"Romen dilleri" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
(çalışma)
{{Dil ailesi bilgi kutusu|isim=Romen dilleri|bölge=Aslen [[Güney Avrupa|Güney]], [[Güneydoğu Avrupa|Güneydoğu]] ve [[Batı Avrupa]], günümüzde buna ek olarak [[Amerika]] ve [[Afrika]]'nın büyük çoğunluğu ile [[Güneydoğu Asya]] ve [[Okyanusya]]'nın bir kısmı.|familycolor=Hint-Avrupa|aile1=[[Hint-Avrupa dil ailesi|Hint-Avrupa]]|aile2=[[İtalik diller|İtalik]]|alt grup1=[[Doğu Slav dilleri|Doğu Slav]]|alt grup2=[[Güney Slav dilleri|Güney Slav]]|alt grup3=[[Batı Slav dilleri|Batı Slav]]|iso2=sla|harita=[[Dosya:Map-Romance Language World.png|300px]]|harita_açıklama=Yeryüzündeki'''<font Romencolor="#0000FF">Mavi</font>''': dilleriFransızca '''<font color="00B927">Yeşil</font>''': İspanyolca '''<font color="#FF8400">Turuncu</font>''': Portekizce '''<font color="#FFFF00">Sarı</font>''': İtalyanca '''<font color="#FF0000">Kırmızı</font>''': Rumence}}
Mavi – Fransızca; Yeşil – İspanyolca; Turuncu – Portekizce; Sarı – İtalyanca; Kırmızı – Rumence}}'''Romen dilleri''', '''Roma dilleri''' veya '''Latin dilleri''', [[Hint-Avrupa dil ailesi|Hint-Avrupa dillerinin]] alt birimi, kökeni [[Roma İmparatorluğu|Roma İmparatorluğu'nun]] dili [[Latince]] olan bütün dilleri kapsar. Dünya çapında Romen dillerini anadili gibi bilen insan sayısı 600 milyondan fazladır. Bu diller [[Amerika]], [[Avrupa]] ve [[Afrika]] kıtalarında daha sık rastlanılan dillerdir, ama genel olarak dünyanın her yerine dağılmış oldukları söylenebilir.
 
Bütün Romen dilleri [[GenelHalk LatinceLatincesi]]den gelir. Roma edebiyatında kullanılan [[Klasik Latince]]den daha farklı olan [[GenelHalk LatinceLatincesi]]yi Roma İmparatorluğu'nun tebaasında olan askerler, seyyahlar ve köleler kullanırdı. M.Ö. 200 ve M.S. 100 yılları arasında, imparatorluğun genişlemesi, devletin eğitim ve yönetim politikalarıyla birleşince, [[GenelHalk LatinceLatincesi]] [[İber Yarımadası]]'ndan başlayarak [[Karadeniz|Karadeniz'in]] doğu kıyılarına kadar olan geniş bir alanda ilk dil olarak kullanılır oldu. İmparatorluğun beşinci yüzyıldaki gerilemesi ve çöküşüyle birlikte, [[GenelHalk LatinceLatincesi]] yerelleşti ve bu dilden onlarca farklı yerel dil ve lehçe oluştu. [[Fransızlar|Fransız]], [[Portekiz]] ve [[İspanyollar|İspanyol]] denizaşırı sömürge imparatorlukları on beşinci yüzyıldan sonra bu dilleri başka kıtalara da yaymaya başladılar - öyle ki bütün Romen dillerini kullananların 2/3'ü artık [[Avrupa]] dışındaydı.[[Dosya:Map-Romance Language World.png|350px|sağ|thumb|Yeryüzündeki ''Romen dilleri'':<br />'''<font color="#0000FF">Mavi</font>''' – Fransızca; '''<font color="00B927">Yeşil</font>''' – İspanyolca; '''<font color="#FF8400">Turuncu</font>''' – Portekizce; '''<font color="#FFFF00">Sarı</font>''' – İtalyanca; '''<font color="#FF0000">Kırmızı</font>''' – Rumence]]
 
Roma öncesi diller ve sonraki işgallere rağmen, Romen dillerinin [[fonetik]], [[morfoloji]]k özellikleri, [[sözcük]]leri ve [[söz dizimi]] aslen [[GenelHalk LatinceLatincesi]]ye dayanmaktadır. Bu dillerin, grup olarak, bu gibi dil bilgisi özellikleri, onları [[Hint-Avrupa dil ailesi|Hint-Avrupa dillerinin]] diğer alt birimlerinden ayırır. Genel olarak, bir iki istisna hariç, Romen dilleri [[Latince dil bilgisi:İsim çekimleri|Klasik Latincenin çekim yapısını]] kaybetmiştir. Bunun sonucunda Romen dilleri ÖFN (Özne-Fiil-Nesne) cümle yapısını ve [[edat]]ların geniş anlamda kullanımını zorunlu hale getiren bir yapı geliştirmişlerdir.
 
== Tarihçe ==
=== GenelHalk LatinceLatincesi ===
[[GenelHalk LatinceLatincesi]] ile ilgili bugüne kadar kalan çok az belge vardır, ve bu az belgenin bir çevirisini yapmak ve çevirilerin arasında uyum sağlayarak bir dil yakalamak çok zordur. Her halükarda, bu dili kullananların birçoğu askerler, köleler ve zorla göç ettirilmiş kimselerdi - bu kişilerin Roma'nın ana yurdundan çok işgal edilen yerlerin yerlileri olması daha muhtemeldir. Tahminlere göre, [[GenelHalk LatinceLatincesi]] bütün Romen dillerinin ortak özelliklerini bulundurmaktaydı, ve onları [[Klasik Latince]]den ayıran özellikleri vardı - bu özelliklerin başlıcaları [[edat]]ların çekim sisteminin yerini alması, [[nötr]] cinsiyetin ve birçok eylemsel zamanın yok olması, tanımlıkların kullanımı ve {{IPA|-|/k/}} ve {{IPA|-|/ɡ/}} lerin telaffuzudur.
 
=== İmparatorluğun Çöküşü ===
 
=== Başkalaşma ===
Beşinci ve onuncu yüzyıllar arasında, [[GenelHalk LatinceLatincesi]] yerel bazda [[eşzamanlı]] olarak [[evrim]]ler geçirmiştir. Bu [[evrim]]ler onlarca farklı yerel dil ve [[lehçe]] ortaya çıkarmıştır. Bu [[evrim]] süreci çok az belgelenebilmiştir, bunun sebebi de bütün amaçlar için yazı dilinin hala [[Klasik Latince]] olmasıdır.
 
=== Yerel dillerin tanımlanması ===
4.887

değişiklik