"Romen dilleri" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
{{Dil ailesi bilgi kutusu|isim=Romen dilleri|bölge=Aslen [[Güney Avrupa|Güney]], [[Güneydoğu Avrupa|Güneydoğu]] ve [[Batı Avrupa]], günümüzde buna ek olarak [[Amerika]] ve [[Afrika]]'nın büyük çoğunluğu ile [[Güneydoğu Asya]] ve [[Okyanusya]]'nın bir kısmı.|familycolor=Hint-Avrupa|aile1=[[Hint-Avrupa dil ailesi|Hint-Avrupa]]|aile2=[[İtalik diller|İtalik]]|alt grup1=[[DoğuBatı Slavİtalo dilleri|Doğu Slav]]|alt grup2=[[GüneyDoğu SlavRomen dilleri]]|Güneyalt Slavgrup3=[[Sarduca]]|alt grup3grup4=''[[BatıAfrika SlavLatincesi]]''|alt dillerigrup5=''[[Britanya Latincesi]]''|Batıalt grup6=''[[Panonya SlavLatincesi]]''|iso2=slaroa|harita=[[Dosya:Map-Romance Language World.png|300px]]|harita_açıklama='''<font color="#0000FF">Mavi</font>''': Fransızca '''<font color="00B927">Yeşil</font>''': İspanyolca '''<font color="#FF8400">Turuncu</font>''': Portekizce '''<font color="#FFFF00">Sarı</font>''': İtalyanca '''<font color="#FF0000">Kırmızı</font>''': Rumence}}
'''Romen dilleri''', veya '''RomaLatin dilleri''', veyakökeni [[Roma İmparatorluğu|Roma İmparatorluğu'''Latinnda]] dilleri'''konuşulmuş [[Latince|Latince lehçelerine]] dayanan, [[Hint-Avrupa dil ailesi|Hint-Avrupa dillerinindil ailesinin]] alt birimi, kökeni [[Romaİtalik İmparatorluğudiller|Romaİtalik İmparatorluğu'nunkoluna]] dilimensup [[Latince]]bir olan bütün dilleridil kapsargrubudur. Dünya çapında Romen dillerini anadilianadil gibiolarak bilen insan sayısıkonuşan 600 milyondan fazladır. BuDil dillergrubunun modern dağılımı [[Amerika]], [[Avrupa]] ve [[Afrika]] kıtalarında dahayoğunlaşmakla sık rastlanılan dillerdirbirlikte, ama genel olarak dünyanındünyada hergeniş yerinebir dağılmışyayılıma olduklarısahiptir. söylenebilir.
 
Günümüzde en çok konuşulan 5 Romen dilini, [[İspanyolca]] (470 milyon), [[Portekizce]] (250 milyon), [[Fransızca]] (150 milyon), [[İtalyanca]] (90 milyon)<ref>{{cite web|url=http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian|title=Italian — University of Leicester|publisher=.le.ac.uk|date=|accessdate=2015-10-22}}</ref> ve [[Rumence]] (25 milyon)<ref>[[Nationalencyklopedin]] "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007/2010</ref> oluşturmaktadır. Romen dilleri çoğu zaman bir [[lehçe sürekliliği]] oluşturduğu için içerisinde kaç dil barındırdığı tartışmalı bir konu olmakla birlikte, [[karşılıklı anlaşılabilirlik]] göz önünde bulundurulduğunda grubun 23 ila 35 farklı yaşayan dile sahip olduğu düşünülmektedir.<ref>David Dalby, 1999/2000, ''The Linguasphere register of the world's languages and speech communities.'' Observatoire Linguistique, Linguasphere Press. Volume 2, [http://www.linguasphere.info/lcontao/tl_files/pdf/master/OL-SITE%201999-2000%20MASTER%20ONE%20Sectors%205-Zones%2050-54.pdf pp.&nbsp;390–410 (zone 51)]. Oxford.</ref> Grup aynı zamanda eskiden Kuzey Afrika, [[Britanya]] ve [[Panonya]]'da konuşulmuş Halk Latincesi lehçelerinin yanı sıra, [[Mozarapça]] ve [[Dalmaçyaca]] gibi ölü dilleri de içerir.
Bütün Romen dilleri [[Halk Latincesi]]den gelir. Roma edebiyatında kullanılan [[Klasik Latince]]den daha farklı olan [[Halk Latincesi]]yi Roma İmparatorluğu'nun tebaasında olan askerler, seyyahlar ve köleler kullanırdı. M.Ö. 200 ve M.S. 100 yılları arasında, imparatorluğun genişlemesi, devletin eğitim ve yönetim politikalarıyla birleşince, [[Halk Latincesi]] [[İber Yarımadası]]'ndan başlayarak [[Karadeniz|Karadeniz'in]] doğu kıyılarına kadar olan geniş bir alanda ilk dil olarak kullanılır oldu. İmparatorluğun beşinci yüzyıldaki gerilemesi ve çöküşüyle birlikte, [[Halk Latincesi]] yerelleşti ve bu dilden onlarca farklı yerel dil ve lehçe oluştu. [[Fransızlar|Fransız]], [[Portekiz]] ve [[İspanyollar|İspanyol]] denizaşırı sömürge imparatorlukları on beşinci yüzyıldan sonra bu dilleri başka kıtalara da yaymaya başladılar - öyle ki bütün Romen dillerini kullananların 2/3'ü artık [[Avrupa]] dışındaydı.
 
Bütün Romen dilleri Roma İmparatorluğu'nun tebaasında olan askerler, seyyahlar ve köleler tarafında kullanılmış [[Halk Latincesi|Halk Latincesin]]den gelir. Roma edebiyatında kullanılan [[Klasik Latince]]den daha farklı olan [[Halk Latincesi]]yi Roma İmparatorluğu'nun tebaasında olan askerler, seyyahlar ve köleler kullanırdı. M.Ö. 200 ve M.S.MS 100 yılları arasında, imparatorluğun genişlemesi, devletin eğitim ve yönetim politikalarıyla birleşincebirlikte, [[Halk Latincesi]] [[İber Yarımadası]]'ndan başlayarak [[Karadeniz|Karadeniz'in]] doğu kıyılarına kadar olanuzanan geniş bir alanda ilk dil olarak kullanılır olduhale gelmiştir. İmparatorluğun beşinci yüzyıldaki gerilemesi ve çöküşüyle birlikte, [[Halk Latincesi]] yerelleştiyerelleşmiş ve bu dilden onlarca farklı yerel dil ve lehçe oluştuoluşmuştur. [[Fransızlar|Fransız]], [[Portekiz]] ve [[İspanyollar|İspanyol]] denizaşırı sömürge imparatorlukları on beşinci15. yüzyıldan sonra bu dilleri başka kıtalara da yaymaya başladılarbaşlaması - öyle ki bütünile, Romen dillerini kullananlarınkonuşurlarının 2/3'ü artık [[Avrupa]] dışındaydıdışında yaşar hale gelmiştir.
Roma öncesi diller ve sonraki işgallere rağmen, Romen dillerinin [[fonetik]], [[morfoloji]]k özellikleri, [[sözcük]]leri ve [[söz dizimi]] aslen [[Halk Latincesi]]ye dayanmaktadır. Bu dillerin, grup olarak, bu gibi dil bilgisi özellikleri, onları [[Hint-Avrupa dil ailesi|Hint-Avrupa dillerinin]] diğer alt birimlerinden ayırır. Genel olarak, bir iki istisna hariç, Romen dilleri [[Latince dil bilgisi:İsim çekimleri|Klasik Latincenin çekim yapısını]] kaybetmiştir. Bunun sonucunda Romen dilleri ÖFN (Özne-Fiil-Nesne) cümle yapısını ve [[edat]]ların geniş anlamda kullanımını zorunlu hale getiren bir yapı geliştirmişlerdir.
 
Roma öncesi diller ve sonraki işgallere rağmen, Romen dillerinin [[fonetik]], [[morfoloji]]k özellikleri, [[sözcük]]leri ve [[söz dizimi]] aslen [[Halk Latincesi]]yeLatincesine dayanmaktadır. Bu dillerin, grup olarak, bu gibi dil bilgisi özellikleri, onları [[Hint-Avrupa dil ailesi|Hint-Avrupa dillerinin]] diğer alt birimlerinden ayırır. Genel olarak, bir iki istisna hariç, Romen dilleri [[Latince dil bilgisi:İsim çekimleri|Klasik Latincenin çekim yapısını]] kaybetmiştir. Bunun sonucunda Romen dilleri ÖFN (Özne-Fiil-Nesne) cümle yapısını ve [[edat]]ların geniş anlamda kullanımını zorunlu hale getiren bir yapı geliştirmişlerdir.
 
== Tarihçe ==
=== Halk Latincesi ===
[[File:Map_Length_of_Roman_Rule_Neo_Latin_Languages.jpg|bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Map_Length_of_Roman_Rule_Neo_Latin_Languages.jpg|sağ|küçükresim|Roma İmparatorluğu hüküm süresi ve Romen dilleri.<ref>{{cite book|isbn=978-80-89286-45-4|last=Bereznay|first=András|year=2011|title=Erdély történetének atlasza [Atlas of the History of Transylvania]|page=63|publisher=Méry Ratio}}</ref>]]
[[Halk Latincesi]] ile ilgili bugüne kadar kalan çok az belge vardır, ve bu az belgenin bir çevirisini yapmak ve çevirilerin arasında uyum sağlayarak bir dil yakalamak çok zordur. Her halükarda, bu dili kullananların birçoğu askerler, köleler ve zorla göç ettirilmiş kimselerdi - bu kişilerin Roma'nın ana yurdundan çok işgal edilen yerlerin yerlileri olması daha muhtemeldir. Tahminlere göre, [[Halk Latincesi]] bütün Romen dillerinin ortak özelliklerini bulundurmaktaydı, ve onları [[Klasik Latince]]den ayıran özellikleri vardı - bu özelliklerin başlıcaları [[edat]]ların çekim sisteminin yerini alması, [[Gramatik cinsiyet|nötr]] cinsiyetin]] ve birçok eylemsel zamanın yok olması, tanımlıkların kullanımı ve {{IPA|-|/k/}} ve {{IPA|-|/ɡ/}} lerin telaffuzudur.
 
=== İmparatorluğun Çöküşü ===
-->
== Örnekler ==
[[File:Romance-lg-classification-en.svg|bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Romance-lg-classification-en.svg|küçükresim|Yapısal ve karşılaştırmalı incelemelere göre Romen dilleri sınıflandırması]]
 
:{| cellspacing="3px"
4.833

değişiklik