"Bose-Einstein yoğunlaşması" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0
k (düzeltme)
(Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0)
 
[[Dosya:Bose Einstein condensate.png|sağ|thumb|upright=1.20|Bir gaz için hız dağılımı verileri (3 kez) rubidyum maddenin yeni bir aşamaya, Bose-Einstein yoğunlaşması ve keşif teyit atomları. Sol: sadece bir Bose-Einstein yoğunlaşması görünümünü önce. Merkezi: Sadece yoğuşuğu görünümünü sonra Sağ: sonra daha fazla buharlaşması, neredeyse saf yoğuşuk bir örnek.]]
Daha sonra yapılan deneylerin karmaşık etkileşimler ortaya çıkarmasına rağmen, maddenin bu hali ilk olarak Satyendra Nath Bose ve Albert Einstein tarafından 1924-1925 yıllarında genel olarak tahmin edildi. Bose ilk olarak Einstein`a "ışık kuanta"sının (artık foton olarak adlandırılıyor) kuantum istatistiğiyle ilgili bir makale yollamıştır. Einstein bundan etkilenir ve makaleyi İngilizce'den Almanca'ya çevirerek Zeitschrift für Physik Bose için sunar ve makale yayımlanır. (Einstein'in baskı metni bir ara kaybolduğunun düşünülmesine rağmen Leiden Üniversitesinde 2005 yılında bulunur <ref>{{Web kaynağı | url = http://www.lorentz.leidenuniv.nl/history/Einstein_archive/ | başlık = Leiden University Einstein archive | yayıncı = Lorentz.leidenuniv.nl | tarih = 27 Ekim 1920 | erişimtarihi = 23 Mart 2011 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20150519023226/http://www.lorentz.leidenuniv.nl:80/history/Einstein_archive/ | arşivtarihi = 19 Mayıs 2015 | ölüurl = no }}</ref>). Einstein daha sonra iki farklı makalede Bose `un fikirlerini madde parçacıkları konusuna genişletir <ref>{{Kitap kaynağı |ad=Ronald W. |soyadı=Clark |başlık=Einstein: The Life and Times |yayıncı=Avon Books |yıl=1971 |sayfalar=408–409 |isbn=0-380-01159-X }}</ref>. Bose ve Einstein in çalışmaları sonucunda birbiriyle eş parçacıkların tam fırıllarının istatistiksel dağılımını tanımlayan (şimdilerde bozon olarak adlandırılan) Bose-Einstein istatistiği ile yönetilen Bose gazı kavramı ortaya çıkmıştır. . Einstein bozonik atomlarının çok düşük derecelere kadar soğumasının yeni bir madde formu oluşturarak ulaşılabilir en düşük kuantum durgusuna dönüştüğünü göstermiştir.
1938 yılında [[Fritz London]] BEC yi <sup>4</sup>He un üstün akışkanlık ve üstün iletkenlik mekanizmasıyla tasarladı <ref>{{Dergi kaynağı |ad=F. |soyadı=London |başlık=The λ-Phenomenon of Liquid Helium and the Bose–Einstein Degeneracy |journal=[[Nature (dergi)|Nature]] |cilt=141 |sayı=3571 |sayfalar=643–644 |yıl=1938 |doi=10.1038/141643a0 |bibcode = 1938Natur.141..643L }}</ref><ref>London, F. ''Superfluids'' Vol.I and II, (reprinted New York: Dover 1964)</ref>.
1995 yılında, ilk gaz yoğunlaşması Eric Cornell ve Carl Wieman tarafından University of Colorado ar Boulder NIST-JILA laboratuvarında rubidyum atomu gazlarının 170 nanokelvin (nK)`e <ref>{{Web kaynağı | başlık = New State of Matter Seen Near Absolute Zero | url = http://physics.nist.gov/News/Update/950724.html | yayıncı = NIST | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20150428092623/http://physics.nist.gov:80/News/Update/950724.html | arşivtarihi = 28 Nisan 2015 | erişimtarihi = 5 Eylül 2014 | ölüurl = yes }}</ref> (1.7×10−7 K) soğutulmasıyla üretilmiştir. Bu başarılarıyla Cornell, Wieman ve Wolfgang Ketterle MIT'de 2001 Nobel Fizik Ödülünü almıştır<ref>{{Web kaynağı | soyadı = Levi | ad = Barbara Goss | başlık = Cornell, Ketterle, and Wieman Share Nobel Prize for Bose–Einstein Condensates | çalışma = Search & Discovery | yayıncı = Physics Today online | yıl = 2001 | url = http://www.physicstoday.org/pt/vol-54/iss-12/p14.html | erişimtarihi = 26 Ocak 2008 | arşivurl =http https://web.archive.org/web/20071024134547/http://www.physicstoday.org/pt/vol-54/iss-12/p14.html | arşivtarihi = 24 Ekim 2007 | ölüurl = no }}</ref>. Kasım 2010 da ilk BEC fotonu gözlemlenmiştir <ref>{{Dergi kaynağı|doi=10.1038/nature09567|başlık=Bose–Einstein condensation of photons in an optical microcavity|yıl=2010|soyadı1=Klaers|ad1=Jan|soyadı2=Schmitt|ad2=Julian|soyadı3=Vewinger|ad3=Frank|soyadı4=Weitz|ad4=Martin|journal=Nature|cilt=468|sayı=7323|sayfalar=545–548|pmid=21107426|bibcode = 2010Natur.468..545K |arxiv = 1007.4088 }}</ref> . 2012 de ise BEC foton teorisi geliştirilmiştir [9][10]. [9][10]
Bu BEC ye geçiş belirgin içsel serbestlik derecesi ile etkileşmeyen parçacıklar içeren üç boyutlu üniform gazların kritik sıcaklığın altında oluşur:
:<math>T_c=\left(\frac{n}{\zeta(3/2)}\right)^{2/3}\frac{2\pi \hbar^2}{ m k_B} \approx 3.3125 \ \frac{\hbar^2 n^{2/3}}{m k_B} </math>
===İzotoplar===
Etkisi ağırlıklı olarak nükleer özellikli tuzaklar için alkali atomları üzerinde gözlenme yapılmıştır. 2012 yılı itibarıyla, ultra-düşük sıcaklık olan 10<sup>−7</sup> K ya da daha altı kullanılarak, Bose-Einstein yoğuşukları, yoğun ağırlıklı alkali, toprak alkali ve lantan atomları için elde edilir (<sup>7</sup>Li, <sup>23</sup>Na, <sup>39</sup>K, <sup>41</sup>K, <sup>85</sup>Rb , <sup>87</sup>Rb, <sup>133</sup>Cs, <sup>52</sup>Cr, <sup>40</sup>Ca, <sup>84</sup>Sr, <sup>86</sup>Sr, <sup>88</sup>Sr, <sup>174</sup>Yb, <sup>164</sup>Dy, ve <sup>168</sup>Er). Yoğunlaşma araştırmaları daha da özel yöntemler yardımı ve hidrojen ile en sonunda başarı elde etmiştir.
===Bose-Einstein yoğunlaşması===[[bozon]]lardan oluşan maddelerin [[mutlak sıfır]] sıcaklığına çok yakın değerlere kadar soğutulmasıyla ortaya çıkan maddenin bir halidir. Bu süpersoğutulmuş maddede atomların büyük çoğunluğu en düşük kuantum durumlarına çöker ve böylece makroskopik skalada kuantum etkileri göstermeye başlar.<ref>{{Web kaynağı | url = http://books.google.com.tr/books?id=jmppAAAAMAAJ&q=Bose-Einstein+yo%C4%9Funla%C5%9Fmas%C4%B1&dq=Bose-Einstein+yo%C4%9Funla%C5%9Fmas%C4%B1&hl=tr&sa=X&ei=sG-OUIb9NsiRhQfs8IDADA&ved=0CCoQ6AEwAA | başlık = Belgelerle Türk tarihi dergisi, 80-83. sayılar | erişimtarihi = 29 Ekim 2012 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20140202232922/http://books.google.com.tr/books?id=jmppAAAAMAAJ&q=Bose-Einstein+yo%C4%9Funla%C5%9Fmas%C4%B1&dq=Bose-Einstein+yo%C4%9Funla%C5%9Fmas%C4%B1&hl=tr&sa=X&ei=sG-OUIb9NsiRhQfs8IDADA&ved=0CCoQ6AEwAA | arşivtarihi = 2 Şubat 2014 | ölüurl = no }}</ref>
Maddenin bu hali, [[Satyendra Nath Bose]]'un yaptığı çalışmalar üzerine 1925'te [[Albert Einstein]] tarafından [[kuantum mekaniği]]nin bir sonucu olarak tahmin edilmişti. Yetmiş yıl sonra 1995te ilk yoğunlaşma [[Eric Cornell]] ve [[Carl Wieman]] tarafından [[Colorado Üniversitesi]] NIST-JILA laboratuvarında [[rubidyum]] gazını 170 nanoKelvin'e (nK) soğutarak elde edildi. Cornell, Wieman ve MIT'den [[Wolfgang Ketterle]] bu deneyle 2001 [[Nobel Fizik Ödülü]] paylaştılar.
 
441.925

değişiklik