"Hertha Sponer" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Arşiv bağlantısı eklendi
k (→‎Kariyeri: düzenleme AWB ile)
(Arşiv bağlantısı eklendi)
 
== İlk yılları ve eğitimi ==
Hertha Sponer 1 Eylül 1895 tarihinde orta sınıf beş çocuklu bir ailenin en büyük çocuğu olarak [[Prusya Krallığı]]'nın [[Silezya (vilayet)|Silezya Eyaleti]]'nde, bugün [[Polonya]] sınırları içinde kalan [[Nysa, Polonya|Nysa]] şehrinde doğdu.<ref name=Apotheker&Sarkadi>{{kitap kaynağı |başlık= European Women in Chemistry |soyadı= Jan Apotheker, Livia Simon Sarkadi |yıl=2011 |yayıncı= John Wiley & Sons |yer= [[New Jersey]] |isbn= 9783527636464 |sayfalar= 124|erişimtarihi=8 Mart 2020 |url= https://books.google.com.tr/books?id=JJLl47ZFziQC&pg=PT141&dq=Hertha+Sponer&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwi89qSDw4noAhWDQEEAHY2mAO0Q6AEILTAG#v=onepage&q=Hertha%20Sponer&f=false}}</ref> Lise öğrenimini aynı yerde tamamladı. Bir yıl [[Tübingen Üniversitesi]]'nde öğrenim gördü ve [[Nobel Fizik Ödülü]] sahibi [[James Franck]]'ın asistanlığını yaptı.<ref name=Duke>{{Web kaynağı | url = https://phy.duke.edu/about/history/historical-faculty/HerthaSponer | başlık = Hertha Sponer | tarih = 2020 | yayıncı = [[Duke Üniversitesi]] Fizik Fakültesi | erişimtarihi = 7 Mart 2020 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20190710181743/https://phy.duke.edu/about/history/historical-faculty/HerthaSponer | arşivtarihi = 10 Temmuz 2019}}</ref> 1920'de [[Göttingen Üniversitesi]]'ne kaydoldu ve [[Peter Debye]] danışmanlığında [[teorik fizik]] dalında [[doktora]] derecesini aldı. 1921 yılında [[Lise Meitner]] ve [[Hedwig Kohn]] ile birlikte Almanya'da [[fizik]] alanında doktora derecesini alan ilk kadın fizikçiler arasında yer aldı ve bir Alman üniversitesinde aynı dalda eğitim veren ilk kadın [[bilim insanı]] oldu.<ref name=Duke/>
 
== Kariyeri ==
Ekim 1925'te [[Rockefeller Vakfı]] bursu ile Berkeley'deki [[Kaliforniya Üniversitesi (Berkeley)|Kaliforniya Üniversitesi]]'nde misafir öğretim görevlisi olarak bir yıl kaldı. Berkeley'de geçirdiği süre boyunca Amerikalı fizikçi [[Raymond Thayer Birge]] ile işbirliği yaparak, [[Ayrışma enerjisi|ayrışma enerjilerini]] belirlemek için [[Birge-Sponer yöntemi]]ni geliştirdi. 1932'ye kadar aralarında [[Zeitschrift für Physik]], [[Nature (dergi)|Nature]] ve [[Physical Review]]'in de olduğu prestijli dergilerde 20 bilimsel [[makale]]si yayınlandı ve [[üye profesör]] unvanını aldı. Kadın fizikçiler arasında ön saflarda olduğu kabul edilen Hertha Sponer, [[Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi|Nazi Partisi]]'nin iktidara gelmesi ve kadın bilim insanlarına karşı güçlü önyargı nedeniyle görevinden alındı. [[Yahudiler|Yahudi]] olmasa da, bir Alman üniversitesinde kendisi için bir gelecek göremeyen Sponer, Ekim 1934'te Norveç'teki [[Oslo Üniversitesi]]'nde ders vermek için Almanya'dan ayrıldı.<ref name=Ogilvie-Harvey>{{kitap kaynağı |başlık= The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century |soyadı= Marilyn Ogilvie, Joy Harvey |yıl= 2003 |yayıncı= Routledge |yer= [[Oxfordshire]] |isbn= 9781135963439 |sayfalar= 1220 |erişimtarihi=7 Mart 2020 |url= https://books.google.com.tr/books?id=rUCUAgAAQBAJ&pg=PT518&lpg=PT518&dq=hertha+sponer+oslo+university&source=bl&ots=7eUWD3Lgp_&sig=ACfU3U1oATUBENE7gM56NL80ORMW8VoYzA&hl=tr&sa=X&ved=2ahUKEwjl87yvhonoAhX4wMQBHfzaCMI4ChDoATALegQIBBAB#v=onepage&q=hertha%20sponer%20oslo%20university&f=false}}</ref> Yerinden edilmiş Alman akademisyenlere yardımcı olmak için bir programa sponsor olan Rockefeller Vakfı'ndan bir yetkili, 1933'ün sonlarında [[Edward Teller]]'a Sponer'in [[Duke Üniversitesi]]'nde olası görevlendirilmesi hakkında bilgi verdi. 1935 baharında üniversite yönetim kadrosu Edward'a bu sonbaharda Sponer'ı Duke Üniversitesi'ne gelmeye davet etme yetkisi verdi. [[Oslo]]'da tamamlaması gereken işleri olduğunu mektupla söyleyen Sponer, 1936 baharında Duke Üniversitesi Fizik Fakültesi akademik kadrosuna dahil oldu.<ref>{{Web kaynağı | url = https://phy.duke.edu/sites/phy.duke.edu/files/legacy_files/Documents/Durden_Book.pdf | başlık = The launching of Duke University 1924-1949 | yazar = Robert F. Durden | tarih = 1993 | eser = | yayıncı = [[Duke Üniversitesi]] Yayınları | erişimtarihi = 8 Mart 2020 | arşivengelli = evet}}</ref>
 
Sponer, akademik kariyeri boyunca [[kuantum mekaniği]], fizik ve kimya üzerine araştırmalar yaptı. Aralarında Edward Teller'ın da olduğu birçok ünlü fizikçi ile işbirliği ile çok sayıda çalışma gerçekleştirdi ve onlarca makale yayınladı. Kuantum mekaniğinin [[Molekül fiziği|moleküler fiziğe]] uygulanması ve [[Morötesi|ultraviyole]] [[Soğurma (fizik)|emilim]] spektrumları üzerinde çalışması da dahil olmak üzere bilime birçok katkıda bulundu. Duke Üniversitesi fizik bölümünde, daha sonra kendi yeni binasına taşınması üzerine bir [[spektroskopi]] laboratuvarı kurdu.
699.375

değişiklik