"Yarasa" sayfasının sürümleri arasındaki fark

avcılar, parazitler ve hastalıklar eklendi
(kan eklendi)
(avcılar, parazitler ve hastalıklar eklendi)
 
Özellikle ''[[Diaemus youngi]]'' ve ''[[kıllı bacaklı vampir yarasa]]'' (''Diphylla ecaudata'') vampir yarasaları olmak üzere birkaç tür yalnızca hayvan [[kan emme|kanı ile beslenir]]. ''[[Desmodus rotundus]]'' genellikle sığır gibi büyük memelilerden beslenirken yukarıda belirtilen diğer iki yarasa kuşların kanıyla beslenir.<ref>{{Kitap kaynağı |soyadı=Greenhall|ad=A. M. |yıl=1961 |başlık=Bats in Agriculture |sayfa=8 |yayıncı=A Ministry of Agriculture Publication}}</ref> Vampir yarasalar uyuyan avları hedeflerler ve derin soluk almayı algılarlar.{{sfn|Fenton|Simmons|2015|sayfa=119}} Burunlarındaki ısı algılayıcıları derinin yüzeyine yakın kan damarlarını tespit etmelerine yardım eder.<ref name="Wilkinson 1990">{{Dergi kaynağı |soyadı=Wilkinson|ad= G. |yıl=1990 |başlık=Food Sharing in Vampire Bats |url=http://www.stoppinginvasives.com/dotAsset/39c01b98-9a18-4715-bd36-adefe87d7c56.pdf |dergi=Scientific American |cilt=262 |sayı=21 |sayfalar=76–82 |doi=10.1038/scientificamerican0290-76 |bibcode=1990SciAm.262b..76W }}</ref> Dişleriyle hayvanın derisini deler ve küçük bir kısmını kaldırırlar<ref name="Nowak 1991">{{Kitap kaynağı |soyadı=Nowak|ad=R. M. |yıl=1991 |başlık=Walker's Mammals of the World |sayfa=[https://archive.org/details/walkersmammalsof01nowa/page/1629 1629] |yayıncı=Johns Hopkins Press |isbn=978-0-8018-3970-2 |url=https://archive.org/details/walkersmammalsof01nowa/page/1629 }}</ref> ve bu iş için uyum geçirmiş yanal kanalcıklara sahip dilleriyle çıkan kanı yalarlar.<ref>{{Web kaynağı |başlık=Vampire Bats – The Good, the Bad, and the Amazing |yayıncı=Natural Science Research Laboratory – Texas Tech|url=http://www.nsrl.ttu.edu/about/Outreach/Exhibits/Vampire%20Bat%20exhibit.pdf|erişimtarihi=14 Aralık 2017}}</ref> Salyalarındaki [[antikoagülan]] kanın pıhtılaşmasını engeller.<ref name="Nowak 1991"/>
 
===Avcılar, parazitler ve hastalıklar===
 
Yarasalar [[baykuş]]lar, [[atmacalar]] ve [[doğan]]lar gibi yırtıcı kuşlar ve tüneklerinde de kediler gibi tırmanabilen hayvanlar tarafından avlanırlar.<ref name="RydellSpeakman1995"/> Yirmi kadar [[Yeni Dünya]] [[yılan]] türünün yarasaları yakaladıkları bilinmektedir; bu yılanlar mağaralar gibi yarasaların sığındıkları yerlerin girişlerinde bekleyerek uçan yarasaları yakalarlar.<ref name="EsbérardVrcibradic2007">{{Dergi kaynağı |soyadı1=Esbérard |ad1=C. E. L. |soyadı2=Vrcibradic |ad2=D. |başlık=Snakes preying on bats: new records from Brazil and a review of recorded cases in the Neotropical Region |dergi=Revista Brasileira de Zoologia |cilt=24 |sayı=3 |yıl=2007 |sayfalar=848–853 |doi=10.1590/S0101-81752007000300036}}</ref> J. Rydell ve J. R. Speakman yarasaların erken ve orta [[Eosen]] döneminde avcılardan kaçınabilmek için gececil olarak evrimleştiklerini öne sürerler.<ref name="RydellSpeakman1995">{{Dergi kaynağı |soyadı1=Rydell |ad1=J. |soyadı2=Speakman |ad2=J. R. |başlık=Evolution of nocturnality in bats: Potential competitors and predators during their early history |dergi=Biological Journal of the Linnean Society |cilt=54 |sayı=2 |yıl=1995 |sayfalar=183–191 |doi=10.1111/j.1095-8312.1995.tb01031.x}}</ref> Bazı zoologlar şu ana kadar kanıtların müphem olduğunu düşünmektedir.<ref name="LimaO'Keefe2013">{{Dergi kaynağı |soyadı1=Lima |ad1=S. L. |soyadı2=O'Keefe |ad2=J. M. |başlık=Do predators influence the behaviour of bats? |dergi=Biological Reviews |cilt=88 |sayı=3 |yıl=2013 |sayfalar=626–644 |doi=10.1111/brv.12021|pmid=23347323 }}</ref>
 
[[Dosya:Little Brown Bat with White Nose Syndrome (Greeley Mine, cropped).jpg|thumb|upright|[[Beyaz burun sendromu]]na yakalanmış bir ''[[Myotis lucifugus]]'']]
 
Yarasaların taşıdığı [[Asalaklık#Ektoparazitizm|ektoparazit]]ler arasında [[pireler]] ve [[akar]]lar dışında yarasalara özgü [[yarasa böceği|yarasa böcekleri]] ve yarasa sinekleri ([[Nycteribiidae]] ve [[Streblidae]]) sayılabilir.<ref>{{Kitap kaynağı |url=https://books.google.com/books?id=Li6_BAAAQBAJ |başlık=Bats (Chiroptera) as Vectors of Diseases and Parasites: Facts and Myths |soyadı1=Klimpel |ad1=S. |soyadı2=Mehlhorn |ad2=H. |yıl=2013 |yayıncı=Springer |isbn=978-3-642-39333-4 |sayfa=87 }}</ref><ref name="Clayton2015"/> Yarasalar [[bitler]]e konaklık etmeyen suda yaşamayan birkaç memeli takımı arasında yer alır. Bu muhtemelen aynı nişi dolduran özellişmiş asalaklarla olan rekabet yüzündendir.<ref name="Clayton2015">{{Kitap kaynağı |url=https://books.google.com/books?id=lN0pCwAAQBAJ |başlık=Coevolution of Life on Hosts: Integrating Ecology and History |soyadı1=Clayton |ad1=D. H. |soyadı2=Bush |ad2=S. E. |soyadı3=Johnson |ad3=K. P. |yıl=2015 |yayıncı=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-30227-0 |sayfa=28}}</ref>
 
[[Beyaz burun sendromu]] ABD'nin doğusunda ve [[Kanada]]'da milyonlarca yarasanın ölümüne neden olan bir durumdur.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.nwhc.usgs.gov/disease_information/white-nose_syndrome/ |başlık=White-Nose Syndrome (WNS) |yayıncı=National Wildlife Health Center, U.S. Geological Survey |erişimtarihi=3 Haziran 2014}}</ref> Hastalağın adı yakalanan yarasaların burunlarında, kulaklarında ve kanatlarında büyüyen beyaz ''[[Pseudogymnoascus destructans]]'' [[mantarlar|mantar]]ından gelir. Manatar muhtemelen yarasadan yarasaya geçmekte ve hastalığa neden olmaktadır.<ref>{{Dergi kaynağı |soyadı1=Lorch|ad1=J. M. |soyadı2=Meteyer|ad2=C. U. |soyadı3=Behr|ad3=M. J. |soyadı4=Boyles|ad4=J. G. |soyadı5=Cryan|ad5=P. M. |soyadı6=Hicks|ad6=A. C. |soyadı7=Ballmann|ad7=A. E. |soyadı8=Coleman|ad8=J. T. H. |soyadı9=Redell|ad9=D. N. |soyadı10=Reeder|ad10=D. M. |soyadı11=.Blehert|ad11=D. S. |yıl=2011 |başlık=Experimental infection of bats with Geomyces destructans causes white-nose syndrome |dergi=Nature |cilt=480 |sayı=7377 |sayfalar=376–378 |doi=10.1038/nature10590|pmid=22031324 |bibcode=2011Natur.480..376L }}</ref> Mantar ilk olarak 2006'da New York Eyaleti'nin orta kısımlarında keşfedildi ve kısa sürede Florida'nın kuzeyinde tüm doğu sahillerine yayıldı; ölüm oranları en çok etkilenen mağaralarda %90 ila %100 arasında olarak tespit edildi.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.cwhc-rcsf.ca/wns.php |başlık=White-Nose Syndrome – Background |yayıncı=Canadian Cooperative Wildlife Health Centre |erişimtarihi=3 Haziran 2014}}</ref> 2006 yılından beri [[New England]] ve Orta Atlantik eyaletlerinde bazı türlerin tamamı yok oldu ve bazı türlerin sayıları da yüzlerce bin ve hatta milyonlarca yarasadan yalnızca birkaç yüz ve daha az yarasaya indi.<ref>{{Web kaynağı |url=http://philadelphia.cbslocal.com/2013/11/14/pennsylvanias-bats-nearly-wiped-out/ |başlık=Pennsylvania's Bats Nearly Wiped Out |soyadı=Daly|ad=M. |yayıncı=CBS Philadelphia |tarih=14 Kasım 2013 |erişimtarihi=18 Aralık 2017}}</ref> Kanada'nın Nova Scotia, Quebec, Ontario ve New Brunswick eyaletlerinde de benzer ölümler görüldü ve Kanada hükûmeti tüm topraklarında kalan yarasa popülasyonunu korumak için hazırlıklar yapmaya başladı.<ref>{{Web kaynağı |url=http://o.canada.com/technology/white-nose-syndrome-killing-canadas-bats |başlık=White-nose syndrome killing Canada's bats |tarih=7 Haziran 2012 |yayıncı=Postmedia Network |soyadı=Gutenberg|ad=G. |erişimtarihi=21 Nisan 2016}}</ref> Bilimsel kanıtlar mantarın yarasalara bulaşmak için daha uzun bir döneme sahip olduğu uzun kışlar daha büyük ölüm sayısıyla sonuçlanmaktadır.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.thefreelibrary.com/Canada+%3A+Environment+Canada+Announces+Funding+to+Fight+Threat+of...-a0325180192 |başlık=Canada : Environment Canada Announces Funding to Fight Threat of White-nose Syndrome to Bats |yayıncı=Mena Report |tarih=6 Nisan 2013 |erişimtarihi=3 Haziran 2014}}</ref><ref>{{Web kaynağı |url=https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=124679 |başlık=Social Bats Pay a Price: Fungal Disease, White-Nose Syndrome ... Extinction? |yayıncı=The National Science Foundation |tarih=3 Temmuz 2012 |erişimtarihi=3 Haziran 2014}}</ref><ref name="FrickPollock2010">{{Dergi kaynağı |soyadı1=Frick |ad1=W. F. |soyadı2=Pollock |ad2=J. F. |soyadı3=Hicks |ad3=A. C. |soyadı4=Langwig |ad4=K. E. |soyadı5=Reynolds |ad5=D. S. |soyadı6=Turner |ad6=G. G. |soyadı7=Butchkoski |ad7=C. M. |soyadı8=Kunz |ad8=T. H. |başlık=An Emerging Disease Causes Regional Population Collapse of a Common North American Bat Species |dergi=Science |cilt=329 |sayı=5992 |yıl=2010 |sayfalar=679–682 |doi=10.1126/science.1188594 |pmid=20689016 |bibcode=2010Sci...329..679F |url=https://semanticscholar.org/paper/de46ba8ee46c4d968a6646295c08412cb10ccbbf }}</ref> 2014 yılında hastalık Mississippi Nehri'ni aştı<ref>{{Web kaynağı |url=https://www.whitenosesyndrome.org/sites/default/files/files/wns_illinois_detection_final_upload.pdf |yayıncı=Illinois Department of Natural Resources |tarih=28 Şubat 2013 |başlık=White-Nose Syndrome Confirmed in Illinois Bats: Illinois becomes 20th state in U.S. to confirm deadly disease in bats}}</ref> ve 2017'de Teksas'ta yarasalar üzerinde görüldü.<ref>{{Web kaynağı |url=https://tpwd.texas.gov/newsmedia/releases/?req=20170323c |başlık=Fungus that Causes White-nose Syndrome in Bats Detected in Texas |yayıncı=Texas Parks and Wildlife |tarih=23 Mart 2017 |erişimtarihi=15 Aralık 2017}}</ref> 2016 yılının Mart ayında ABD'nin doğusunda Washington eyaletinde bir yarasa üzerinde bulunduğu tespit edildi.<ref>{{Web kaynağı|başlık = White Nose Syndrome of Bats Fact Sheet {{!}} Washington Department of Fish & Wildlife|url = http://wdfw.wa.gov/conservation/health/wns/|websitesi = wdfw.wa.gov|erişimtarihi = 3 Şubat 2016}}</ref>
 
Yarasalar aralarında birçok yarasa popülasyonunda endemik olarak bulunan [[kuduz]],<ref name="McColl2000">{{Dergi kaynağı |soyadı1=McColl |ad1=K. A. |yıl= 2000 |başlık=Bat lyssavirus infections |dergi=Revue Scientifique et Technique |cilt=19 |sayı=1 |sayfalar=177–196 |pmid=11189715 |quote=Bats, which represent approximately 24% of all known mammalian species, frequently act as vectors of lyssaviruses |soyadı2=Tordo|ad2=N. |soyadı3=Setien Aquilar|ad3=A. A.|doi=10.20506/rst.19.1.1221 }}</ref><ref name=Calisher2006>{{Dergi kaynağı |soyadı1=Calisher |ad1=C. H. |soyadı2=Childs |ad2=J. E. |soyadı3=Field |ad3=H. E. |soyadı4=Holmes |ad4=K. V. |soyadı5=Schountz |ad5=T. |yıl= 2006 |başlık=Bats: Important Reservoir Hosts of Emerging Viruses |dergi=Clinical Microbiology Reviews |cilt=19 |sayı=3 |sayfalar=531–545 |doi=10.1128/CMR.00017-06 |pmc=1539106 |pmid=16847084}}</ref><ref name="Brüssow2012">{{Kitap kaynağı |soyadı1=Brüssow |ad1=H. |başlık=Viruses: Essential Agents of Life |yıl=2012 |sayfalar=245–267 |doi=10.1007/978-94-007-4899-6_12|bölüm=On Viruses, Bats and Men: A Natural History of Food-Borne Viral Infections |isbn=978-94-007-4898-9 }}</ref> hem doğrudan hem de guano yoluyla [[Akut pulmoner histoplazmozis|histoplazmozis]],<ref name=CDC2014/> [[Henipavirüs|Nipah ve Hendra virüsleri]],<ref name="EatonBroder2006">{{Dergi kaynağı |soyadı1=Eaton |ad1=Bryan T. |soyadı2=Broder |ad2=Christopher C. |soyadı3=Middleton |ad3=Deborah |soyadı4=Wang |ad4=Lin-Fa |başlık=Hendra and Nipah viruses: different and dangerous |dergi=Nature Reviews Microbiology |cilt=4 |sayı=1 |yıl=2006 |sayfalar=23–35 |doi=10.1038/nrmicro1323|pmid=16357858 }}</ref><ref name="Halpin2000">{{Dergi kaynağı |soyadı1=Halpin |ad1=K. |yıl=2000 |başlık=Isolation of Hendra virus from pteropid bats: a natural reservoir of Hendra virus |url=http://vir.sgmjournals.org/cgi/content/abstract/81/8/1927 |dergi=Journal of General Virology |cilt=81 |sayı=8 |sayfalar=1927–1932 |pmid=10900029 |quote=In this paper we describe the isolation of HeV from pteropid bats, corroborating our serological and epidemiological evidence that these animals are a natural reservoir host of this virus. |soyadı2=Young|ad2=P. L. |soyadı3=Field|ad3=H. E. |soyadı4=Mackenzie|ad4=J. S. |erişimtarihi=29 Aralık 2007 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20080830012516/http://vir.sgmjournals.org/cgi/content/abstract/81/8/1927 |arşiv-tarihi=30 Ağustos 2008 |df=dmy-all |doi=10.1099/0022-1317-81-8-1927 }}</ref> ve muhtemelen [[ebola virüsü]]<ref name="Leroy2005">{{Dergi kaynağı |soyadı1=Leroy |ad1=E. M. |yıl= 2005 |başlık=Fruit bats as reservoirs of Ebola virus |dergi=Nature |cilt=438 |sayı=7068 |sayfalar=575–576 |bibcode=2005Natur.438..575L |doi=10.1038/438575a |pmid=16319873 |quote=We find evidence of asymptomatic infection by Ebola virus in three species of megabats, indicating that these animals may be acting as a reservoir for this deadly virus |soyadı2=Kumulungui|ad2=B. |soyadı3=Pourrut|ad3=X. |soyadı4=Rouque|ad4=P.}}</ref><ref name="SciAm2006">{{Haber kaynağı |url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=going-to-bat |başlık=Going to Bat |yıl= 2006 |eser=Scientific American |sayfalar=24, 26 |quote=Long known as vectors for rabies, bats may be the origin of some of the most deadly emerging viruses, including SARS, Ebola, Nipah, Hendra and Marburg. |soyadı=Choi|ad=C. Q.}}</ref> gibi çok sayıda [[Zoonoz hastalıklar|zoonoz]] [[patojen]]in [[doğal konak|doğal konağı]]dır.<ref name="Wong2007">{{Dergi kaynağı |soyadı1=Wong |ad1=S. |tarih=Ekim 2006 |başlık=Bats as a continuing source of emerging infections in humans |dergi=Reviews in Medical Virology |yayıncı=John Wiley & Sons |cilt=17 |sayı=2 |sayfalar=67–91 |doi=10.1002/rmv.520 |pmid=17042030 |quote=The currently known viruses that have been found in bats are reviewed and the risks of transmission to humans are highlighted. |soyadı2=Lau|ad2=S. |soyadı3=Woo|ad3=P. |soyadı4=Yuen|ad4=K.-Y.}}</ref> Yüksek hareketlilikleri, yaygın dağılımları, uzun yaşam süreleri, türlerin önemli ölçüde [[simpatri]]si (yaşam alanı örtüşmesi) ve sosyal davranışları yarasaları hastalıklar için elverişli konak ve vektör hâline getirmektedir. Kemiricilerle kıyaslandığında yarasalar tür başına daha çok [[zoonoz hastalıklar|zoonoz]] virüs taşırlar ve her virüs daha çok tür ile paylaşılır.<ref name=Castro2013>{{Web kaynağı |soyadı=Castro|ad=J. |url=http://www.livescience.com/26898-bats-host-human-infecting-viruses.html |başlık=Bats Host More Than 60 Human-Infecting Viruses |tarih=6 Şubat 2013 |erişimtarihi=19 Aralık 2017 |yayıncı=Live Science}}</ref> Taşıdıkları patojenlerin çoğuna yüksek oranda dirençli oldukları görünmektedir ve bu da bağışıklık sistemlerinin adaptasyon düzeyini göstermektedir.<ref name=Castro2013 /><ref>{{Dergi kaynağı |soyadı=Dobson |ad=A. P. |yıl= 2005 |başlık=What Links Bats to Emerging Infectious Diseases? |dergi=Science |cilt=310 |sayı=5748 |sayfalar=628–629 |doi=10.1126/science.1120872 |pmid=16254175}}</ref><ref>{{Web kaynağı |url=http://www.iflscience.com/plants-and-animals/why-do-bats-transmit-so-many-diseases/ |başlık=Why Do Bats Transmit So Many Diseases? |yayıncı=IFL Science |erişimtarihi=19 Aralık 2017}}</ref> Çiftlik ve ev hayvanları ile etkileşimleri zoonotik hastalık geçiş riskini oluşturur.<ref name=Calisher2006/> [[Koronavirüs]]leri doğal konakları olduklarından ve [[Yünnan]]'da tek bir mağaradan gelen yarasaların Çin'de [[şiddetli akut solunum yolu sendromu]]nun (SARS) çıkışının nedeni olarak gösterilmektedir.<ref name=CDC2014>{{Web kaynağı |url=https://www.cdc.gov/features/bats/ |başlık=CDC Features – Take Caution When Bats Are Near |yayıncı=Centers for Disease Control and Prevention |tarih=14 Nisan 2014}}</ref><ref name="Li2005">{{Dergi kaynağı |soyadı1=Li |ad1=W. |tarih=28 Ekim 2005 |başlık=Bats are natural reservoirs of SARS-like coronaviruses |dergi=Science |cilt=310 |sayı=5748 |sayfalar=676–679 |bibcode=2005Sci...310..676L |doi=10.1126/science.1118391 |pmid=16195424 |quote=The genetic diversity of bat-derived sequences supports the notion that bats are a natural reservoir host of the SARS cluster of coronaviruses |soyadı2=Shi|ad2=Z. |soyadı3=Yu|ad3=M. |soyadı4=Ren|ad4=W. |diğer-url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/summary/sci;310/5748/628 |diğerkaynak=Science |diğertarih=28 Ekim 2005|url=https://semanticscholar.org/paper/f270438ddc983d3b61976fb24e7833e7cadd1ad8 }}</ref><ref name="DrostenHu2017">{{Dergi kaynağı |soyadı1=Drosten |ad1=C. |soyadı2=Hu |ad2=B. |soyadı3=Zeng |ad3=L.-P. |soyadı4=Yang |ad4=X.-L. |soyadı5=Ge |ad5=Xing-Yi |soyadı6=Zhang |ad6=Wei |soyadı7=Li |ad7=Bei |soyadı8=Xie |ad8=J.-Z. |soyadı9=Shen |ad9=X.-R. |soyadı10=Zhang |ad10=Yun-Zhi |soyadı11=Wang |ad11=N. |soyadı12=Luo |ad12=D.-S. |soyadı13=Zheng |ad13=X.-S. |soyadı14=Wang |ad14=M.-N. |soyadı15=Daszak |ad15=P. |soyadı16=Wang |ad16=L.-F. |soyadı17=Cui |ad17=J. |soyadı18=Shi |ad18=Z.-L. |başlık=Discovery of a rich gene pool of bat SARS-related coronaviruses provides new insights into the origin of SARS coronavirus |dergi=PLOS Pathogens |cilt=13 |sayı=11 |yıl=2017 |sayfalar=e1006698 |doi=10.1371/journal.ppat.1006698|pmid=29190287 |pmc=5708621}}</ref>
 
==Filojeni ve taksonomi==