"TÜPRAŞ" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Rescuing 9 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0
(Arşiv bağlantısı eklendi)
(Rescuing 9 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0)
| konum =
| hizmet_bölgesi =
| önemli_kişiler = İbrahim Yelmenoğlu (Genel Müdür)<ref>{{Web kaynağı | başlık = Yöneticiler | url = https://www.tupras.com.tr/yoneticiler | website = tupras.com.tr | yayıncı = TÜPRAŞ | erişimtarihi = 29 Ocak 2020 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20190817045239/http://tupras.com.tr:80/yoneticiler | arşivtarihi = 17 Ağustos 2019 | ölüurl = no }}</ref>
| alan = [[Petrol endüstrisi]], [[Petrokimya]]
| ürün = [[Akaryakıt]], [[Bitüm]], [[Fuel oil]], [[Gaz yağı]], [[LPG]], [[Motor yağı]]<ref>{{Web kaynağı | başlık = Ürünler | url = https://www.tupras.com.tr/urunler | website = tupras.com.tr | yayıncı = TÜPRAŞ | erişimtarihi = 29 Ocak 2020 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20190820022528/http://www.tupras.com.tr:80/urunler | arşivtarihi = 20 Ağustos 2019 | ölüurl = no }}</ref>
| hizmetleri =
| gelir = {{artış}} 88,5 Milyar [[Türk lirası|₺]] (2018)
| toplam_varlıklar =
| özkaynak =
| sahibi = [[Koç Holding]]: %51<br> [[BİST|Halka açık]]: %49<ref>{{Web kaynağı | başlık = Kurumsal Yönetim | url = https://www.tupras.com.tr/kurumsal-yonetim | website = tupras.com.tr | yayıncı = TÜPRAŞ | erişimtarihi = 29 Ocak 2020 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20190817152633/http://www.tupras.com.tr:80/kurumsal-yonetim | arşivtarihi = 17 Ağustos 2019 | ölüurl = no }}</ref>
| lisans =
| adres =
20 Mayıs 1983 tarihinde yayınlanan [[KİT|kamu iktisadî teşebbüsleri]] hakkındaki 60 sayılı [[KHK]] ile ''Türkiye Petrol Kurumu'' (PETKUR) kuruldu. Aynı KHK ile TÜPRAŞ'ın da kurulmasına karar verildi. Böylece TÜPRAŞ, PETKUR'un bağlı ortaklığında bir kamu iktisadî teşebbüsü olarak faaliyetine başladı.<ref>{{Web kaynağı | başlık = İktisadî Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadî Kuruluşları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname | url = https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/18052.pdf | website = resmigazete.gov.tr | sayfa = 26 | tarih = 20 Mayıs 1983 | arşivengelli = evet}}</ref>
 
18 Haziran 1984 tarihinde yayımlanan 233 sayılı KHK ile PETKUR'nun varlığına son verildi. [[TPAO]], bağlı ortaklık statüsünden yükseltilerek PETKUR'un yerini aldı. Bu sefer TÜPRAŞ, TPAO'nun bağlı ortaklığında bir KİT olarak faaliyetini sürdürdü.<ref>{{Web kaynağı | başlık = Kamu İktisadî Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname | url = https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/4.5.233.pdf | website = mevzuat.gov.tr | yayıncı = T.C. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı | sayfa = 317 | tarih = 18 Haziran 1984 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20181024174634/http://www.mevzuat.gov.tr:80/MevzuatMetin/4.5.233.pdf | arşivtarihi = 24 Ekim 2018 | erişimtarihi = 30 Ocak 2020 | ölüurl = no }}</ref>
 
TÜPRAŞ, 5 Temmuz 1990 yılında [[Özelleştirme İdaresi Başkanlığı|Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı]]'na bağlandı ve böylece [[özelleştirme]]si yolunda ilk adım atıldı.<ref>{{Web kaynağı | başlık = Petrol Ürünleri Özel İhtisas Komisyonu Raporu | url = http://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/08_PetrolUrunleri.pdf | yayıncı = Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı | sayfa = 12 | tarih = 9 Mart 2000 | arşivengelli = evet}}</ref>
28 Ekim 1983'de yayınlanan kanunla İPRAŞ, Batman Rafinerisi, İzmir Rafinerisi ve yapımı devam etmekte olan Kırıkkale Rafinerisinin TÜPRAŞ'a bağlanmasına karar verildi. 16 Kasım 1983'de TÜPRAŞ, TPAO'dan ayrılarak Enerji Bakanlığı'na bağlı yarı-özel bir şirket olarak faaliyetine başladı.<ref>{{Web kaynağı | başlık = Türkiye Petrol Kurumu Kuruluşu Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK/98) | url = https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/18205_1.pdf | website = resmigazete.gov.tr | yayıncı = T.C. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı | tarih = 28 Ekim 1983 | arşivengelli = evet}}</ref>
 
28 Mayıs 1991'de Tüpraş'ın ilk halka arzı gerçekleşti ve %2,5 oranında hisseyle [[İMKB]]'de işlem görmeye başladı.<ref>{{Web kaynağı | başlık = Cumhuriyet Arşivi | url = https://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1991/5/28/13.xhtml | website = cumhuriyetarsivi.com | yayıncı = Cumhuriyet Gazetesi | tarih = 28 Mayıs 1991 | sayfa = 13 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20200223130712/https://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1991/5/28/13.xhtml | arşivtarihi = 23 Şubat 2020 | erişimtarihi = 30 Ocak 2020 | ölüurl = no }}</ref> 1999'da halka açıklık oranı %3,58'e ulaştı.
 
=== 17 Ağustos depremi yangını ===
17 Ağustos 1999'da yaşanan [[Gölcük depremi]]nin merkez üssü, TÜPRAŞ'ın İzmit Rafinerisi'nin yakınlarıydı. Deprem sırasında rafinerinin 115 metrelik betonarme [[meşale baca]]sı yıkıldı. Bacanın yıkılmasıya başlayan yangın 7 akaryakıt tankına ve şarj fırınına sıçradı, 63 adet boru hattının ve elektriklerin kopmasına sebep oldu. Yerel itfaiyenin yetersiz kalması üzerine önce çevre illerden destek istendi. Ancak bazı yerlerde söndürülen yangının başka yerlerde yeniden başlaması sebebiyle kontrolü oldukça zorlaştı. Yangının, patlama riski bulunduran [[LPG]] tanklarına ilerlemesi ve rafinerinin hemen yakınlarındaki İGSAŞ ve [[PETKİM]] tesislerine de sıçrama ihtimâli ortaya çıkınca, tesisteki tüm çalışanlar tahliye edildi. Ayrıca [[Derince]] ve [[Körfez, Kocaeli|Körfez]] ilçelerindeki halk da korkudan evlerini terk etti. Patlama riski oluşması üzerine hükûmet uluslararası yardım istedi. Yunanistan başta olmak üzere pek çok yabancı devlet yangın uçakları, gemiler, uzmanlar ve itfaiye ekipleri gönderdi.<ref>{{haber kaynağı |başlık=Tüpraş felakete tüy dikti |url=http://arsiv.sabah.com.tr/1999/08/19/g02.html |yayıncı=Sabah |tarih=19 Ağustos 1999}}</ref><ref>{{Web kaynağı | soyadı1 = Danış | ad1 = Hüsamettin | soyadı2 = Görgün | ad2 = Mustafa | başlık = Marmara Depremi ve Tüpraş Yangını | url = http://kocaeli2007.kocaeli.edu.tr/kocaeli2005/deprem_sempozyumu_kocaeli_2005/7_deprem_ve_cevresel_etkileri/d_45_depremle_olusan_cevre_sorunlari/marmara_depremi_ve_tupras_yangini.pdf | yayıncı = Kocaeli Üniversitesi | sayfalar = 3-4 | tarih = 23 Mart 2005 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20121113090207/http://kocaeli2007.kocaeli.edu.tr/kocaeli2005/deprem_sempozyumu_kocaeli_2005/7_deprem_ve_cevresel_etkileri/d_45_depremle_olusan_cevre_sorunlari/marmara_depremi_ve_tupras_yangini.pdf | arşivtarihi = 13 Kasım 2012 | erişimtarihi = 31 Ocak 2020 | ölüurl = no }}</ref>
 
Yangın 21 Ağustos'ta sona erdi. Ancak yangın çıkmayan diğer tanklarda fiziksel hasarlar oluştu; iki soğutma kulesi, damıtım üniteleri, boru hatları ve iki iskele ağır derecede hasar gördü. Patlayan borulardan denize petrol aktı ve 1,5 kilometrekarelik alan kirlendi. Yangının sona ermesinin ardından 600 metreküp atık toplandı.<ref>{{haber kaynağı |başlık=Zarar çok büyük |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/zarar-cok-buyuk-39097341 |yayıncı=Hürriyet |tarih=21 Temmuz 1999}}</ref>
1961 tarihinde ise [[Kocaeli]]'nin [[İzmit]] semtinde TPAO ve Amerikan [[:en:Caltex|Caltex]] ortaklığında yılda 1 milyon ton kapasiteyle [[İzmit Rafinerisi]] (İPRAŞ) kuruldu. 1972 yılında Caltex, tüm hisselerini TPAO'ya sattı. Mayıs 1983'te TPAO, PETKUR'a bağlı bir alt şirkete dönüştürülünce İPRAŞ da PETKUR'a bağlanmış oldu. Ancak 28 Ekim 1983'de İPRAŞ feshedildi ve TÜPRAŞ'ın bir parçası hâline geldi.
 
Eylül 2014'te İzmit Rafinerisi'nin bulunduğu bölgede ''Fuel Oil Dönüşüm Tesisi'' faliyete geçmiştir.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/Kocaeli-Haberleri/tupras-fuel-oil-donusum-tesislerinin-acilisi_24317 | başlık = TÜPRAŞ fuel oil dönüşüm tesislerinin açılışı | erişimtarihi = 18 Aralık 2014 | tarih = 15 Aralık 2014 | yayımcı = [[Hürriyet (gazete)|Hürriyet]] | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20160304091344/http://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/Kocaeli-Haberleri/tupras-fuel-oil-donusum-tesislerinin-acilisi_24317 | arşivtarihi = 4 Mart 2016 | ölüurl = no }}</ref> Bu tesiste katma değeri düşük olan [[fuel oil]]in benzin, motorin, LPG gibi değerli akaryakıtlara ve petrokok ile kükürt gibi maddelere dönüşümü sağlanmaktadır.<ref>{{Web kaynağı | başlık = Fuel Oil Dönüşüm Tesisi | url = https://www.tupras.com.tr/infografik/fuel-oil-donusum-tesisi | website = tupras.com.tr | yayıncı = TÜPRAŞ | erişimtarihi = 30 Ocak 2020 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20190702113031/http://tupras.com.tr:80/infografik/fuel-oil-donusum-tesisi | arşivtarihi = 2 Temmuz 2019 | ölüurl = no }}</ref>
 
=== İzmir Rafinerisi ===
 
== Teknik derecelendirmesi ==
Rafineri teknik derecelendirilmesinde kullanılan [[Nelson Kompleksite Endeksi]]'ne göre Tüpraş'ın mevcut rafineri kompleksite değeri [[Fransa]]'nın Akdeniz kıyılarındaki rafinerilerinin kompleksite değerleri ile eştir. Tüpraş'ın halen 7,25 düzeyinde olan rafineri kompleksitesi, 5,95 olan Akdeniz Rafineri Kompleksitesi ortalaması üzerindedir.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.tupras.com.tr/detailpage.tr.php?lDirectoryID=3 | başlık = Tüpraş hakkında | erişimtarihi = 25 Ağustos 2012 | son = | ilk = | tarih = | yayımcı = TÜPRAŞ resmi internet sitesi | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20151225152918/http://www.tupras.com.tr:80/detailpage.tr.php?lDirectoryID=3 | arşivtarihi = 25 Aralık 2015 | ölüurl = no }}</ref> Fuel Oil Dönüşüm Tesisi'nin devreye girmesi ile İzmit Rafineris'nin Nelson Kompleksite endeksi 14,5'e yükselirken Tüpraş'ın ortalama kompleksitesi 9,5'a yükseşlmiştir.<ref>http://www.tupras.com.tr/detailpage.tr.php?lDirectoryID=3http://www.tupras.com.tr/uploads/TUP_FRAT_2015.pdf</ref>
 
{| class="wikitable sortable"
423.570

değişiklik