İbrâhim Gülşenî: Revizyonlar arasındaki fark

Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0
k (Bot destekli düzenleme: Kaynak tarihleri)
(Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0)
 
== Hayatı ==
15. yüzyıl başında dünyaya geldi. Doğum tarihi hakkında çeşitli kaynaklardaki bilgilere göre 1423, 1427, 1452-1455 yılında doğmuş olabileceğine dair bilgiler bulunur.<ref name=ayhan>{{Web kaynağı | soyadı1 = Tek | ad1 = Ayhan | başlık = '''İbrâhim Gülşenî'ye ait Ma'nevî adlı eserin La'lî Mehmed Fenâî tarafından şerhi''' | url = https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=7d53ed97e31a8bd3e031db4041bf44db247619d9713aba9c650357d5b74243cd44cfa81daf7e3972 | erişimtarihi = 24 Aralık 2015 | kaynak = Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Yıl: 2009 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20151225221721/https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=7d53ed97e31a8bd3e031db4041bf44db247619d9713aba9c650357d5b74243cd44cfa81daf7e3972 | arşivtarihi = 25 Aralık 2015 | ölüurl = no }}</ref> Doğum yeri kimi kaynaklarda [[Azerbaycan]], kimi kaynaklarda [[Diyarbakır]] olarak geçmektedir. Babası fıkıh, kelâm ve mantık konusunda serler vermiş bir alim olan Muhammed Âmidî; annesi ise dönemin tanınmış şeyhlerinden Molla Şerefüddin’in kızı Hediyetullah’tır.<ref name=ayhan/>
 
İki yaşında babasını kaybetti ve amcası tarafından yetiştirildi. On beş yaşında iken bilgisini artırmak amacıyla [[Maveraünnehir]]’e gitmek üzere yola çıktı. [[Tebriz]]’de Uzun Hasan’ın kazaskeri Molla Hasan ile tanıştı. Molla Hasan onu evlat edindi ve yanında kalmaya ikna etti. Tebriz’de mederese öğrenimi gören İbrahim Gülşeni, ''Molla İbrahim'' olarak tanındı.<ref name=tdvia>{{Web kaynağı | soyadı1 = Azamat | ad1 = İbrahim | başlık = '''İbrâhim Gülşenî''' | url = http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c21/c210242.pdf | yayıncı = Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi yıl: 2000, cilt: 21 | erişimtarihi = 24 Aralık 2015 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20151225195814/http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c21/c210242.pdf | arşivtarihi = 25 Aralık 2015 | ölüurl = no }}</ref>
 
Uzun Hasan ile tanışma fırsatı buldu ve onun tarafından kendisine asalet ve şeref ifade eden “''tarhan''” unvanı verildi.<ref name=tdvia/> Timur hükümdarı [[Hüseyin Baykara]] ile yapılan bir barış antlaşmasına katılmak üzere [[Herat]]’a gönderildiğinde tanınmış mutasavvıf [[Molla Câmî]] ile tanıştı. Uzun Hasan nezdinde büyük itibarı vardı. Uzun Hasan onu Şiraz’da valilik yapan oğlu Sultan Halil’in halka yaptığı zulmü önlemesi için Şiraz’a da gönderdi.
Diyarbakır’ın hakimiyetinin Musullu Türkmen Beyi Emir Bey’e verilmesi ve onun da Safeviler ile yakınlaşmasından rahatsızlık duydu. Kudüs yoluyla Mısır’a geçti.
 
Kahire’ye daha önce yerleşen halifesi Timurtaş vasıtasıyla Memluk Sultanı [[Kansu Gavri]]’den de ilgi gördü. Kansu Gavri, Gülşeni için ''Kubbetü’l-Mustafâ'' adlı bir zaviye tahsis etti; buraya gelip kendisini ziyaret etti ve Kahire’ye davet etti. Kahire’de bütün camileri dolaşıp Müeyyediyye Camisi’nde çile çıkartan Gülşeni, buraya yerleşti.<ref name=bilal>{{Web kaynağı | soyadı1 = Şanlı | ad1 = Bilal | başlık = '''Osmanlı Döneminde Diyarbakırlı Dîvân Şâ'irleri''' | url = http://acikerisim.dicle.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11468/524/B%C4%B0LAL%20%C5%9EANLI%20OSMANLI%20D%C3%96NEM%C4%B0%20D%C4%B0YARBAKIRLI%20D%C4%B0VAN%20%C5%9EA%C4%B0RLER%C4%B0.pdf?sequence=1&isAllowed=y | erişimtarihi = 25 Aralık 2015 | yayıncı = Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2013 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20151226043323/http://acikerisim.dicle.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11468/524/B%C4%B0LAL%20%C5%9EANLI%20OSMANLI%20D%C3%96NEM%C4%B0%20D%C4%B0YARBAKIRLI%20D%C4%B0VAN%20%C5%9EA%C4%B0RLER%C4%B0.pdf?sequence=1&isAllowed=y | arşivtarihi = 26 Aralık 2015 | ölüurl = no }}</ref>
 
Mısır’ı fetheden Osmanlı Sultanı [[Yavuz Sultan Selim]] de Kahire’ye geldiğinde kendisine hürmet etti; Müyyediye Camisi'nde ziyaret edip, caminin karşısındaki arsayı hibe etti. Arsanın üzerine ''Gülşeniyye Âsitânesi'' olarak bilinen dergah yapıldı. 1519-1524 yılları arasında inşa edilenve Kahire’de daha önce benzeri bulunmayan bu yapı, Osmanlılar’ın Mısır’da yaptıkları ilk dini yapıdır.<ref name=doris>{{Web kaynağı | soyadı1 = Behrens Abouseif | ad1 = Doris | başlık = '''İbrahim Gülşeni Külliyesi''' | url = http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c21/c210243.pdf | erişimtarihi = 25 Aralık 2015 | yayıncı = Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi yıl: 2000, cilt: 21 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20151225205506/http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c21/c210243.pdf | arşivtarihi = 25 Aralık 2015 | ölüurl = no }}</ref>
 
[[I. Süleyman|Kanuni]] döneminde Mısır valisi [[Hain Ahmed Paşa]] isyanı bastırıldıktan sonra geniş yetkilerle Mısır’a gönderilen [[Pargalı İbrahim Paşa]], Gülşeni’nin kendisini ziyaret etmeyip oğlu Ahmet Hayali’yi göndermesini saygısızlık kabul etti.<ref name=tdvia/> Gülşeni ve müridlerince ikinci bir isyan çıkarılacağı endişesiyle Gülşeni’ye karşı cephe aldı ; Padişah’tan Gülşenî’nin İstanbul’a çağrılarak sorguya çekilmesini emreden bir irade almayı başardı.<ref name=bilal/> Oğlu Ahmed Hayâlî ve iki halîfesiyle İstanbul’a geiden Gülşenî, [[Celalzade Mustafa Çelebi|Celâlîzâde Mustafa Bey]]’in yardımları ile aklandı.<ref name=bilal/> İstanbul’da kaldığı süre içinde, Çıkrıkçılar baındaki Atik brâhîm Paa Camii’nde vaazlar verdi ve İstanbul’da şöhreti yayıldı.<ref name=ayhan/> Kendisinden memnun olan Kanuni gözlerini tedavi ettirdi ve Mısır’a gitmek üzere İstanbul’dan ayrılacağı sırada da onuruna sarayda bir ziyafet verdi. Gülşenî ziyafet sonrası [[Beyazıt Camii]]’nde bir veda konuşması yaptıktan sonra halifesi Hasan Zarifi’yi İstanbul’da bırakarak Mısır’a döndü. Onun İstanbul’a gelişi, [[Tanzimat Dönemi|Tanzimat]] devrinde yazılan ilk tiyatro eseri olan “''Hikaye-i İbrahim paşa ve İbrahim Gülşeni''” adlı oyuna konu olmuştur.<ref name=tdvia/>
618.448

düzenleme