-covid-19-who|başlık=Novel coronavirus named 'Covid-19': WHO|erişimtarihi=11 Şubat 2020|yayıncı=TODAYonline|name-list-format=vanc}}</ref><ref name="veconomist">{{Haber kaynağı|url=https://www.economist.com/china/2020/02/17/the-coronavirus-spreads-racism-against-and-among-ethnic-chinese|başlık=The coronavirus spreads racism against—and among—ethnic Chinese|erişimtarihi=17 Şubat 2020|arşivtarihi=17 Şubat 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217223902/https://www.economist.com/china/2020/02/17/the-coronavirus-spreads-racism-against-and-among-ethnic-chinese|tarih=17 Şubat 2020|eser=[[The Economist]]|yazar=|url-status=live|name-list-format=vanc}}</ref> Zaman içerisinde hastalığın kısaltması Türkçe yaygın medyada ''Kovid-19'' olarak da yer edindi.<ref>{{Web kaynağı|url=https://www.aksam.com.tr/dunya/new-yorkun-en-buyuk-fuar-alani-kovid-19-hastanesi-oldu/haber-1056072|başlık=New York'un en büyük fuar alanı Kovid-19 hastanesi oldu|erişimtarihi=24 Mart 2020|dil=tr|website=aksam.com.tr}}</ref>
 
DSÖ'nün belirlediği resmiresmî isminin yanı sıra, özellikle de salgının erken dönemlerinde, ''Vuhan zatürresi'' ismi de çeşitli medya kuruluşları tarafından kullanıldı.<ref name="FPinfo">{{Web kaynağı|url=https://foreignpolicy.com/2020/01/14/china-response-wuhan-pneumonia-better-sars/|başlık=China Deserves Some Credit for Its Handling of the Wuhan Pneumonia|erişimtarihi=13 Mart 2020|tarih=14 Ocak 2020|eser=[[Foreign Policy]]|ad1=Daniel|soyadı1=Lucey|ad2=Annie|soyadı2=Sparrow|name-list-format=vanc}}</ref><ref name="TIMEinfo">{{Web kaynağı|url=https://time.com/5768230/wuhan-pneumonia-flu-crisis-china-government/|başlık=The Wuhan Pneumonia Crisis Highlights the Danger in China's Opaque Way of Doing Things|erişimtarihi=13 Mart 2020|tarih=20 Ocak 2020|eser=[[Time (dergi)|Time]]|ad=Charlie|soyadı=Campbell|name-list-format=vanc}}</ref> Buna ek olarak, COVID-19 medyada sıklıkla sadece koronavirüs veya koronavirüs hastalığı olarak da bahsedildi.<ref>{{Web kaynağı|url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/corona-virusu-asisi-bulundu-mu-hangi-tarihte-ne-zaman-uygulanacak-korona-virusu-tedavisi-nasil-yapiliyor-iste-son-durum-6171405|başlık=Corona Virüsü aşısı bulundu mu, hangi tarihte ne zaman uygulanacak? Korona Virüsü tedavisi nasıl yapılıyor? İşte son durum|erişimtarihi=24 Mart 2020|arşivtarihi=|archive-url=|tarih=|dil=tr|website=Milliyet|url-status=live}}</ref>
 
==Diğer hayvanlar==
4.846

değişiklik