"Çölleşme" sayfasının sürümleri arasındaki fark

madde genişletme+kaynak eklendi
k (Geçersiz tarih formatı düzeltiliyor.)
(madde genişletme+kaynak eklendi)
[[Dosya:Desertification map.png|thumb|400px|Küresel çölleşme riski haritası]]
[[Dosya:ShrinkingLakeChad-1973-1997-EO.jpg|thumb|250px|2001 uydu görüntüsünde [[Çad Gölü]]. Mavi renk gerçek göl.Göl 1960'lardan beri% 94 oranında küçülmüştür.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=92439 | başlık = Dünya hızlı yaşlanıyor | yazar = | tarih =18 Ekim 2003| eser = | yayıncı = radikal.com.tr | erişimtarihi = 9 Eylül 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160325223704/http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=92439 | arşivtarihi = 25 Mart 2016}}</ref>]]
'''Çölleşme''', doğal yollarla veya'lı insanyılların faaliyetleriylesonlarında birAfrikadaki arazininSahel kuraklaşma,bölgesi kıraçlaşma,ile çoraklaşmagirdi.mhmetjkmet sürecimdhjketyji, arazinin bozunumudur. Yağışların azalması, bitkilerin seyrekleşmesi, çıplak toprak arazisinin artması doğal [[çöl]] oluşumunun sebepleridir<ref>[[Reşat İzbırak|İZBIRAK, Prof. Dr. Reşat]], Coğrafya Terimleri Sözlüğü, 1992, İstanbul, 975.11.0665-6</ref>. Çölleşme var olan çöllerin genişlemesini değil, yeni bir çölün oluşumunu ifade eder<ref name=tema>{{Web kaynağı | url = http://www.tema.org.tr/web_14966-2_1/neuralnetwork.aspx?type=97 | başlık = Çölleşmeyle Mücadele | yazar = | tarih = | eser = | yayıncı = tema.org.tr | erişimtarihi = 8 Eylül 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160405194010/http://tema.org.tr/web_14966-2_1/neuralnetwork.aspx?type=97 | arşivtarihi = 5 Nisan 2016}}</ref>.
 
Yağış yetersizliği, [[Kuraklık|kuraklığın]] yanında, aşırı otlatma, [[ormansızlaşma]], yanlış/aşırı [[sulama]], toprağın kirlenmesi, çölleşmeye etki eden diğer faktörlerdir. Pek çok afette olduğu gibi temel sebep artan dünya nüfusunun doğal kaynak talebidir<ref name=cem>{{Web kaynağı | url = http://www.cem.gov.tr/erozyon/AnaSayfa/collesme.aspx?sflang=tr | başlık = Çölleşme Nedir? | yazar = | tarih = | eser = | yayıncı = cem.gov.tr | erişimtarihi = 8 Eylül 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160304222333/http://www.cem.gov.tr/erozyon/AnaSayfa/collesme.aspx?sflang=tr | arşivtarihi = 4 Mart 2016}}</ref>. Önce toprağı bir arada tutan bitkiler yok olur, daha sonra da toprak erozyonla kaybedilmeye başlanır. Çölleşme yüzlerce yılda oluşan toprak katmanının önce incelmesine, sonra yok olmasına neden olur.
 
Her yıl dünyada en verimli üst kısmından olmak üzere 24 milyar ton toprak erozyon ile taşınmaktadır. Çölleşen alanın boyutu yıllık 6 milyar hektardır. Dünyada 10 milyon insan çölleşme sonucu ekolojik göçmen konumuna düşmüştür<ref name=kalkinma>{{Web kaynağı | url = http://tarim.kalkinma.gov.tr/wp-content/uploads/2015/01/collesme_Strateji-Belgesi-04-11-2014.pdf | başlık = Giriş | yazar = | tarih = | eser = ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE ULUSAL STRATEJİ BELGESİ | yayıncı = | erişimtarihi = 8 Eylül 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160614071008/http://tarim.kalkinma.gov.tr/wp-content/uploads/2015/01/collesme_Strateji-Belgesi-04-11-2014.pdf | arşivtarihi = 14 Haziran 2016}}</ref>.
 
Çölleşme dünya gündemine 1960'lı yıllarda altı yıllık kuraklık yaşanan [[Sahel]] bölgesi ile girdi. Sahel, Sahra Çölü'nün güneyindeki 11 ülkeyi kapsayan, yarı kurak-nemli bölgedir. 1968 ile 1974 yılları arasında yağış azlığı ile bitki örtüsü yok olmuş, milyonlarca hayvan ölmüş, hayatta kalabilen insanlar güneydeki kurak ve kalabalık kentlere göçmek zorunda kalmıştır<ref name="bsrcgrfy">{{kitap kaynağı |soyadı1=TÜMERTEKİN |ad1=Prof. Dr. Erol |soyadı2=ÖZGÜÇ |ad2=Prof. Dr. Nazmiye |başlık=Çölleşme |yayıncı=Çantay Kitabevi |isbn=9757206156 |sayfa=468 |basım=1997 |erişimtarihi=3 Eylül 2019}}</ref>.
 
== Türkiye'de çölleşme ==
4.331

değişiklik