"Turing Ödülü" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(Arşiv bağlantısı eklendi)
(düzeltme AWB ile)
| yer =
| ülke = [[Amerika Birleşik Devletleri]]
| kazanç = $1.000.000<ref name=million>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/2685372| titlebaşlık = ACM's Turing Award prize raised to $1 million| journal = Communications of the ACM| volume = 57| issue = 12| pages = 20| year = 2014| last1 = Cacm Staff}}</ref>
| yıl =
| yıl2 = [[Yoshua Bengio]], [[Geoffrey Hinton]], [[Yann LeCun]] (2018)
| website = {{URL|http://amturing.acm.org}}
}}
'''Turing Ödülü''', modern [[bilgisayar bilimi]]nin kurucularından sayılan [[Alan Turing]] anısına, 1966'dan beri her yıl [[Association for Computing Machinery]] (ACM) tarafından bilişim dünyasına katkıda bulunanlara verilen bir ödüldür. Ödüle değer görülen katkılarda "kalıcı olma ve bilgisayar bilimi dünyasına önemli bir etki yapma" koşulu aranmaktadır.<ref name=ACM /> Bilişim konulu en önemli ödül olduğu düşünülen<ref>{{Kitap kaynağı| last1=Dasgupta | first1=Sanjoy| last2=Papadimitriou | first2=Christos | authorlink2=Christos Papadimitriou| last3=Vazirani | first3=Umesh | authorlink3=Umesh Vazirani| title=Algorithms| publisher=[[McGraw-Hill]]| year=2008| isbn=978-0-07-352340-8 |sayfa=317}}</ref><ref>{{Web kaynağı | url = http://www.informatik.uni-trier.de/~ley/db/journals/cacm/turing.html | başlık = Bibliography of Turing Award lectures | yayımcı = [[DBLP]] | arşivurl = http://web.archive.org/web/20150102222046/http://www.informatik.uni-trier.de/~ley/db/journals/cacm/turing.html | arşivtarihi = 2 Ocak 2015}}</ref> Turing Ödülü bilgisayar dünyasının [[Nobel Ödülü]] olarak da anılmaktadır.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/ | başlık = ACM'S Turing Award Prize Raised To $250,000 | yayımcı = [[Association for Computing Machinery|ACM]] press release | tarih = 27 Temmuz 2007 | erişimtarihi = 16 Kasım 2017 | authoryazar = Steven Geringer | arşivurl = http://web.archive.org/web/20170130153824/http://www.acm.org:80/press-room/news-releases-2007/turingaward | arşivtarihi = 30 Ocak 2017}}</ref><ref>{{Web kaynağı | url = http://www.networkworld.com/article/2177705/data-center/why-there-s-no-nobel-prize-in-computing.html | başlık = Why there's no Nobel Prize in Computing | yazar = [http://www.networkworld.com/author/Bob-Brown/ Brown, Bob] | yayımcı = [[Network World]] | tarih = 6 Haziran 2011 | erişimtarihi = 16 Kasım 2017 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20161022090049/http://www.networkworld.com/article/2177705/data-center/why-there-s-no-nobel-prize-in-computing.html | arşivtarihi = 22 Ekim 2016}}</ref>
 
Ödül, adını [[Manchester Üniversitesi]]'nde [[reader]] olarak çalışan Britanyalı matematikçi ve yazar Alan Turing'den almıştır. Alan Turing [[teorik bilgisayar bilimi]] ve [[Yapay zekâ|yapay zeka]]nın kurucusu olarak kabul edilmektedir.<ref>{{Kitap kaynağı|author=Homer, Steven and Alan L. |title=Computability and Complexity Theory|url=https://books.google.com/?id=r5kOgS1IB-8C&pg=PA35|publisher=Springer via Google Books limited view|pages=35|isbn=0-387-95055-9|accessdate=16 Kasım 2017|year=2001}}</ref> Her yıl ACM Awards Banquet'te sahibini bulan Turing Ödülü'ne değer görülen araştırmacılar ACM konferanslarına konuşmacı olarak katılma hakkını da elde etmektedirler.
|[[Alan Perlis]]
|[[Programlama]] ve [[derleyici]] tasarımı alanına yaptığı katkılardan dolayı
|<ref>{{Dergi kaynağı | last1 = Perlis | first1 = A. J. | doi = 10.1145/321371.321372 | titlebaşlık = The Synthesis of Algorithmic Systems | journal = Journal of the ACM | volume = 14 | pages = 1 | year = 1967 }}</ref>
|-
!1967
|[[Maurice Wilkes]]
|Profesör Wilkes dahili [[Bilgisayar programı|program]] saklayabilen ilk bilgisayar olan [[EDSAC]]'ın tasarımcısı ve mimarı olarak bilinir. 1949 yılında EDSAC bir [[delay line memory]] kullandı. Ayrıca, Wilkes 1951 yılında yazılan "Preparation of Programs for Electronic Digital Computers" kitabının yazarlarından biridir ve bu kitap [[Kütüphane (bilgisayar bilimi)|program kütüphanelerini]] iyi bir biçimde tanıtmıştır.
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/321439.321440| titlebaşlık = Computers then and Now| journal = Journal of the ACM| volume = 15| pages = 1| year = 1968| last1 = Wilkes | first1 = M. V. }}</ref>
|-
!1968
|[[Richard Hamming]]
|Hata bulma ve düzeltme kodları, otomatik kodlama dizgeleri ve [[sayısal analiz|sayısal yöntemler]] konusundaki çalışmalarından dolayı
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/321495.321497| titlebaşlık = One Man's View of Computer Science| journal = Journal of the ACM| volume = 16| pages = 3| year = 1969| last1 = Hamming | first1 = R. W. }}</ref>
|-
!1969
|[[Marvin Minsky]]
|[[Yapay zekâ]]nın oluşturulması, biçimlendirilmesi ve geliştirilmesine yönelik kayda değer etkilerinden dolayı
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/321574.321575| titlebaşlık = Form and Content in Computer Science (1970 ACM turing lecture)| journal = Journal of the ACM| volume = 17| issue = 2| pages = 197| year = 1970| last1 = Minsky | first1 = M. }}</ref>
|-
!1970
|[[James H. Wilkinson]]
|Yüksek hızlı sayısal bilgisayarların kullanımını kolaylaştıran [[sayısal analiz]] çalışmaları ile [[lineer cebir]] ve geriye dönük hata analizine yaptığı katkılardan dolayı
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/321637.321638| titlebaşlık = Some Comments from a Numerical Analyst| journal = Journal of the ACM| volume = 18| issue = 2| pages = 137| year = 1971| last1 = Wilkinson | first1 = J. H. }}</ref>
|-
!1971
|[[John McCarthy (bilgisayar bilimcisi)|John McCarthy]]
|McCarthy'nin çalışma alanındaki bilinirliğini ortaya koyan "The Present State of Research on Artificial Intelligence" başlıklı konuşması
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/33447.33448| titlebaşlık = Generality in artificial intelligence| journal = Communications of the ACM| volume = 30| issue = 12| pages = 1030| year = 1987| last1 = McCarthy | first1 = J. | url = http://www-formal.stanford.edu/jmc/generality.ps }}</ref>
|-
!1972
|[[Edsger Dijkstra]]
|Edsger Dijkstra 1950'lerde [[ALGOL]] adlı yüksek düzey [[programlama dili]]ne en çok katkı yapan kişilerden biridir. Programlama dillerine genel anlamda katkı sunmuş olan ilk bilim insanları arasındadır ve bunların yapısı, tanımı ve uygulaması konusundaki çalışmalarıyla bilinir. Dijkstra'nın on beş yılı bulan yayım geçmişi [[çizge teorisi]]ne ilişkin teorik makalelerden el kitaplarına, açıklayıcı metinlerden programlama dilleri konulu felsefi gözlemlere uzanmaktadır.
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/355604.361591| titlebaşlık = The humble programmer| journal = Communications of the ACM| volume = 15| issue = 10| pages = 859| year = 1972| last1 = Dijkstra | first1 = E. W. }}</ref>
|-
!1973
|[[Charles Bachman]]
|[[Veri tabanı]] teknolojisine yaptığı büyük katkılardan dolayı
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/355611.362534| titlebaşlık = The programmer as navigator| journal = Communications of the ACM| volume = 16| issue = 11| pages = 653| year = 1973| last1 = Bachman | first1 = C. W. }}</ref>
|-
!1974
|[[Donald Knuth]]
|[[Algoritma]] analizi ve programlama dili tasarımı konusundaki değerli çalışmaları ile özellikle "[[The Art of Computer Programming]]" adlı kitabı dolayısıyla
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/361604.361612| titlebaşlık = Computer programming as an art| journal = Communications of the ACM| volume = 17| issue = 12| pages = 667| year = 1974| last1 = Knuth | first1 = D. E. }}</ref>
|-
!rowspan=2| 1975
|[[Allen Newell]]
|rowspan=2| [[RAND Corporation]]'da [[J. C. Shaw]]'la, [[Carnegie Mellon Üniversitesi]]'nde fakülte üyeleri ve öğrencilerle yürütülen çalışmalar sonucunda yapay zekâ, insanın bilişsel yapısı ve [[liste (veri tipi)|liste işleme]] konusundaki katkılarından dolayı
|rowspan=2| <ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/360018.360022| titlebaşlık = Computer science as empirical inquiry: Symbols and search| journal = Communications of the ACM| volume = 19| issue = 3| pages = 113| year = 1976| last1 = Newell | first1 = A. | last2 = Simon | first2 = H. A. }}</ref>
|-
|{{Bayrakülke|USA}}
|{{Bayrakülke|ISR}}
|[[Michael O. Rabin]]
|rowspan=2| [[Deterministik olmayan sonlu durum makinesi|Deterministik olmayan sonlu durum makinelerinin]] geliştirilmesine önayak olan "Finite Automata and Their Decision Problem" adlı makaleleri dolayısıyla.<ref>{{Dergi kaynağı | last1 = Rabin | first1 = M. O. | last2 = Scott | first2 = D. | doi = 10.1147/rd.32.0114 | titlebaşlık = Finite Automata and Their Decision Problems | journal = IBM Journal of Research and Development | volume = 3 | issue = 2 | pages = 114 | year = 1959 | pmid = | pmc = }}</ref> Scott ve Rabin'in klasik makalesi bu alandaki diğer çalışmalara esin kaynağı olmuştur.
|rowspan=2| <ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/359810.359816| titlebaşlık = Complexity of computations| journal = Communications of the ACM| volume = 20| issue = 9| pages = 625| year = 1977| last1 = Rabin | first1 = M. O. }}</ref><ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/359810.359826| titlebaşlık = Logic and programming languages| journal = Communications of the ACM| volume = 20| issue = 9| pages = 634| year = 1977| last1 = Scott | first1 = D. S. }}</ref>
|-
|{{Bayrakülke|USA}}
|[[John Backus]]
|[[Fortran|FORTRAN]] gibi yüksek düzey programlama dillerine yaptığı etkileyici katkıları ve programlama dillerinin temel niteliklerine ilişkin resmî yordamlar konulu yayınlarından dolayı
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/359576.359579| titlebaşlık = Can programming be liberated from the von Neumann style?: A functional style and its algebra of programs| journal = Communications of the ACM| volume = 21| issue = 8| pages = 613| year = 1978| last1 = Backus | first1 = J. }}</ref>
|-
!1978
|[[Robert W. Floyd]]
|Verimli ve güvenilir yazılımlar oluşturma yöntemleri konusundaki çalışmaları ile [[bilgisayar bilimi]]nin şu alt dallarının kurulmasına yaptığı katkıları dolayısıyla: [[normalizasyon]] teorisi, programlama dilleri [[anlam bilimi]], otomatik [[program doğrulama]], [[otomatik programlama]] ve [[algoritma analizi]]
|<ref>{{Dergi kaynağı | last1 = Floyd | first1 = R. W. | titlebaşlık = The paradigms of programming | url = http://dl.acm.org/ft_gateway.cfm?id=359140&ftid=289772&dwn=1&CFID=285645736&CFTOKEN=55009136| doi = 10.1145/359138.359140 | journal = Communications of the ACM | volume = 22 | issue = 8 | pages = 455 | year = 1979 }}</ref>
|-
!1979
|[[Kenneth E. Iverson]]
|Günümüzde [[APL (programlama dili)|APL]] olarak bilinen dala zemin hazırlayan çalışmaları, etkileşimli sistemler, programlama dili teorisi ve uygulamasına yaptığı katkılardan dolayı
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/358896.358899| titlebaşlık = Notation as a tool of thought| journal = Communications of the ACM| volume = 23| issue = 8| pages = 444| year = 1980| last1 = Iverson | first1 = K. E. }}</ref>
|-
!1980
|[[Tony Hoare]]
|Programlama dili tanımı ve tasarımı alanındaki önemli katkılarından dolayı
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/358549.358561| titlebaşlık = The emperor's old clothes| journal = Communications of the ACM| volume = 24| issue = 2| pages = 75| year = 1981| last1 = Hoare | first1 = C. A. R. }}</ref>
|-
!1981
|[[Edgar F. Codd]]
|Veri tabanı yönetim sistemleri (özellikle [[İlişkisel veri tabanı|ilişkisel veri tabanları]]) teorisi ve uygulamaları konusundaki önemli katkılarından dolayı
|<ref>{{Dergi kaynağı | last1 = Codd | first1 = E. F. | authorlink1 = Edgar F. Codd| titlebaşlık = Relational database: A practical foundation for productivity | doi = 10.1145/358396.358400 | journal = Communications of the ACM | volume = 25 | issue = 2 | pages = 109 | year = 1982 }}</ref>
|-
!1982
|[[Stephen A. Cook]]
|[[Berim]] karmaşıklığı konusundaki bilgi birikimini önemli ölçüde değiştirdiği için
|<ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/358141.358144| titlebaşlık = An overview of computational complexity| journal = Communications of the ACM| volume = 26| issue = 6| pages = 400| year = 1983| last1 = Cook | first1 = S. A. }}</ref>
|-
!rowspan=2| 1983
|[[Robin Milner]]
|Şu konulardaki başarısı nedeniyle:<br />1) [[Otomatik teorem kanıtlama|Makine destekli kanıtlama]] için geliştirdiği [[Logic for Computable Functions|LCF]] aracı<br />2) [[Tip güvenliği|Tip güvenlikli]] bir [[hata işleme]] yordamı ile çalışan çokbiçimli [[tip belirleme]] sisteminin ilk kez kullanıldığı [[ML (programlama dili)|ML]]<br />3) Genel bir [[paralel zamanlılık]] teorisi olan [[İletişim sistemleri cebiri|CCS]]; [[Operasyonel semantik|işletimsel]] ve [[Gösterimsel semantik|gösterimsel anlam bilimi]] arasındaki ilişki
|<ref>{{Dergi kaynağı | last1 = Milner | first1 = R. | doi = 10.1145/151233.151240 | titlebaşlık = Elements of interaction: Turing award lecture | journal = Communications of the ACM | volume = 36 | pages = 78–89 | year = 1993 }}</ref>
|-
!1992
|[[Juris Hartmanis]]
|rowspan=2| [[Hesaplamalı karmaşıklık teorisi]]nin kurulmasını sağlayan açıklayıcı makaleleri dolayısıyla
|rowspan=2| <ref>{{Dergi kaynağı | doi = 10.1145/188280.188379| titlebaşlık = Turing Award lecture: It's time to reconsider time| journal = Communications of the ACM| volume = 37| issue = 11| pages = 95| year = 1994| last1 = Stearns | first1 = R. E. }}</ref>
|-
|{{Bayrakülke|USA}}
|[[Edward Feigenbaum]]
|rowspan=2| Geniş ölçekli yapay zekâ sistemlerinin kurulması konusundaki öncü rolleri ile bu teknolojinin uygulamadaki önemini gösteren çalışmaları dolayısıyla
|rowspan=2| <ref>{{Dergi kaynağı | last1 = Reddy | first1 = R. | titlebaşlık = To dream the possible dream | doi = 10.1145/229459.233436 | journal = Communications of the ACM | volume = 39 | issue = 5 | pages = 105 | year = 1996 }}</ref>
|-
|{{Bayrakülke|USA}}
!2011
|{{Bayrakülke|USA}}
|[[Judea Pearl]]<ref>{{Dergi kaynağı | last1 = Pearl | first1 = Judea | last2 = | first2 = | year = 2011 | titlebaşlık = The Mechanization of Causal Inference: A "mini" Turing Test and Beyond | journal = ACM Turing award lectures | volume = | issue = | pages = | publisheryayıncı = ACM | isbn = 978-1-4503-1049-9 | jstor = | doi = 10.1145/1283920.2351636 | url = http://dl.acm.org/citation.cfm?id=1283920.2351636 | format = mp4 | accessdateerişimtarihi = | doi-broken-date = 2017-08-22 }}</ref>
|Olasılık ve olay tabanlı karar verme [[kalkülüs]]ü yoluyla yapay zekâya yaptığı katkılar dolayısıyla
|<ref>{{Web kaynağı | url = http://amturing.acm.org/award_winners/pearl_2658896.cfm | başlık = Judea Pearl | yayımcı = ACM | arşivurl = http://web.archive.org/web/20170826024415/http://amturing.acm.org/award_winners/pearl_2658896.cfm | arşivtarihi = 26 Ağustos 2017}}</ref>
|[[Leslie Lamport]]
|Dağıtık ve paralel sistemlerin tasarım ve uygulaması konusundaki önemli katkıları ile mantıksal saatler, güvenlik ve canlılık, eşlenen durum makineleri ve sıralı tutarlılık gibi kavramları geliştirmesi dolayısıyla
|<ref>{{Dergi kaynağı | last1 = Lamport | first1 = L. |authorlink1=Leslie Lamport| titlebaşlık = Time, clocks, and the ordering of events in a distributed system | doi = 10.1145/359545.359563 | journal = [[Communications of the ACM ]]| volume = 21 | issue = 7 | pages = 558-565| year = 1978 | url=http://research.microsoft.com/users/lamport/pubs/time-clocks.pdf }}</ref>
|-
!2014
1.175.209

değişiklik