"Polibios" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
}}
 
'''Polybius''' ([[Yunanca]]: ''Πολύβιος''; İngilizce: ''Polybius''), (d. MO 203 – o. MO 120), [[Helenistik dönem]] ayrıntılarla ele alan antik Yunan [[tarihçi]]si. Yunanca (Ἱστορίαι - Historíai) (Tarihler) adını taşıyan 40 ciltten oluşan ama günümüze ancak ilk 4 cildi elimize geçmiş olan tarih eserinde MO 264 - MO 146 döneminindekidönemindeki Akdeniz havzasındaki tarihsel gelişmeleri antik Grekler ve Romalılar görüş açısından ve evrensel tarih anlayışı ile ayrıntılı olarak incelemiştir. Bu dönemde Polibios Antik [[Roma Cumhuriyeti]]'nin antik dönemde Akdeniz havzası dünyasında hakim devlet olmasına doğru gelişmeleri anlatmaktadır. Bu Romalılar üstünlüğünunüstünlüğünün en zirveye eriştiği [[Üçüncü Pön Savaşı]]'nı ve şahsen katıldığı MÖ 146'da [[Kartaca Muharebesi]] ve Kartaca'nın Romalılara tarafından alınıp talan edilip harap edilişini anlatmaktadır.
 
Polibios Mora yaraimadasından bulunan [[Arkadya]] bölgesinin [[Megalopolis]] kentinde doğup yetişmiştir. Babası o bölgede bulunan bağımsiz şehir devletleri ve orta ve kuzeydeki şehir devletleri tarafından idare koordinasyonu için kurulmuş olan konfederasyonu olan [[Achaea Ligi]]' askeri gucu ve devlet idaresinden önemli rol oynamakta idi. Polibios da babasının yanında ve onu takiben Kuzey ve orta Mora yarımadasını yaşadığı dönemde yüksek bir yönetmen olmuştur. Tam bu sırada Roma Cumhuriyeti ile Makedonya Kralı [[Epiruslu Pirus|Pirus]] ile [[Piros Savaşı]]'ina girişip Balkanlar, Atik yarımadası ve Mora yarımadası'nı eline geçirmek amacıyla Antik Romalılar saldırılarına şahne olmuştur. Achaea Ligi'ni ellerine geçirmngeçirme Romalılar bu devletin önemli yöneticilerinden 1000 küsur Achea Ligi idareci asilini, bu arada Polibios'u, rehine olarak Roma'ya götürmüşlerdir. Polibios bundan sonra antik Roma'da 17 yıl yaşamıştır. MO 146'da Romalıların isyan eden [[Korint]] kentini alıp talan ettikten sonra Polibios Mora yarımadasına dönmüştür. Roma'da önemli politikacilaraipolitikacıları tanımıstanımış olan Polibios bu bölgenin Roma'ya bağlı olarak yönetilmesi için atannamıştıratanmıştır. Polibios bu bölgenin Roma'ya bağımlı olarak idare edilebilmesi için yeni politik düzenleri ortaya çıkartmış ve bunların ilk işleyişlerinde devlet idaresini üzerine almıştır. Bu dönem yasamiyaşamı hakkında Iskenderiye ve şart'ta gittigigittiği; önemli Romalı genç Scipio Aemilianus ve Rodoslu Panetiatus ile siyaetsiyaset hakkında mektuplastigimektuplaştığı ve Afrika Ekvator havzasında yasanlaryaşananlar hakkında elimize egecmemisgeçmemiş bir risale yazdığı ancak bilinmektedir. değişik kaynaklardan öğrenildiğine göre 80 yaşlarında iken Polibios attan duserekdüşerek olmuştur.
 
Polibios'un hazırlamış olduğu bu tarih eseri ve bu eserinde analitik olarak ele aldığı konular yaşadığı dönemlerden itibaren ve sonraki yüzyıllarda Antik Roma tarihi yazarlarını yakınadan etkilemiştir. Özellikle bu tarih kitabında ilk defa ele alınan devlet yönetiminde [[kuvvetler ayrılığı]] prensibine göre yaşama, yürütme ve yargı güçlerinin birbirinden ayrılmasını içeren "karışık anayasal" idare hakkındaki fikirleri daha sonra 18. yüzyılda [[Montesquieu]] tarafından '' De l'Esprit des Lois (Kanunların Ruhu)'' ilkesi olarak ayruntiliayrıntılı olarak ifade edilmiş <ref>Montesquieu (Tr.cev. Fehmi Badas (1.bas. 2011; son bas.2015) ''Kanunların Ruhu Üzerine'', İstanbul:Hiperlink ISBN 9789757670414</ref> ve [[ABD Anayasası]]'nın hazırlanmasında kullanılmıştır. Polibios'un tarih eserindeki siyasi anlayışı, bugün [[Siyaset Bilimi]] ve [[Uluslararası İlişkiler]] gibi çeşitli disiplinlerde çalışma malzemesi olarak kabul edilmektedirler.
 
== Hayatı==
 
===Kayıp eserleri===
Polibios'un yazdığı eserlerin çoğunluğu yüzyıllar gecçtikçegeçtikçe kaybolup günümüze kadar gelmemişlerdir. İlk eserlerinden birinin MÖ 253 – MÖ 183 döneminde yaşamış Yunan devlet adamı olan [[Philopoemen]] hakkındadır. Polibios'un bu eseri kaybolmakla beraber bu eserin içeriğinin [[Plutarkhos]]'un MS 2. yüzyıl sonunda yazmış olduğu [[Paralel Yaşamalar]] adlı tanınmış biyografi eserinde bulunan Philopoemen hayatına ait bölümün ana kaynağı olduğu kabul edilmektedir.
 
Polibios'un gayet ayrıntılı olarak işleyip "Taktikler" adını verdiği uzunca bir deneme eseri de kayıptır. Bu eserinde Polibios'un Antik Yunan ve Romalı ordularının kullandıkları askeri taktikleri hakkında uzun detaylı tasvirler yaptığı bilinmektedir. Bu eserin bir kısmının Polibios'un "Tarihler" adlı eseri içeriğinde bulunduğu; ama Tarihler eserinin bu kısmının da kayıp olduğu kabul edilmektedir.
=== ''Tarihler'' adlı eseri===
 
Polibios'un en büyük ve en önemli eserinin adı ''Tarihler'''dir. Bu eserin 40 cilt olduğu bilinmektedir. Fakat elimize tümüyle detaylı olarak sadece ilk beş kitap (Kitap I 'den Kitap V'e kadar) bulunmaktadır. Kitap VI'nın bazı kayıp kısımları hariç önemli kısımları da elimize geçmiştir. Fakat diğer 34 kitapdankitaptan ancak kısa parçalar gününüze gelebilmiş ve diğer parçalar kaybolmuştur.
 
Bununla beraber elimize geçen kısımlara dayanarak Polibios'un Roma tarihinin incelemesi ve analizinde, tarihçi [[Yaşlı Çato]] (MO 234-149) ile birlikte tarihçiliğin babası olduğu kabul edilmektedir. Polibios'un ''Tarihler'' eseri MÖ 264-MÖ 146 dönemini kapsamaktadır. Bu dönemin içinde eserinin teksif olduğu dönem MÖ 220 - MÖ 167'de Roma'nın baş düşmanı olarak kabul ettiği Kartaca ile yaptığı [[Pön Savaşları]] ve bu savaşlaşlardasavaşlarda etap etap Kartacalıları yenip Roma'nın Akdeniz'de en güçlü egemen devlet olması dönemidir.
 
''Tarihler'' eserinin Kitap I ile Kitap V bölümü Polibios'un yaşadığı dönemde Akdeniz'de kıyıları olan önemli devletlerin, bunlar arasında özellikle mevcut olan antik Yunan şehir devletleri ve [[Ptolemaios Hanedanı]] altında [[Mısır]]'ın, politikalarına devlet devlet ayrıntılarla hasredilmiştir ve bundan sonra bunların birbirleri ile olan "karşılıklı ilişkileri" ortaya çıkartılmaktadır. Polibios Kitap Vİ. da antik Romlıların en sonunda Akdeniz'de en güçlü egemen devlet olmayı başarmasına önemli neden olan politik, askeri ve moral kurumları ele almaktadır. [[Birinci Pön Savaşı]] ve [[İkinci Pön Savaşı]]'nı Polibios bu eserinde incelemektedir. Polibios [[Hannibal]] ile [[Afrikalı Scipio|Publius Cornelius Scipio Africanus Major]] arasında yapılan [[Ticinus Muharebesi]], [[Trebia Muharebesi]], [[Sağüntum Kuştaması]], [[Lilybaeum Muharebesi]] ve [[Ren Nehri Geçişi Muharebesi]] gibi askeri çatışmaları kronik olarak ele almıştır. Polibios'un Roma'nın Akdeniz'de tek egemen güç olması sonucunun meydana çıkamasını açıklaması Romalıların gelenekleri ve kurumları ile asil faaliyetlere önem vermeleri, erdemliliği sevmeleri; ailelerine ve yaşlilarınayaşlılarına hürmet göstermeleri ve tanrılarından korkmaları olarak açıklamaktadır.
 
Kitap VII'dan ele geçen kısımlardan Polibios'un bu kitapta bir tarihçinin baş görevinin belgelerin analizi, coğrafi bilgilerin yararlı olanların tekrar gözden geçirilmesi ve siyasi tecrübelilik olarak tanımlamaktadır. Polibios tarihinde kronik olarak ele aldığı olayların ancak bunlara katkıda bulunmuş olanların anlatıları ile teyit edilmesinden sonra yazıya geçirilebileceğini savunmakta idi. Böylece tarih yazmada tarihçinin aynı bir iyi ahlaklı gazeteci gibi ancak gerçekleri aksettirmesini savunanlardan ilki olmuştur. Polibios'un tarih yazdığı dönemde profesyonel bir tarihçinin gerçeği ve uydurmayı birbirinden ayrıma gücünü kazanmak için politika tecrübesi gerekmekte ve yine bir profesyonel tarihçinin olaylarımnolayların doğruluğunu yargılayabilmesi için ele alınan konunun içinde geçtiği coğrafi mevkıleri iyi bilmesi gerektiğini ididiaiddia etmiştir. Bu prensiplere uyan Polibios'un şahsen siyaset ve askerlik tecrübeleri bulunmaktaydı ve geniş olarak Akdeniz havzasında seyahat etmişti.
 
Polibius tarihini yazmakta iken antik Yunan ve Romalı yazılı kaynakları da elden geçirip bunlaradnbunlardan faydalandığını bildirmektedir. Ama faydalandığını iddia ettiği bu kaynakları hazırlayanların isimleri eserinden bulunmamaktadır. Ancak Kitap Xİİ'den elimize geçen parçalarda kendinin ele aldığı dönemin tarihini ele alan Timaeus'un yazdığı eseri incelemektedir. Polibios Timeaus'un tarihinin Romalılara tarafında yanlı olduğunu ve doğruluğu şüpheli ve gerçeklere uymayan kısımlar ihtiva ettiğini iddia etmektedir.
 
<!--
1.821

değişiklik