"Kolomb öncesi Amerika" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0
k (imla, değiştirildi: hükümet → hükûmet (2) AWB ile)
(Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0)
 
== Diller ==
[[Amerika yerlileri]]nin dilleri [[Joseph Greenberg]] (1915-2001) tarafından ilk olarak 1960 yılında kurgulanan daha sonra 1987 yılında da revize edilen sınıflandırmaya<ref>Joseph H. Greenberg & Merritt Ruhlen (2007), [http://www.merrittruhlen.com/files/AED5.pdf An Amerind Etymological Dictionary] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20101225141018/http://www.merrittruhlen.com/files/AED5.pdf |date=25 Aralık 2010 }}, Department of Anthropological Sciences, Stanford University, 2007</ref> göre birbiriyle akraba olmayan üç ayrı kökte toplanır. Eskimo-Aleut dilleri dışında kalan Na-Dene dilleri ile Amerind dillerini konuşan Amerika yerlileri [[Kızılderililer|Kızılderili]] ortak adıyla anılırlar.
 
:'''I. [[Eskimo - Aleut dilleri]]''': Amerika'ya en son (yaklaşık 10.000 önce) gelen [[Eskimo - Aleut halkları]] tarafından konuşulan Asya (Kuzeydoğu Sibirya) kökenli diller. MS 1000 yılında oluşan [[Thule kültürü]] günümüzdeki [[İnuit halkları]]nın atalarıdır.
{{Ana madde| Kızılderili kabileleri listesi}}
 
Kuzey Amerika kıtasına gelen halklar yüzlerce birbirinden kültürel olarak değişik ve bağımsız kabileye ayrılır<ref>Mitochondrial Population Genomics Supports a Single Pre-Clovis Origin with a Coastal Route for the Peopling of the Americas. American Journal of Human Genetics No.82 Cilt.3 içinde s.583-592.</ref>. Bu dönem Kuzey Amerika’da bulunan toplulukların aynı aileye mensup 20 ila 50 kişiden oluşan göçebe topluluklar oldukları sanılmaktadır. Bu aileler doğal kaynakların durumuna göre yer değiştirmekte ve yeni kaynaklar arayışında olarak göçebe bir hayat sürmekteydiler<ref>[{{Web kaynağı |url=http://www.multiculturalcanada.ca/Encyclopedia/A-Z/p4/1 |başlık=Kanada Ansiklopedisi, 24 Kasım 2009 tarihinde erişilmiştir] |erişimtarihi=25 Kasım 2009 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20101206163225/http://multiculturalcanada.ca/Encyclopedia/A-Z/p4/1 |arşivtarihi=6 Aralık 2010 |ölüurl=yes }}</ref>. Bu topluluklar iyi avcıydılar ve gelişmiş aletler kullanıyorlardı. Bu insanların günümüzde nesilleri tükenmiş olan [[mastudon]] ve [[bizon]] avladıkları tahmin edilmektedir<ref>[https://genographic.nationalgeographic.com/genographic/atlas.html?era=e003 National Geographic, 24 Kasım 2009 tarihinde erişilmiştir]</ref>.
 
Kuzey Amerika MÖ 8000 yıllarında bugünküne çok benzer bir biçimde istikrarlı hale gelince kıtadaki insan nüfusu hızla artmaya başladı. Uygun ortamda göç ve tarımsal üretim artış gösterdi, nüfus önemli oranda yükseldi<ref>[http://books.google.ca/books?id=Obgdz8auwkMC&pg=PA11&lpg=PA11&dq=8000+years+ago+in+the+americas&source=bl&ots=c47JAVxZ-Z&sig=KorOEXZ4UJ1DRvakZhjG73wlH0o&hl=en&ei=SBWeSpKvAozTlAfK4vDTDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9#v=onepage&q=8000%20years%20ago%20in%20the%20americas&f=false William Marder, Indians in the Americas, 24 Kasım 2009 tarihinde erişilmiştir ]</ref>. Binlerce yıl boyunca Amerika yerel halkları çok sayıda bitki türünü evcilleştirdiler, yetiştirdiler ve hasadını yaptılar. Bu bitkiler dünya çapında bugün tüketilen tüm bitkilerin %50-60’ına karşılık gelir<ref>[http://www.bradshawfoundation.com/journey/ Bradshaw Vakfı sunusu, 24 Kasım 2009 tarihinde erişilmiştir]</ref>. İklim, ekoloji, tarımsal altyapı ve coğrafi şekiller kıtaya ilk yerleşen halkların birbirinden çok farklı kültür ve dil yapıları geliştirmelerine sebep olmuştur. Yerel kavimlerin dini efsanelerine göre bu topluluklar ilk insandan beridir orada bulunmakta hatta orada yaratılmışlardır.
 
==Dış bağlantılar==
*[https://web.archive.org/web/20120714022423/http://www.precolumbian.us/ Kolomb öncesi Amerika arkeolojisi konuları hakkında "McGuiness Publishing" websitesi] {{en}}
*[http://www.laiesken.net/arqueologia/index_en.html Arqueologia İberoamericana] – Amerikan ve İberik Yarımadası halklarının arkeolojik incelenmesi için, açık ulaşımlı uluslararası bilimsel dergi. İçinde "Kolomb öncesi Amerika" hakkında çok sayıda bilimsel makale bulunmaktadır. {{en}}
 
169.822

değişiklik