"Fince" sayfasının sürümleri arasındaki fark

(→‎Kelime Dağarcığı: Tablo eklendi.)
(→‎Kelime Dağarcığı: Tablo eklendi.)
== Kelime Dağarcığı ==
 
* Fince, diğer dillere oranla kökeni kendisine ait olan temel bir kelime dağarcığına sahiptir ve bundan dolayı kelime hazinesindeki sözcük sayısını artırmak için yapım eklerini kullanır. Örnek olarak kirja (kitap) sözcüğünü ele alalım. Bu kelimeden yapım ekleri kullanılarak birçok kelime türetilebilir. Mesela kirjain ‘harf’, kirje ‘mektup’, kirjasto ‘kütüphane’, kirjailija ‘müellif’, kirjallisuus ‘edebiyat’, kirjoittaa ‘yazmak’, kirjoittaja ‘yazar’, kirjuri ‘kâtip’, kirjallinen ‘yazılı şekilde’, kirjata ‘kaydetmek’, kirjasin ‘yazı tipi’ sözcüklerinde olduğu gibi. Kelime türetme mantığı açısından Türkçe ile Fince arasında bir benzerlik bulunmaktadır. Her bir yapım ekinden hangisinin kullanılacağı, ünlü uyumu kurallarına uygun olacak şekilde ekin ekleneceği kelimenin içerisindeki ünlülere bağlıdır. İşte bu tür yaygın isim yapım eklerinden bazıları şunlardır:
 
{| class="wikitable"
|}
 
* Fiil yapım ekleri ekleri ise son derece çeşitlidir. Tekrarlama, devamlılık, nedensellik, geçicilik, istemlilikisteklilik, öngörülmezliköngörülemezlik, nedensizlik bildiren çeşitli fiil yapım ekleri bulunmaktadır. Genellikle bu yapım ekleri birbiriyle birleşir ve çoğunlukla dolaylılık ifade ederler. Örneğin:
 
{| class="wikitable"
Hypätä : Zıplamak
|-
 
! Fiil !! Anlamı
Hyppiä : Zıplatmak
|-
 
| <center> Hypätä :|| <center> Zıplamak
Hypeksiä : Sebepsizce zıplamak
|-
 
| <center> Hyppiä :|| <center> Zıplatmak
Hypäyttää : Birini bir kere zıplatmak
|-
 
| <center> Hypeksiä :|| <center> Sebepsizce zıplamak
Hyppyyttää : Birini defalarca zıplatmak
|-
 
| <center> Hypäyttää :|| <center> Birini bir kere zıplatmak
Hyppyytyttää : Üçüncü bir kişinin defalarca zıplamasına neden olmak
|-
 
Hyppyytellä| :<center> BiriniHyppyyttää sebepsiz|| yere<center> Birini defalarca zıplatmak
|-
 
| <center> Hyppyytyttää :|| <center> Üçüncü bir kişinin defalarca zıplamasına neden olmak
Hypähtää : Aniden zıplamak
|-
 
| <center> Hyppyytellä || <center> Birini sebepsiz yere defalarca zıplatmak
Hypellä : Defalarca zıplamak
|-
 
Hypiskellä| :<center> DefalarcaHypähtää ve|| sebepsizce<center> Aniden zıplamak
|-
| <center> Hypellä :|| <center> Defalarca zıplamak
|-
| <center> Hypiskellä || <center> Defalarca ve sebepsizce zıplamak
|-
|}
 
* Fiillerde ismin yokluk ve eksiklik bildirin hali de (karitif hal) kullanılmaktadır. Mesela hyppimättä ‘zıplamamak’ ve hyppelemättä ‘zıplatmamak’ gibi. Hem çekim hem de yapım ekleri kullanılarak oluşturulan yapıların çeşitliliği ve kullanım yoğunluğu ‘istahtaisinkohan’ örneğiyle gösterilebilir:
 
Istua: Oturmak
226

değişiklik