"Nezle" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Kaynak düzenleme
k (Kaynaklar ve referanslarda düzenleme)
k (Kaynak düzenleme)
 
===Hava===
Kabul gören teori, soğuk algınlığının uzun sure yağmur veya kış şartları gibi koşullara maruz kalınması yoluyla bulaştığıdır ve hastalık da ismini bu şekilde almıştır.<ref>{{Haber kaynağı |yazar=Zuger, Abigail |başlık='You'll Catch Your Death!' An Old Wives' Tale? Well... |gazete=[[The New York Times]] |tarih=4 Mart 2003|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D02E1DD163FF937A35750C0A9659C8B63}}</ref> Vücut ısının düşmesinin soğuk algınlığı için risk faktörü oluşturduğu fikri tartışmalı bir konudur.<ref name="Mourtzoukou">{{Dergi kaynağı|soyadı=Mourtzoukou|ad=EG|coauthorsyardımcıyazarlar=Falagas, ME|başlık=Exposure to cold and respiratory tract infections.|journal=The international journal of tuberculosis and lung disease : the official journal of the International Union against Tuberculosis and Lung Disease|tarih=2007 Sep|cilt=11|sayı=9|sayfalar=938–43|pmid=17705968}}</ref> Soğuk algınlıklarına neden olan virüslerin bazıları mevsimsel olup soğuk ve yağışlı havalarda daha sık ortaya çıkarlar.<ref>Eccles Pg.79</ref> Bunun başlıca sebebinin, başta çocukların okula dönmesi olmak üzere, kapalı mekanlarda kalabalık ortamda daha fazla vakit geçirilmesi olduğuna inanılmaktadır.<ref name="Eccles Pg.80">Eccles Pg.80</ref>.<ref name=Text2007/> Bununla beraber, solunum sistemindeki değişikliklerle enfeksiyonlara daha açık olunması da buna sebep olabilir.<ref name="Eccles Pg.80"/> Kolaylıkla yayılan küçük damlacıkların kuru havada daha uzağa saçılması ve havada daha uzun süre kalması nedeniyle, düşük nem oranı hastalığın bulaşma oranlarını yükseltebilir.<ref>Eccles Pg. 157</ref>
 
===Diğer===
Nezleden korunmanın tek etkili yolu virüslerin yayılmasını fiziksel olarak engellemektir.<ref name=E209>Eccles Pg.209</ref> Bu öncelikle elleri yıkamak ve maske takmak yoluyla başarılabilir. Sağlık hizmetlerinin verildiği yerlerde, önlükler ve tek kullanımlık eldivenler de kullanılmaktadır.<ref name=E209/> Hastalığın bulaştığı kişilerin izole edilmesi, hastalığın çok yaygın olması ve semptomların spesifik olmaması nedeniyle mümkün değildir. Sebep olan pek çok virüs olması ve virüslerin hızlı şekilde değişmesi nedeniyle, aşılamanın zor olduğu kanıtlanmıştır.<ref name=E209/> Geniş kapsamda etkili bir aşının geliştirilmesi de pek muhtemel değildir.<ref>{{Dergi kaynağı|yazar=Lawrence DM |journal=Lancet Infect Dis |cilt=9 |sayı=5 |sayfa=278 |tarih=Mayıs 2009|doi=10.1016/S1473-3099(09)70123-9|url=http://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099%2809%2970123-9 |başlık=Gene studies shed light on rhinovirus diversity}}</ref>
 
Ellerin düzenli olarak yıkanması, nezle virüslerinin bulaşmasını azaltmaktadır. Bu yöntem en çok çocuklar arasında etkilidir.<ref name=CochP11>{{Dergi kaynağı|soyadı=Jefferson|ad=T|coauthorsyardımcıyazarlar=Del Mar, CB, Dooley, L, Ferroni, E, Al-Ansary, LA, Bawazeer, GA, van Driel, ML, Nair, S, Jones, MA, Thorning, S, Conly, JM|başlık=Physical interventions to interrupt or reduce the spread of respiratory viruses.|journal=Cochrane database of systematic reviews (Online)|tarih=2011 Jul 6|sayı=7|sayfalar=CD006207|pmid=21735402|doi=10.1002/14651858.CD006207.pub4}}</ref> Normal [[el yıkama]] sırasında antiviral ya da antibakteriyel maddelerin kullanılmasının el yıkamanın etkinliğini artırıp artırmadığı bilinmemektedir.<ref name=CochP11/> Hastalığın bulaştığı insanların yanındayken yüz maskesi takılması faydalı olabilir. Daha fazla fiziksel ya da sosyal mesafe konulmasının faydalı olup olmadığı konusunda yeterli veri bulunmamaktadır.<ref name=CochP11/> Çinko takviyesi kişinin yakalandığı nezle sayısını azaltmada etkili olabilir.<ref name=Zinc11>{{Dergi kaynağı|soyadı=Singh|ad=M|coauthorsyardımcıyazarlar=Das, RR|başlık=Zinc for the common cold.|journal=Cochrane database of systematic reviews (Online)|tarih=2011 Feb 16|sayı=2|sayfalar=CD001364|pmid=21328251|doi=10.1002/14651858.CD001364.pub3}}</ref> Rutin C vitamini takviyesi nezle riskini ya da şiddetini azaltmaz. C vitamini nezlenin süresini kısaltabilir.<ref name="Hemilä2010"/>
 
==Yönetim==
Belirtileri hafifletmeye yardımcı tedavilere, ibuprofen ve acetaminophen/paracetamol gibi basit ağrı kesici (analjezikler) ve ateş düşürücü ilaçlar<ref>{{Dergi kaynağı |yazar=Kim SY, Chang YJ, Cho HM, Hwang YW, Moon YS |editor1-last=Kim |editor1-first=Soo Young |başlık=Non-steroidal anti-inflammatory drugs for the common cold|journal=Cochrane Database Syst Rev |sayı=3 |sayfalar=CD006362 |yıl=2009 |pmid=19588387 |doi=10.1002/14651858.CD006362.pub2 }}</ref>(antipretikler) dahildir.<ref>{{Dergi kaynağı|journal=Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics|başlık=Efficacy and safety of over-the-counter analgesics in the treatment of common cold and flu|yazar=Eccles R|cilt=31|sayı=4|sayfalar=309–319|yıl=2006|pmid=16882099|doi=10.1111/j.1365-2710.2006.00754.x}}</ref> Kanıtlar, öksürük şuruplarının basit ağrı kesici ilaçlardan (analjezikler) daha fazla etkin olduğunu göstermez.
<ref>{{Dergi kaynağı |yazar=Smith SM, Schroeder K, Fahey T |editor1-last=Smith |editor1-first=Susan M |başlık=Over-the-counter medications for acute cough in children and adults in ambulatory settings |journal=Cochrane Database Syst Rev |sayı=1 |sayfalar=CD001831 |yıl=2008 |pmid=18253996|doi=10.1002/14651858.CD001831.pub3 }}</ref> Aynı zamanda, öksürük şuruplarının, etkinliklerini destekleyici kanıtların yokluğundan ve zarar verme risklerinden dolayı çocuklar için kullanılması tavsiye edilmez.
<ref name=CFP09>{{Dergi kaynağı |yazar=Shefrin AE, Goldman RD |başlık=Use of over-the-counter cough and cold medications in children |journal=Can Fam Physician |cilt=55 |sayı=11 |sayfalar=1081–3 |yıl=2009 |month=November |pmid=19910592 |pmc=2776795|url=http://www.cfp.ca/content/55/11/1081.full }}</ref><ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Vassilev|ad=ZP|coauthorsyardımcıyazarlar=Kabadi, S, Villa, R|başlık=Safety and efficacy of over-the-counter cough and cold medicines for use in children.|journal=Expert opinion on drug safety|tarih=2010 Mar|cilt=9|sayı=2|sayfalar=233–42|pmid=20001764|doi=10.1517/14740330903496410}}</ref> Kanada, riskler ve kanıtlanmamış faydaları konusundaki endişelerden dolayı reçetesiz satın alınabilen öksürük ve soğuk algınlığı şuruplarının altı ve yaş ve daha küçük çocuklar için kullanılmasını yasaklamıştır.
<ref name=CFP09/> Dextromethorphan'ın (reçetesiz satın alınabilen bir ilaç) suiistimali, birçok ülkede yasaklanmasına sebep oldu.
ref>Eccles Pg. 246</ref>
Yetişkinlerde, burun akması birinci jenerasyon antihistaminler tarafından azaltılabilir. Ancak birinci jenerasyon antihistaminler, örneğin, uyuşukluk gibi kötü yan etkilerle ilişkilendirilmektedir.
<ref name=AFP07/> Pseudoephedrine gibi diğer dekonjestanlarda yetişkinlerde etkilidir.<ref>{{Dergi kaynağı |yazar=Taverner D, Latte J |başlık=Nasal decongestants for the common cold |journal=Cochrane Database Syst Rev |sayı=1|sayfalar=CD001953 |yıl=2007 |pmid=17253470 |doi=10.1002/14651858.CD001953.pub3 |editor1-last=Latte |editor1-first=G. Jenny }}</ref> Ipratropium burun spreyi, burun akması belirtilerini giderse de tıkanıklık konusunda etkisi azdır.
<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Albalawi|ad=ZH|coauthorsyardımcıyazarlar=Othman, SS, Alfaleh, K|başlık=Intranasal ipratropium bromide for the common cold.|journal=Cochrane database of systematic reviews (Online)|tarih=2011 Jul 6|sayı=7|sayfalar=CD008231|pmid=21735425|doi=10.1002/14651858.CD008231.pub2}}</ref> İkinci jenerasyon antihistaminlerin de etkin olmadığı görülmektedir.
<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Pratter|ad=MR|başlık=Cough and the common cold: ACCP evidence-based clinical practice guidelines.|journal=Chest|tarih=2006 Jan|cilt=129|sayı=1 Suppl|sayfalar=72S-74S|pmid=16428695|doi=10.1378/chest.129.1_suppl.72S}}</ref>
 
Çalışmaların eksikliği nedeniyle, sıvı alımının artırılmasının, belirtileri mi yoksa solunum yolu hastalığını mı iyileştirdiği bilinmemektedir.
<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Guppy|ad=MP|coauthorsyardımcıyazarlar=Mickan, SM, Del Mar, CB, Thorning, S, Rack, A|başlık=Advising patients to increase fluid intake for treating acute respiratory infections.|journal=Cochrane database of systematic reviews (Online)|tarih=2011 Feb 16|sayı=2|sayfalar=CD004419|pmid=21328268|doi=10.1002/14651858.CD004419.pub3}}</ref> Benzeri bir veri eksikliği ısıtılmış nemli hava kullanımı için de geçerlidir.<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Singh|ad=M|coauthorsyardımcıyazarlar=Singh, M|başlık=Heated, humidified air for the common cold.|journal=Cochrane database of systematic reviews (Online)|tarih=2011 Mayıs 11|sayı=5|sayfalar=CD001728|pmid=21563130|doi=10.1002/14651858.CD001728.pub4}}</ref> Yapılan bir araştırma, buharlaşan göğüs merheminin gece nükseden öksürük, tıkanıklık ve uyku güçlüğü gibi konularda semptomatik rahatlama sağladığını göstermiştir.
<ref>{{Dergi kaynağı |yazar=Paul IM, Beiler JS, King TS, Clapp ER, Vallati J, Berlin CM |başlık=Vapor rub, petrolatum, and no treatment for children with nocturnal cough and cold symptoms|journal=Pediatrics |cilt=126 |sayı=6 |sayfalar=1092–9 |yıl=2010 |month=December|pmid=21059712|doi=10.1542/peds.2010-1601|url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/reprint/peds.2010-1601v1}}</ref>
 
 
===Alternatif tedaviler ===
Soğuk algınlığı için birçok alternatif tedavi bulunmasına rağmen çoğu tedavinin kullanımını desteklemek açısından yetersiz kanıt bulunmaktadır.<ref name=AFP07/> 2010 yılı itibarıyla bal ya da burnun çalkalanmasının iyi gelip gelmediğine dair yeterli kanıt bulunmamaktadır.<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Oduwole|ad=O|coauthorsyardımcıyazarlar=Meremikwu, MM, Oyo-Ita, A, Udoh, EE|başlık=Honey for acute cough in children.|journal=Cochrane database of systematic reviews (Online)|tarih=2010 Jan 20|sayı=1|sayfalar=CD007094|pmid=20091616|doi=10.1002/14651858.CD007094.pub2}}</ref><ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Kassel|ad=JC|coauthorsyardımcıyazarlar=King, D, Spurling, GK|başlık=Saline nasal irrigation for acute upper respiratory tract infections.|journal=Cochrane database of systematic reviews (Online)|tarih=2010 Mar 17|sayı=3|sayfalar=CD006821|pmid=20238351|doi=10.1002/14651858.CD006821.pub2}}</ref> Çinko ilaveleri, belirtiler başladıktan sonra 24&nbsp;saat içinde kullanıldıklarında belirtilerin şiddeti ve süresini azaltabilir.<ref name=Zinc11/> Kapsamlı araştırmalar yapılmış olmasına rağmen Vitamin C'nin soğuk algınlığı üzerindeki etkisi hayal kırıklığına uğratıcıdır.<ref name="Hemilä2010">{{Dergi kaynağı |doi=10.1002/14651858.CD000980.pub3 |pmid=17636648 |başlık=Vitamin C for preventing and treating the common cold |journal=Cochrane database of systematic reviews |sayı=3 |sayfalar=CD000980 |yıl=2007 |soyadı1=Hemilä |ad1=Harri |soyadı2=Chalker |ad2=Elizabeth |soyadı3=Douglas |ad3=Bob|soyadı4=Hemilä |ad4=Harri |editor1-last=Hemilä |editor1-first=Harri}}</ref><ref name="Heimer2009">{{Dergi kaynağı |doi= 10.1111/j.1745-7599.2009.00409.x|pmid= 19432914 |başlık= Examining the evidence for the use of vitamin C in the prophylaxis and treatment of the common cold|journal= Journal of the American Academy of Nurse Practitioners |sayı= 5|sayfalar=295–300 |yıl=2009 |soyadı1=Heiner |ad1= Kathryn A |soyadı2= Hart|ad2= Ann Marie |soyadı3= Martin |ad3= Linda Gore |soyadı4= Rubio-Wallace |ad4= Sherrie |cilt=21}}</ref> Ekinezyanın (kirpi otu)faydası hakkındaki kanıtlar tutarsızlık göstermektedir.<ref name=CochE06>{{Dergi kaynağı |yazar=Linde K, Barrett B, Wölkart K, Bauer R, Melchart D |editor1-last=Linde|editor1-first=Klaus |başlık=Echinacea for preventing and treating the common cold |journal=Cochrane Database Syst Rev |sayı=1 |sayfalar=CD000530|yıl=2006 |pmid=16437427 |doi=10.1002/14651858.CD000530.pub2 }}</ref><ref>{{Dergi kaynağı|başlık=Evaluation of echinacea for the prevention and treatment of the common cold: a meta-analysis|yazar=Sachin A Shah, Stephen Sander, C Michael White, Mike Rinaldi, Craig I Coleman|journal=The Lancet Infectious Diseases|yıl=2007|cilt=7|sayı=7|pmid=17597571|sayfalar=473–480|doi=10.1016/S1473-3099(07)70160-3 }}</ref> Farklı ekinezya ilavelerinin gösterdiği etkiler çeşitlilik arz edebilir.<ref name=CochE06/>
 
==Sonuç ==
634.853

değişiklik