"DNA profillemesi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0
k (Kaynaklar ve referanslarda düzenleme)
(Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0)
== DNA veritabanları ==
{{ana|Millî DNA veritabanları}}
Dünyanın çeşitli ülkelerinde DNA veritabanları bulunmaktadır. Bazıları özeldir aittir ama en büyük veritabanları devlet kontrolündedir. [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]], Birleşik DNA İndex Sistemi'ndeki (''[[Combined DNA Index System]]'') 5 milyondan fazla (2007'de) kayıt ile en büyük [[DNA veritabanı]]na sahiptir.<ref>[http://www.fbi.gov/hq/lab/codis/national.htm CODIS - National DNA Index System]</ref> Birleşik Krallık'taki [[Birleşik Krallık Millî DNA Veritabanı|Millî DNA Veritabanı]] (''National DNA Database'' veya NDNAD) benzer büyüklüktedir. Bu ülkede polisin DNA örnekleri elde etmek ve suçsuz bulunma durumunda dahi onları saklamakta geniş yetkileri vardır. Bu veri tabanının büyüklüğü ve büyüme hızı, kişisel özgürlük savunucusu gruplarca bir sorun olarak görülmektedir.<ref>[{{Web kaynağı |url=http://www.wikicrimeline.co.uk/index.php?title=Identification_by_body_samples_and_impressions#Section_82:_Restrictions_on_use_and_destruction_of_fingerprints_and_samples |başlık=Restrictions on use and destruction of fingerprints and samples] |erişimtarihi=17 Şubat 2010 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20070223205051/http://www.wikicrimeline.co.uk/index.php?title=Identification_by_body_samples_and_impressions#Section_82:_Restrictions_on_use_and_destruction_of_fingerprints_and_samples |arşivtarihi=23 Şubat 2007 |ölüurl=yes }}</ref> ABD'deki [[USA PATRIOT Act|U.S. Patriot Yasası]] başka ülkelere ait kuruluşlarda çalışan kişilerden DNA örnekleri alma hakkı vermektedir.{{Kaynak belirt|tarih=April 2008}}
 
Bir suç mahalinde elde edilen örnek Millî DNA veritabanı'ndaki bir kayıtla uyuşursa, bu bulgu ilgili polis kuruluşuna bir ipucu olarak bildirilir. Ancak bu tür bir eşleşmenin mahkemedeki delil değeri düşük sayılır, veritabanından olmayan bir örnekle olan eşleşmeye kıyasla.<ref>Rose & Goos "DNA - A Practical Guide" (Carswell Publications, Toronto)</ref>.
* 1986'da Richard Buckland, [[Leicester]]'da bir adolesan kızın ırzına tecavüzü ve cinayetini kabullenmesine rağmen DNA profillemesi ile suçsuz bulunmuştur. Bir adli vakada DAN parmak izlemesinin ilk kullanılması olmuşturbu.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/newsnight/8245312.stm]</ref>
* 1987'de Buckland'ın suçsuz bulunduğu aynı araştırmada, Britanyalı fırıncı [[Colin Pitchfork]] DNA parmak izlemesi ile yakalanmış ilk suçlu olmuştur.
* 1987'de [[Florida]]'lı tecavüzcü Tommy Lee Andrews DNA delili ile ABD'de suçlu bulunan ilk kişi olmuştur, bir hırsızlık sırasında bir kadının ırzına geçtiği için. 6 Kasım 1987'de suçlu bulunmuş ve 22 yıl hapise çarptırılmıştır.<ref>[{{Web kaynağı |url=http://www.txtwriter.com/Backgrounders/Genetech/GEpage14.html] |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=17 Şubat 2010 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20100611151239/http://txtwriter.com/Backgrounders/Genetech/GEpage14.html |arşivtarihi=11 Haziran 2010 |ölüurl=yes }}</ref><ref>[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/case/revolution/databases.html]</ref>
* 1988'de [[Timothy Spencer]] DNA testi sonucu idam edilen ilk kişi olmuştur. Birkaç ırza tecavüz ve cinayetten dolayı 27 Nisan 1994'te idam edilmiştir. Spencer'in suçlarından biri için önceleri suçlu bulunmuş olan David Vasquez ise ABD'de DNA delili sayesinde suçsuzluğu kanıtlanmış ilk kişi olmuştur.
* 1991'de Allan Legere DNA delili ile suçlu bulunmuş ilk Kanadalı olmuştur, 1989'da hapishane kaçkınıyken işlemiş olduğu dört cinayet için. Davasında avukatı, bölgedeki geneitk çeşitliliğin azlığının sahte pozitif sonuçlara yol açabileceğini iddia etmiştir.
* 1994'te Kanada polisi detektifleri bir kedinin kıllarını test ederek bir adamı karısının cinayeti ile ilişkilendirmişlerdir. Bu vaka, adlî tarihte insana ait olmayan bir DNA ile bir suçlunun ilk tespiti olmuştur.
* 1998'te Dr. Richard J. Schmidt kız arkadaşına [[HIV]] enjekte etmekte suçlanmış, enjekte etmiş olduğu virüsün DNA'sı ile kendi hastalarından birinin DNA'sının aynı olduğu gösterilerek ikinci derece cinayettten suçlu bulunmuştur.
* 1999'da Raymond Easton, hatalı bir DNA eşleşmesi yüzünden, yatalak olmasına rağmen 7 saat tutuklanmıştır. Bu vakayla ilişkisi olmayan başka bir olaydan dolayı DNA'sı daha evvelden alınmış ve depolanmıştı.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.guardian.co.uk/comment/story/0,,1933724,00.html | başlık = Suspect Nation | yayıncı = The Guardian | tarih = 8 Ekim 2006 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20070210102514/http://www.guardian.co.uk/comment/story/0,,1933724,00.html | arşivtarihi = 10 Şubat 2007 | erişimtarihi = 17 Şubat 2010 | ölüurl = no }}</ref>
* 2001'de Wayne Butler, Celia Douty'nin cinayetinde suşlu bulunmuştu. Bu vaka, Avustralya'da DNA profillemesi ile çözülen ilk cinayet davası olmuştur.<ref name="telegraphuk">{{Web kaynağı | url = http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/australiaandthepacific/1322624/18-years-on%2C-man-is-jailed-for-murder-of-Briton-in-%27paradise%27.html | başlık = 18 years on, man is jailed for murder of Briton in 'paradise' | soyadı = Dutter | ad = Barbie | tarih = 19 Haziran 2001 | yayıncı = [[The Telegraph]] | erişimtarihi = 17 Haziran 2008 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20090211112943/http://www.telegraph.co.uk:80/news/worldnews/australiaandthepacific/1322624/18-years-on%2C-man-is-jailed-for-murder-of-Briton-in-%27paradise%27.html | arşivtarihi = 11 Şubat 2009 | ölüurl = no }}</ref><ref name="tv">{{Web kaynağı | url = http://www.abc.net.au/7.30/content/2004/s1195029.htm | başlık = DNA evidence may not be infallible: experts | soyadı = McCutcheon | ad = Peter | tarih = 8 Eylül 2004 | yayıncı = [[Australian Broadcasting Corporation]] | erişimtarihi = 17 Haziran 2008 | arşivurl = httphttps://web.archive.org/web/20150402160718/http://www.abc.net.au/7.30/content/2004/s1195029.htm | arşivtarihi = 2 Nisan 2015 | ölüurl = no }}</ref>
{{Web kaynağı | url = http://www.guardian.co.uk/comment/story/0,,1933724,00.html | başlık = Suspect Nation | yayıncı = The Guardian | tarih =8 Ekim 2006| arşivurl = http://web.archive.org/web/20070210102514/http://www.guardian.co.uk:80/comment/story/0,,1933724,00.html | arşivtarihi = 10 Şubat 2007}}
* 2003'te, Galler Bölgesinden Jeffrey Gafoor, Lynette White'ın 1988 cinayetinden suçlu bulunuştur. Olay mahalinden 12 yıl önce toplanmış kanıtlar [[kısa bitişik tekrar|STR]] teknikleri ile tekrar incelenmiş, yeğeninin DNA'sı ile eşleştirilmiştir. Bu vaka, masum bir akraba aracılığıyla asıl suçlunun tesit edilmesinin ilk örneği olabilir.<ref>[{{Web kaynağı |url=http://lifeloom.com/I2Sekar.htm] |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=17 Şubat 2010 |arşivurl=https://archive.is/20120709205707/http://lifeloom.com/I2Sekar.htm |arşivtarihi=9 Temmuz 2012 |ölüurl=yes }}</ref>
</ref>
* 2001'de Wayne Butler, Celia Douty'nin cinayetinde suşlu bulunmuştu. Bu vaka, Avustralya'da DNA profillemesi ile çözülen ilk cinayet davası olmuştur.<ref name="telegraphuk">{{Web kaynağı | url = http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/australiaandthepacific/1322624/18-years-on%2C-man-is-jailed-for-murder-of-Briton-in-%27paradise%27.html | başlık = 18 years on, man is jailed for murder of Briton in 'paradise' | soyadı = Dutter | ad = Barbie | tarih =19 Haziran 2001| yayıncı = [[The Telegraph]] | erişimtarihi =17 Haziran 2008| arşivurl = http://web.archive.org/web/20090211112943/http://www.telegraph.co.uk:80/news/worldnews/australiaandthepacific/1322624/18-years-on%2C-man-is-jailed-for-murder-of-Briton-in-%27paradise%27.html | arşivtarihi = 11 Şubat 2009}}</ref><ref name="tv">{{Web kaynağı | url = http://www.abc.net.au/7.30/content/2004/s1195029.htm | başlık = DNA evidence may not be infallible: experts | soyadı = McCutcheon | ad = Peter | tarih =8 Eylül 2004| yayıncı = [[Australian Broadcasting Corporation]] | erişimtarihi =17 Haziran 2008| arşivurl = http://web.archive.org/web/20150402160718/http://www.abc.net.au/7.30/content/2004/s1195029.htm | arşivtarihi = 2 Nisan 2015}}</ref>
* 2003'te, Galler Bölgesinden Jeffrey Gafoor, Lynette White'ın 1988 cinayetinden suçlu bulunuştur. Olay mahalinden 12 yıl önce toplanmış kanıtlar [[kısa bitişik tekrar|STR]] teknikleri ile tekrar incelenmiş, yeğeninin DNA'sı ile eşleştirilmiştir. Bu vaka, masum bir akraba aracılığıyla asıl suçlunun tesit edilmesinin ilk örneği olabilir.<ref>[http://lifeloom.com/I2Sekar.htm]</ref>
* Robert Pickton'un vakasında, cinayet kurbanlarını tespit etmek ve kurbanların varlığını doğrulamak için DNA delili kullanılmıştır.
 
== Dış bağlantılar ==
* [http://www.guardian.co.uk/science/2009/may/24/dna-fingerprinting-alec-jeffreys] Eureka moment that led to the discovery of DNA fingerprinting
* [https://web.archive.org/web/20090713043812/http://www.ehstrafd.org/ EHSTRAFD.org - Earth Human STR Allele Frequencies Database]
* [http://www.dna-worldwide.com/resource-centre/paternity-test-info/why-test-mum-s-dna/ Why A DNA Test should include the Mothers DNA]
* [http://www.dnatestingforpaternity.com/choose-dna-testing-lab.html How to Choose a Qualified DNA Laboratory]
* [http://www.HaploGroups.com HaploGroups.com] The most comprehensive resource for DNA testing to help you find your genetic origin or Haplogroup
* [https://web.archive.org/web/20081013154238/http://www.thenakedscientists.com/htmlHTML/columnistsColumnists/dalyacolumn8.htm How to make a DNA (genetic) Fingerprint and applications of DNA Fingerprinting]
* [http://www.pbs.org/wgbh/nova/sheppard/analyze.html Create a DNA Fingerprint]
* [http://www.pardus.hr eQMS::DNA] Forensic DNA Fingerprint Database
189.820

değişiklik