Lazika Savaşı: Revizyonlar arasındaki fark

yeniden yazım
(Mihr-Mihroe was not killed in action, but was died out of illness; see w:en:Mihr-Mihroe)
(yeniden yazım)
|tarih =541–562
|yer =[[Lazika]] (Batı [[Gürcistan]])
|sonuç = LazikaSasani zaferi<ref>[https://books.google.fr/books?id=B5BHDAAAQBAJ&pg=PA255&lpg=PA255&dq=lazic+war+sassanian+victory&source=bl&ots=4cR2bvuKIZ&sig=pdaK7p3o87CXFK_DtLZWiM4Ih3E&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwi_1-npyKrXAhXDLhoKHVQIA2QQ6AEIVDAI#v=onepage&q&f=false/ The Persian Empire: A Historical Encyclopedia (2 volumes): A Historical...] "Savaş nihayet sona erdiğinde, Lazika zafer kazandılar, Bizans imparatoru'nu yılda 400 altın pound ödemeye zorladılar."</ref> <br> [[Dara Antlaşması|50 Yıllık Barış Antlaşması]]
* [[Dara Antlaşması|50 Yıllık Barış Antlaşması]]
|coğrafi_değişiklikler=[[Status quo ante bellum]]
|sebep =Persliler ile Bizanslılar arasında Lazika'nın kontrol mücadelesi
|savaşan1 =[[Bizans İmparatorluğu]]<br>[[Lazika]] (548 sonrası)
|savaşan2 =[[Sasani İmparatorluğu]] <br/> [[Lazika]] (541–548)
|komutan1 = [[I. Justinianus]],<br/>[[Dagisthaios]],<br/>[[Bessas]],<br/>[[Martinus (general)|Martinus]],<br>[[Bouzes]],<br>[[Belisarius]],<br/>[[Justinus (525 doğumlu general)|Justinus]],<br/>[[Valerian (general)|Valerian]],<br>[[II. Gubaz]] (548 sonrası)
|komutan2=[[I. Hüsrev]],<br/>[[Mihr-Mihroe]],<br/>[[Nachoragan]],<br/>[[Nabed]]<br>Farroxan<ref>{{harvnb|Alemany|2003|p=5}}.</ref><br/>[[İzadguşasp]]<br/>[[Fariburz]]<br/>[[II. Gubaz]] (541–548)
|güç1=
{{I. Justinianus'un Savaşları kutusu}}
{{Lazlar}}
'''Lazika Savaşı''', aynı zamanda '''Colchidian Savaşı''' ya da Gürcü tarih yazımında, '''Egrisi{{'}}nin Büyük Savaşı''' ([[Gürcüce]]: ეგრისის დიდი ომი, ''Egrisis Didi Omi'') olarak bilinir, [[Bizans İmparatorluğu]] ile [[Sasani İmparatorluğu]] arasında [[Lazika]]'nın antik [[Gürcistan]] bölgesinin kontrolü için yapılanayapılan mücadelemücadeledir. Lazika Savaşı, yirmi yıl boyunca, 541'den 562'ye kadar yirmi yıl boyunca, çeşitlideğişen başarılarla sürdü ve savaşın sona ermesi karşılığında yıllık bir haraç elde eden Persler için bir zaferle sona erdi. Lazika Savaşı, [[Prokopius (tarihçi)|Prokopius]] ve [[Agathias]]'ın eserlerinde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
 
== TanımLazika ==
<!--
[[Karadeniz]]'in doğu kıyısında bulunan Lazika, [[Kafkasya]] ve [[Hazar Denizi]] boyunca önemli dağ geçitlerini kontrol etmek, imparatorlukların her ikisi için de stratejik bir öneme sahipti. Bizanslılar için, [[İberya Krallığı|İberya]] üzerinden Karadeniz kıyılarına bir Pers tehdidine karşı engel oluşturuyordu. Diğer tarafta Persler, denize erişmeyi ve o zamanlar hakimiyetleri altında bulunan İberiya'nın tehdit edilebileceği bir bölgeyi kontrol etmeyi ümit ediyorlardı.<ref>{{harvnb|Salia|1980|p=113}}</ref>
Lazica, situated on the eastern shore of the [[Black Sea]], and controlling important mountain passes across the [[Caucasus]] and to the [[Caspian Sea]], had a key strategic importance for both empires. For Byzantines, it was a barrier against a Persian advance through [[Caucasian Iberia|Iberia]] to the coasts of the Black Sea. Persians on the other side hoped to gain access to the sea, and control a territory from which Iberia, which was by now under their firm domination, could be threatened.<ref>{{harvnb|Salia|1980|p=113}}</ref>
 
== Background ==
Pers [[Sasani İmparatorluğu|Sasaniler]], 532 tarihli "[[Sürekli Barış (532)|Ebedi Barış]]" Antlaşması ile Roma/Bizans'ın etki alanının bir parçası olarak Lazika'yı (Egrisi) tanıdılar. O zaman, yerel monarşi üzerindeki etkisini artırmak için için Bizanslılar Kral [[I. Tsate]]'nin din değiştirmesi konusunda ısrar ettiler: 522/3'de [[Konstantinopolis]]'te hem vaftiz oldu hem de İmparator [[I. Justinus]]'tan ([[I. Justinianus]]'un öncülü) kraliyet yetkileri aldı.<ref>{{harvnb|Salia|1980|p=114}}</ref> Bizanslı garnizonlar, Lazika ve komşu [[Abhazya|Abasgia]]'da, çoğunlukla [[Poti, Gürcistan|Poti]], [[Sohum|Sebastopolis]] ve [[Pitsunda|Pityus]] sahil kentlerinde konuşlandırılmıştır. [[Petra, Lazika|Petra]]'nın (bugünkü [[Batum]]'un kuzeyindeki [[Tsikhisdziri]]) sahil yolundaki krallığın güney girişi ile beraber, krallığın başkenti [[Nokalakevi|Archaeopolis]] güçlendirmiştir. Ancak, 536'da, Bizans'ın varlığı tam bir koruyuculuğa dönüştü; zira kral, yeni ''[[magister militum]] per Armeniam'' [[İoannis Tzibus]]'a karşı çok güç kaybetti. Tzibus, Lazik tüccarlarının Bizans çıkarları lehine özgürlüğünü kısıtladığında, halkın hoşnutsuzluğu 541'de tam ölçekli bir ayaklanmaya yol açtı ve zayıflayan Kral [[II. Gubaz]], Bizanslılara karşı Persler'den gizlice yardım istedi.
The Persian [[Sasanian Empire|Sasanians]] recognized Lazica (Egrisi) as part of the Roman/Byzantine sphere of influence by the "[[Eternal Peace (532)|Eternal Peace]]" Treaty of 532. By that time, in order to foster their influence over the local monarchy, the Byzantines had insisted on the conversion of the King, [[Tzath I of Lazica|Tzath I]]: he received both baptism and royal attributes in [[Constantinople]], from Emperor [[Justin I]] ([[Justinian I|Justinian's]] predecessor), in 522/3.<ref>{{harvnb|Salia|1980|p=114}}</ref> Byzantine garrisons were stationed in Lazica and in neighboring [[Abkhazia|Abasgia]], mostly in the coastal cities of [[Poti]], [[Sukhum|Sebastopolis]] and [[Pitsunda|Pityus]]. The kingdom's capital, [[Archaeopolis]], was fortified, as well as the southern access to the kingdom on the coastal road at [[Petra, Lazica|Petra]] (present-day [[Tsikhisdziri]], north of [[Batumi]]). In 536, however, the Byzantine presence turned into a full protectorate, as the king lost many powers to the new ''[[magister militum]] per Armeniam'' [[John Tzibus]]. When Tzibus curtailed the freedom of trade of Lazic tradesmen to advance Byzantine interests, the popular dissatisfaction led to a full-scale uprising in 541, and the weakened king, [[Gubazes II of Lazica|Gubazes II]], secretly sought Persian assistance against the Byzantines.
 
== War ==
Lazika'ya girip ve Bizans ana kalesi Petra'yı ele geçiren ve ülke üzerinde bir başka koruyuculuk kuran Pers Şahı [[I. Hüsrev]], bu çağrılara o yıl cevap verdi.<ref>{{harvnb|Martindale|Jones|Morris|1992|pp=559, 639}}; {{harvnb|Bury|1958|pp=101–102}}.</ref>
Those calls were answered that year by the Persian king [[Khosrow I]], who entered Lazica, [[Siege of Petra (541)|captured]] the Byzantine main stronghold of [[Petra, Lazica|Petra]], and established another protectorate over the country.<ref>{{harvnb|Martindale|Jones|Morris|1992|pp=559, 639}}; {{harvnb|Bury|1958|pp=101–102}}.</ref>
 
In 543, a [[Battle of Anglon|Roman invasion of Armenia]] was defeated by a small Persian force at Anglon. However, the Shah’s attempt to establish a direct Persian control over the country and the missionary zeal of the [[Zoroastrian]] priests soon caused discontent in [[Christianity|Christian]] Lazica and King Gubazes revolted in 548, this time against the Persians. Gubazes II requested aid from Emperor [[Justinian I]] and brought [[Alans]] and [[Sabir people|Sabirs]] to an alliance. Justinian sent 7,000 Roman and 1,000 [[Tzani]] (relatives of the [[Laz people|Lazs]]) auxiliaries under [[Dagisthaeus]] to assist Gubazes, and [[Siege of Petra (549)|besieged]] the Petra fortress. Persian reinforcements under [[Mihr-Mihroe]] defeated a small Byzantine force guarding the mountain passes and relieved the besieged Petra. Mihr-Mihroe garrisoned 3,000 men in the fortress and marched to [[Armenia]] leaving 5,000 soldiers to plunder Lazica. This force was destroyed by Dagisthaeus at the [[Rioni river|Phasis river]] in 549. The next Persian offensive also proved to be unsuccessful with the commander Chorianes killed in a decisive battle at the river Hippis (now the [[Tskhenistskali]]). The new Byzantine commander Bessas quelled a pro-Persian revolt of the [[Abasgians|Abasgi]] tribe, took Petra and defeated Mihr-Mihroe at [[Archaeopolis]] in 551. However, the latter managed to capture [[Kutaisi|Cotais]] and the Uthimereos fortress blocking the important roads to the highland regions of [[Lechkhumi|Scymnia]] and [[Svaneti|Souania]]. In the summer of 555, he won an impressive victory at [[Battle of Telephis–Ollaria|Telephis]] and forced the Byzantine-Lazic forces to retreat to Nesos.
537'de Anglon'da bir [[Anglon Muharebesi (543)|Ermenistan'ın Roma istilası]], küçük bir Pers kuvveti tarafından engellendi.
 
After the death of Mihr-Mihroe, [[Nachoragan]] was appointed the Persian commander-in-chief in 555. He repulsed the Byzantine attack on the Persian positions at [[Onoguris]] and forced the enemy out of [[Archaeopolis]], a city which Mihr-Mihroe had twice tried and failed to take. These defeats caused a bitter feud between the Lazic and Byzantine generals. King Gubazes quarreled with Byzantine commanders [[Bessas (general)|Bessas]], [[Martin (general under Justinian I)|Martin]], and Rusticus, complaining to emperor Justinian. Bessas was recalled, but Rusticus and his brother John eventually murdered Gubazes. The [[Laz people|Lazi]] people got the Emperor to nominate [[Tzath II of Lazica|Tzathes]], the younger brother of Gubazes, as their new king, and Senator Athanasius investigated the assassination. Rusticus and John were arrested, tried, and executed. In 556, the allies retook Archaeopolis and routed Nachoragan in his abortive [[Siege of Phasis|attack on Phasis]]. In the autumn and winter of the same year, the Byzantines suppressed a rebellion staged by the mountain tribe of the [[Misimians]], and finally expelled the Persians from the country.
Bununla birlikte, Şah’ın ülke üzerinde doğrudan bir Pers hakimiyeti kurma teşebbüsü ve [[Zerdüştlük|Zerdüşt]] rahiplerinin misyonerlik çabası kısa bir süre sonra [[Hristiyanlık|Hristiyan]] Lazika'da hoşnutsuzluğa neden oldu ve Kral Gubaz bu kez Perslere karşı 548’de isyan etti. II. Gubaz, İmparator I. Justinianus'tan yardım istedi ve [[Alanlar]]ı ve [[Sabirler]]i bir ittifaka götürdü. Justinianus, Gubaz'a yardım etmek için [[Dagisthaios]] komutasında 7.000 Roma ve 1.000 Tzani ([[Lazlar]]ın akrabaları) destek kuvvetleri gönderdi ve Petra kalesini [[Petra Kuşatması (549)|kuşattı]]. [[Mihr-Mihroe]] yönetimindeki Pers takviyeleri, dağ geçitlerini koruyan küçük bir Bizans kuvveti yendi ve kuşatılmış Petra'yı rahattı. Mihr-Mihroe, kaleye 3.000 kişi bıraktı ve Lazika'yı yağmalamak için 5.000 asker bırakarak [[Ermenistan]]'a yürüdü. Bu güç, 549 yılında [[Rioni Nehri|Fasis Nehri]]'nde Dagisthaios tarafından yok edildi. Bir sonraki Pers saldırısı da, Hippis Nehri'nde (modern [[Tskhenistlerkali]]) kesin bir muharebede komutan Chorianes'in öldürülmesiyle başarısız oldu. Yeni Bizans komutanı [[Bessas]], [[Abazglar|Abazg]] kabilesinin Pers yanlısı isyanını bastırdı, Petra'yı aldı ve 551'de Archaeopolis'te Mihr-Mihroe'yi yendi. Ancak, Mihr-Mihroe, [[Kutaisi|Cotais]]'i ve [[Lechkhumi|Scymnia]] ve [[Svaneti|Souania]] yayla bölgelerine giden önemli yolları engelleyen Uthimereos kalesini ele geçirmeyi başardı. 555 yazında Telephis'te etkileyici bir zafer kazandı ve Bizans-Lazik kuvvetlerini Nesos'a çekilmeye zorladı.
 
Mihr-Mihroe'nin ölümünden sonra, [[Nachoragan]], 555'te Pers baş komutanı olarak atandı. Onoguris'daki Perslerin pozisyonlarında Bizans saldırısını geri püsküttü ve Mihr-Mihroe'nin iki kez denediği ama alamadığı bir şehir olan Archaeopolis'ten düşmanı çıkardı. Bu yenilgiler Lazik ve Bizanslı generaller arasında acı bir çekişmeye neden oldu. Kral Gubaz, çekiştiği Bizanslı komutanlar [[Bessas]], [[Martinus (general)|Martinus]] ve Rusticus'u İmparator Justinianus'a şikayet etti. Bessas geri çağrıldı, ama Rusticus ve onun kardeşi İoannis sonunda Gubaz'ı öldürdü. [[Lazlar|Laz]] halkı Gubaz'ın küçük kardeşi Tsate'yi yeni kralları olarak İmparatora aday gösterdiler ve Senatör Athanasius suikastı araştırdı. Rusticus ve İoannis tutuklandı, yargılandılar ve idam edildiler. 556'da, müttefikler Archaeopolis'i yeniden aldılar ve Pers general Nachoragan'ı sonuçsuz [[Fasis Kuşatması|Fasis'e yapılan saldırıya]] yönlendirdiler. Aynı yılın sonbaharında ve kışında Bizanslılar, Misimian dağ kabileleri tarafından çıkarılan isyanı bastırdılar ve sonunda Persleri ülkeden kovdular.
 
Daha sonra, 557'de Bizanslılar ile Persler arasındaki düşmanlıklar nedeniyle ateşkes son erdi ve 562 yılında "[[Dara Antlaşması|50 Yıllık Barış Antlaşması]]" ile [[I. Hüsrev]] Lazika'yı yıllık bir altın ödemesi karşılığında Bizans vasalı olarak tanıdı.
 
== Outcome ==
{{See Also|Fifty-Year Peace Treaty}}
Then, in 557, a truce ended the hostilities between the Byzantines and Persians, and by the [[Treaty of Dara|"Fifty Years Peace" of Dara]] of 562, [[Khosrow I]] recognized Lazica as a Byzantine vassal state for an annual payment of gold.
-->
== Ayrıca bakınız ==
*[[İberya Savaşı]]
*[[Edessa Kuşatması (544)]]
 
== Kaynakça ==
;Genel
{{refbegin|2}}
*{{Dergicite kaynağıjournal|last=Alemany|first=Agustí|title=Sixth Century Alania: Between Byzantium, Sasanian Iran and the Turkic World|journal=Transoxiana: Journal Libre de Estudios Orientales (Transoxiana Webfestschrift Series)|year=2003|pages=1–8|url=http://www.transoxiana.org/Eran/Articles/alemany.pdf|ref=harv}}
*{{Kitapcite kaynağıbook|first=Kalistrat|last=Salia|title=Histoire de la nation géorgienne|url=https://books.google.com/books?id=decTAQAAMAAJ|year=1980|publisher=Nino Salia|ref=harv}}
*{{Kitapcite kaynağıbook|last=Bury|first=John Bagnell|authorlink=J. B. Bury|title=History of the Later Roman Empire: From the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, Volume 2|location=Mineola, New York|publisher=Dover Publications, Inc|year=1958|isbn=0-486-20399-9|url=https://books.google.com/books?id=JxWifqqPtUcC|ref=harv}}
*{{cite book |last=Hughes |first=Ian |date=2009 |title=Belisarius: The Last Roman General|location=South Yorkshire |publisher=Pen & Sword Military |isbn=9781844158331}}
*{{Kitapcite kaynağıbook|editor1-last=Martindale|editor1-first=John Robert|editor2-last=Jones|editor2-first=Arnold Hugh Martin|editor3-last=Morris|editor3-first=J.|title=The Prosopography of the Later Roman Empire, Volume III: A.D. 527–641|year=1992|location=Cambridge, United Kingdom|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-20160-5|url=https://books.google.com/books?ei=cpMHT5DKJeLt0gGl9oi9Ag&id=110PAQAAMAAJ|ref=harv}}
{{refend|2}}
 
[[Kategori:I. Justinianus'un savaşları]]
[[Kategori:Sasani-Roma savaşları]]
[[Kategori:Lazika Savaşı| ]]
<!--
[[Category:Invasions of Georgia (country)]]
-->
[[Kategori:6. yüzyılda çatışmalar]]
[[Kategori:6. yüzyılda İran]]
[[Kategori:6. yüzyılda Bizans İmparatorluğu]]
[[Kategori:6. yüzyılda Gürcistan]]
<!--
[[Category:6thWars centuryof inKhosrow AbkhaziaI]]
-->
[[Kategori:I. Hüsrev]]
[[Kategori:Sasani İmparatorluğu'nun savaşları]]
[[Kategori:6. yüzyılda Bizans İmparatorluğu]]
[[Kategori:6. yüzyılda İran]]
[[Kategori:6. yüzyılda Gürcistan]]
[[Kategori:6. yüzyılda çatışmalar]]
[[Kategori:Lazika Savaşı| ]]
98.809

düzenleme