"Romen dilleri" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Kaynaklar ve referanslarda düzenleme
(→‎Halk Latincesi: düzeltme AWB ile)
k (Kaynaklar ve referanslarda düzenleme)
'''Romen''' veya '''Latin dilleri''', kökeni [[Roma İmparatorluğu|Roma İmparatorluğu'nda]] konuşulmuş [[Latince|Latince lehçelerine]] dayanan, [[Hint-Avrupa dil ailesi]]nin [[İtalik diller|İtalik koluna]] mensup bir dil grubudur. Dünya çapında Romen dillerini anadil olarak konuşan 600 milyondan fazladır. Dil grubunun modern dağılımı [[Amerika]], [[Avrupa]] ve [[Afrika]] kıtalarında yoğunlaşmakla birlikte, genel olarak dünyada geniş bir yayılıma sahiptir.
 
Günümüzde en çok konuşulan 5 Romen dilini, [[İspanyolca]] (470 milyon), [[Portekizce]] (250 milyon), [[Fransızca]] (150 milyon), [[İtalyanca]] (90 milyon)<ref>{{Web kaynağı|url=http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian|titlebaşlık=Italian — University of Leicester|publisheryayıncı=.le.ac.uk|datetarih=|accessdateerişimtarihi=2015-10-22 Ekim 2015}}</ref> ve [[Rumence]] (25 milyon)<ref>[[Nationalencyklopedin]] "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007/2010</ref> oluşturmaktadır. Romen dilleri çoğu zaman bir [[lehçe sürekliliği]] oluşturduğu için içerisinde kaç dil barındırdığı tartışmalı bir konu olmakla birlikte, [[karşılıklı anlaşılabilirlik]] göz önünde bulundurulduğunda grubun 23 ila 35 farklı yaşayan dile sahip olduğu düşünülmektedir.<ref>David Dalby, 1999/2000, ''The Linguasphere register of the world's languages and speech communities.'' Observatoire Linguistique, Linguasphere Press. Volume 2, [http://www.linguasphere.info/lcontao/tl_files/pdf/master/OL-SITE%201999-2000%20MASTER%20ONE%20Sectors%205-Zones%2050-54.pdf pp.&nbsp;390–410 (zone 51)]. Oxford.</ref> Grup aynı zamanda eskiden Kuzey Afrika, [[Britanya]] ve [[Panonya]]'da konuşulmuş Halk Latincesi lehçelerinin yanı sıra, [[Mozarapça]] ve [[Dalmaçyaca]] gibi ölü dilleri de içerir.
 
Bütün Romen dilleri Roma İmparatorluğu'nun tebaasında olan askerler, seyyahlar ve köleler tarafında kullanılmış [[Halk Latincesi]]nden gelir. Roma edebiyatında kullanılan [[Klasik Latince]]den farklı olan Halk Latincesi, MÖ 200 ve MS 100 yılları arasında, imparatorluğun genişlemesi, devletin eğitim ve yönetim politikalarıyla birlikte, [[İber Yarımadası]]'ndan başlayarak [[Karadeniz|Karadeniz'in]] doğu kıyılarına kadar uzanan geniş bir alanda ilk dil olarak kullanılır hale gelmiştir. İmparatorluğun beşinci yüzyıldaki gerilemesi ve çöküşüyle birlikte, Halk Latincesi yerelleşmiş ve bu dilden onlarca farklı yerel dil ve lehçe oluşmuştur. [[Fransızlar|Fransız]], [[Portekiz]] ve [[İspanyollar|İspanyol]] denizaşırı sömürge imparatorlukları 15. yüzyıldan sonra bu dilleri başka kıtalara yaymaya başlaması ile, Romen dillerini konuşurlarının 2/3'ü [[Avrupa]] dışında yaşar hale gelmiştir.
== Tarihçe ==
=== Halk Latincesi ===
[[File:Map_Length_of_Roman_Rule_Neo_Latin_Languages.jpg|bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Map_Length_of_Roman_Rule_Neo_Latin_Languages.jpg|sağ|küçükresim|Roma İmparatorluğu hüküm süresi ve Romen dilleri.<ref>{{Kitap kaynağı|isbn=978-80-89286-45-4|lastsoyadı=Bereznay|firstad=András|yearyıl=2011|titlebaşlık=Erdély történetének atlasza [Atlas of the History of Transylvania]|pagesayfa=63|publisheryayıncı=Méry Ratio}}</ref>]]
[[Halk Latincesi]] ile ilgili bugüne kadar kalan çok az belge vardır, ve bu az belgenin bir çevirisini yapmak ve çevirilerin arasında uyum sağlayarak bir dil yakalamak çok zordur. Her halükarda, bu dili kullananların birçoğu askerler, köleler ve zorla göç ettirilmiş kimselerdi - bu kişilerin Roma'nın ana yurdundan çok işgal edilen yerlerin yerlileri olması daha muhtemeldir. Tahminlere göre, Halk Latincesi bütün Romen dillerinin ortak özelliklerini bulundurmaktaydı, ve onları [[Klasik Latince]]den ayıran özellikleri vardı - bu özelliklerin başlıcaları [[edat]]ların çekim sisteminin yerini alması, [[Gramatik cinsiyet|nötr cinsiyetin]] ve birçok eylemsel zamanın yok olması, tanımlıkların kullanımı ve {{IPA|-|/k/}} ve {{IPA|-|/ɡ/}} lerin telaffuzudur.
 
623.473

değişiklik