"Şefika Gaspıralı" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0
(→‎Dış bağlantılar: düzeltme AWB ile)
(Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0)
| tanınma_nedeni = [[Alem-i Nisvan]] dergisinin yayıncısı ve baş editörü
}}
'''Şefika Gaspıralı''' ([[Kırım Tatarcası|Kırım Tatarca]]:Şefiqa Gasprinskaya; {{Dil|ru|Шефика Исмаиловна Гаспринская|dil_adı=e}}; [[1886]] [[Bahçesaray, Kırım|Bahçesaray]], [[Kırım]], [[Tavrida Guberniyası]], [[Rus İmparatorluğu]] - [[1975]] [[İstanbul]], [[Türkiye]]), 20. yüzyıl başlarındaki Türk kültürel ve siyasi uyanışın önderlerinden olan düşünür, yayıncı, eğitimci, politikacı ve reformcu İsmail Gaspıralı'nın kızı ve en önemli yardımcısı olup, Rusya'daki Türk Kadın Hareketi'nin öncülerinden, ilk kadın dergisi [[Alem-i Nisvan]]'ın (Kadınlar Dünyası) baş editörü ve yayıncısıdır. Kırım Türk Cumhuriyeti'nde Kurultay (Parlamento) Başkanlık divanı üyesi ve iki dönem milletvekili olmuştur. [[Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti]]'nin başbakanlarından [[Nesib Bey Yusufbeyli]]'nin eşidir. Anaokulu eğitmenliği de yapmıştır.<ref name="JeoPoliTürk">{{Web kaynağı | url = http://www.jeopoliturk.com/MakaleDetay/30/RUSYA%E2%80%99DAKI-TURK-KADiN-HAREKETI%E2%80%99NIN-ONCUSU-SEFIKA-GASPiRALi | yayıncı = JeoPoliTürk | başlık = Rusya'daki Türk Kadın Hareketi'nin Öncüsü Şefika Gaspıralı | ad = Şengül | soyadı = Pınarer | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20161105094432/http://www.jeopoliturk.com:80/MakaleDetay/30/RUSYA%E2%80%99DAKI-TURK-KADiN-HAREKETI%E2%80%99NIN-ONCUSU-SEFIKA-GASPiRALi | arşivtarihi = 5 Kasım 2016 | erişimtarihi = 19 Mayıs 2019 | ölüurl = no }}</ref><ref name="Hablemitoğlu">{{Kitap kaynağı | başlık = Şefika Gaspıralı ve Rusya'da Türk Kadın Hareketi (1893-1920) | yayıncı = Toplumsal Dönüşüm Yayınları | ad1 = Doç. Dr. Şengül | soyadı1 = Hablemitoğlu | yazarbağı1 = Şengül Hablemitoğlu | ad2 = Dr. Necip | soyadı2 = Hablemitoğlu | yazarbağı2 = Necip Hablemitoğlu | tarih = 12 Ocak 2005 | isbn = 975-6-44880-6 | sayfa = 672 }}</ref>
 
[[Dosya:Алем-и нисван.jpg|küçükresim|160px|[[Alem-i Nisvan]] (Kadınlar Dünyası) dergisinin kapağı. (1906-1912)]]
Rusya sınırları içindeki Türk kadınları toplumsal, siyasal, kültürel ve ekonomik hayattan dışlanmış, ihmal edilmiş, eğitimden mahrum bırakılmışlardı. Bu olumsuz koşullar altında bir kadın hareketini başlatacak öncülerden biri Şefika Gaspıralı olmuştur. Şefika Gaspıralı pek fazla kimsenin önemsemediği Türk kadınının uyanışı için tüm ömrü boyunca okulları, örgütleri ve siyasal katılım çabalarıyla mücadele vermiştir.<ref name="Hablemitoğlu"/>
 
Şefika Gaspıralı, Alem-i Nisvan dergisindeki Baş Editörlük görevi dönemindeki tanınırlığıyla daha sonra 1917 yılında kısa ömürlü [[Kırım Halk Cumhuriyeti]]'nin [[:chr:I Qurultay|I. Kırım Kurultayı]]'nın ilk milletvekillerinden biri oldu.<ref name="Kırım'ın_Sesi">{{Web kaynağı | url = http://kiriminsesigazetesi.com/turk-tarihinin-ilk-milletvekilleri-dort-kadin-sefika-gasprinskaya-anife-b%D0%BEdaninskaya-ilhan-tohtar-hatice-avci/ | başlık = Türk Tarihinin ilk Milletvekilleri dört kadın: Şefika Gasprinskaya, Anife Bоdaninskaya, İlhan Tohtar, Hatice Avcı | tarih = 8 Mart 2019 | erişimtarihi = 10 Mayıs 2019 | yayımcı = Kırım'ın Sesi Gazetesi | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20190606151347/http://kiriminsesigazetesi.com/turk-tarihinin-ilk-milletvekilleri-dort-kadin-sefika-gasprinskaya-anife-b%D0%BEdaninskaya-ilhan-tohtar-hatice-avci/ | arşivtarihi = 6 Haziran 2019 | ölüurl = no }}</ref><ref name="kurul">{{Web kaynağı | url = http://crimeanews.tripod.com/krimskie+sti-2.htm#six | başlık = Kurultay and Central Council | erişimtarihi = 10 Mayıs 2019 | soyadı = Garchev | ad = Petr | yayımcı = Center of Information and Documentation of Crimean Tatars | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20140201113424/http://crimeanews.tripod.com:80/krimskie+sti-2.htm#six | arşivtarihi = 1 Şubat 2014 | ölüurl = no }}</ref> [[Moskova]]'da toplanan [[Tüm Rusya Müslümanları Kurultayı]]'na da (Kırım delegasyonu içinde) katılmıştır.
 
Şefika Gaspıralı Türk kadınının her bakımdan erkek egemen bir yönetim ve toplum anlayışında hukuki açıdan, toplumsal ve kültürel açıdan eşit olmasını amaçlamıştır. Kırım, Türk kadınlarının sosyo-kültürel ve siyasi açılardan gelişimi için, diğer bölgelere göre iki avantaja sahipti: Birincisi, Gaspıralı İsmail Bey'in başlattığı yenileşme ve çağdaşlaşma akımının doğduğu yerdi. İkincisi, Kafkasya ve Türkistan'a kıyasla Kırımlı kadınlar, çokeşlilik, tesettür gibi konulardan daha az muzdariptiler. Ama buna rağmen, 1917 İhtilali başladığında, birleştirici bir kadın liderin yokluğu yüzünden, [[Yalta]]'daki "Taze Hayat Cemiyeti"nin dışında başka bir kadın kuruluşu bulunmamaktaydı. Kadınların sosyal ve politik yaşama tam ve eşit katılmalarına karşı olan, kadimcilere karşı Gaspıralı İsmail Bey'in çabaları yavaş da olsa sonuç veriyordu ancak, toplumun da desteğini alarak gerçek anlamda bir başarı sağlayabilmek için "kadınların örgütlenmeleri" yolunda kitleleri etkileyebilecek bir kadın lidere, hatta liderlere ihtiyaç vardı.<ref name="Hablemitoğlu"/>
 
== Dış bağlantılar ==
* {{Web kaynağı | başlık = Şəfiqə xanım Qaspıralı: Modernist Türk qadını | url = http://www.kultura.az/news/20120711125026812 | ad = Dilqem | soyadı = Ahmed | yayımcı = kultura.az | tarih = 11 Temmuz 2012 | dil = [[Azerice]] | erişimtarihi = 19 Mayıs 2019 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20180925081154/http://www.kultura.az:80/news/20120711125026812 | arşivtarihi = 25 Eylül 2018 | ölüurl = no }}
 
== İleri okuma ==
439.309

değişiklik