"Evlilik" sayfasının sürümleri arasındaki fark

→‎Kavramlar: İçerik düzenlenmeye çalışılıyor. Fakat metnin hâli içler acısı. ANlamsız cümlelerle dolu. Kaynak yok.
(bu tanım daha olgun)
(→‎Kavramlar: İçerik düzenlenmeye çalışılıyor. Fakat metnin hâli içler acısı. ANlamsız cümlelerle dolu. Kaynak yok.)
'''Evlilik''', iki kişinin [[aile]] kurmak üzere kanunların uygun gördüğü şekilde tarafların bir araya gelmesidir. Ülke kanunları belli kısıtlamalarla eşlere birbirleri üzerinde cinsiyet monopolü, birbirinin emeği / geliri / mal varlığı üzerinde sahiplik, birbirinin çocukları üzerinde velayet gibi haklar ve sorumluluklar verir.
 
DeğişikHemen toplumlarhemen her toplum, iki kişinin evlenme öncesi evlenebilmelerievlenebilmesi için şartlar koşmuş, evlendiktenbelirlemiştir. sonrakiEvlilik hayatlarıkurumu için de başkaaynı çeşitlişekilde kurallar koymuşlardırkonulmuştur. Bu şartlar ve kurallar zaman içinde de değişikliklere uğrasalar da genel olarak cinsiyetleri, ait oldukları toplumsal gruplar, sağlık ve kısırlık durumu, akrabalık derecesi, ayrı / ortak mülkiyet, birbirlerini ve ortak çocuklarını temsil edebilme, onların sorumluluklarına ortaklık, soyadı, miras, sadakat (-sizlik), ayrılma, boşanma, nafaka, çocukların veya eşin söz konusu olduğu hukuki davalar veya toplumsal meselelerde karar verme veya şahitlik etme/etmeme yetkisi/hakkı gibi konuları içerir.
:Örneğin günümüzde bir çok ülkede hemcins bireyler eşcinsel evlilik yapabilir;. Buna karşılık aynı bu ülkelerde belli bir süre önce, eşcinsellik çok ağır cezalara layık görülürdü. Bazı ülkelerde ise halen eşcinsellik yasaktır. Pek çok [[toplum]], kişinin aynı anda birkaç eşle birden evlendiği çok eşliliğe izin vermemektedir. Yakın akrabalık sınırı Orta Çağ Hristiyanları için Latin hesabıyla 6 derece, alman hesabıyla 3 derece idi; Bugünlerde akrabalık sınırlamaları en azlara yakındır. Eskiden dinler veya etnik gruplar arası evlilikler yasak olabiliyordu.
Toplumlar arasında evlilikle ilgili derin farklar bazı gurbetçilerin oralı bir eş yerine memleketten, belki hiç tanımadığı, ama kendi evlilik anlayışına uyan bir "mektuplu gelin" ile evlenmeyi seçmelerine bile sebep olabilmiştir.
 
[[Dosya:William Hogarth 038.jpg|thumb|[[William Hogarth]]'ın ''Evlilik Modası'' resim serisinin parçası, 1745 tarihli ''Evlilik Akdi'' tablosu. Bir İngiliz yüksek sınıf evliliğini hicveder. Zengin bir eş, ve onun getireceklerinin en önemli konu olması bu evliliklerin özeti denilebilirdi.]]
 
[[10. yüzyıl]]a kadar [[Roma]]'da evlenme işlerinde yasama ve yargılama yetkileri devlete aitti. Bununla birlikte, [[Hristiyanlık|Hristiyan]] [[Katolik Kilisesi|Kilise]]si, kuruluşundan itibaren, kendi mensuplarının evlenmelerinde uyulması gerekli bazı özel emirler ve yasaklar getirmişti; bunlara karşı gelen dini cezalara çarptırılır, en önemlisi de [[aforoz]] edilirdi. [[Batı Roma İmparatorluğu]]'nun yıkılışından sonra siyasi otoritesinin ortadan kalkması, Kilise'nin bu yasama ve yargılama yetkilerini yavaş yavaş benimsemesine yol açtı. [[10. yüzyıl]]dan itibaren birçok Avrupa krallığı [[Şarlman]]'ı örnek alarak Kilisekilise-Devletdevlet ikilisinin yan yana simbiyoz gelişmesini tercih etmiş ve kayıtları zaten her yerde bulunan ve zaten eğitimli Kilisekilise rahipleri tutmuştur. Kilise'ninKilisenin özellikle akraba evliliğine aşırı dini kısıtlamalar koyması sebebiyle bölünerek miras kalan küçük tarlaların genellikle Kilise'yekiliseye hibe edilmesiedilmes,i Kilise'ninkilisenin aşırı zenginleşmesine sebep olmuş, bu da devleti rahatsız etmeye başlamıştı. Kilise reformu ertesi yeniden güçlenen [[krallık]]lar, mülk işinde olduğu gibi evlenme konusunda da Kilise'ninkilisenin yetkilerini kısıtladı. Bu süreç Batı'da [[16. yüzyıl]]dan [[18. yüzyıl]]a kadar sürdü. Günümüzde de din ve devlet işlerinin genelde birbirinden ayrılması ile evlenme töreninin hala Kilise'dekilisede yapılması revaçta olsa bile, akitlerinin [[belediye]]lere bırakılmasıyla son buldu.
 
[[Dosya:Brudeferden.jpg|thumb|Fjordda gelinalma kayığı]]
Evlenmenin hukuki ve dini esasları zamanla çok değişmiştir: [[kan]] akrabalığıyla ilgili yasaklar her yerde geçerli olmadığı gibi bazı [[halk]]ların egzogamik (aile veya kabile dışından evlenme) kanunları son derece karmaşıktır; bir kural haline gelen tek kişiyle evliliğin, çok kişiyle evliliği ortadan kaldırması uzun sürdü. Bazı toplumlarda nişanlı, karısını, ailesinden başlık parası ile ister, bazı yerlerde ise kocaya bir hediye veya drahoma verilir. Nişanlı, damat olarak kabulünden önce müstakbel kayınbaba ve kayınvalidesinin evinde bir süre hizmet etmek zorunda kalabilir. Çoğu yerde evlenme ilk çocuk doğmadıkça geçerli olmaz.{{kaynak belirt}}
 
==Kavramlar==
! Konu !! Kavram !! Kısa açıklama
|-
| rowspan=4 | Durumu || Bekar Bekâr || EvlilikHenüz öncesi durumdaevlenmemiş olan
|-
| Evli || EşiEvlenmiş olan
|-
| Ayrılmış / Boşanmış || Evliliği sonlandırılmış olan
1.823

değişiklik