"Öter ardıç kuşu" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme AWB ile)
(düzeltme AWB ile)
== Taksonomi ==
=== Adı ===
Öter ardıç kuşu 1831 yılında [[Almanlar|Alman]] [[ornitolog]] [[Christian Ludwig Brehm]] tarafından tanımlanmıştır ve o zamandan beri ilk verilen bilimsel adını korumaktadır: ''Turdus philomelos''.<ref name="Brehm">{{Kitap kaynağı| last = Brehm | first = Christian | titlebaşlık = Handbuch der Naturgeschichte aller Vogel Deutschlands | year = 1831 | page = 382 | isbn =}}{{Alm}}</ref> Cins ismi olan ''Turdus'', ''ardıç kuşu''nun [[Latince]]sidir. Bilimsel adın ikinci bölümü ise [[Yunan mitolojisi]]nde dili kesildikten sonra şakıyan bir kuşa dönüşen Atinalı prenses [[Filomela]]'ya bir atıftır. Adı [[Grekçe]] ''Φιλο'' ''philo-'' (''seven''), ve ''μέλος'' ''melos'' (''şarkı'') kelimelerinden oluşmuştur.<ref name="BTO">{{Web kaynağı | başlık = Song Thrush ''Turdus philomelos'' [CL Brehm, 1831 ] | çalışma = BTO Birdfacts | url = http://blx1.bto.org/birdfacts/results/bob12000.htm | yayıncı = British Trust for Ornithology | erişimtarihi = 2008-01-25 | arşivengelli = evet}}{{İng}}</ref>
=== Sınıflandırma ===
[[Dosya:Turdus philomelos -New Zealand -nest-8 (4).jpg|sol|thumb|Yeni Zelanda'da bir bahçede yavrularını besleyen öter ardıç kuşu.]]
Avrupa ardıç kuşları arasında öter ardıç kuşuna en çok benzeyen tür [[kızıl ardıç kuşu]]dur (''T. iliacus'') ama bu türün kalın ve beyaz bir göz bandı bulunur, yanları kızıldır ve uçarken kanat alt tüyleri kızıl renklidir. [[Ökse ardıç kuşu]] (''T. viscivorus'') daha büyüktür ve kuyruk köşeleri beyaz renklidir. [[Çin ardıç kuşu]]nun (''T. mupinensis'') tüy renkleri çok benzese de yüzünde kara izler bulunur ve aynı bölgede yaşamaz.<ref name="Clement" />
 
Öter ardıç kuşunun çağrısı kısa ve tiz ''tsip'' sesidir ama göç döneminde kızıl ardıç kuşunun çağrısına benzeyen ama daha kısa süren ince ve tiz ''siip'' çağrısını kullanır. Alarm çağrısı ''çuuk - çuuk'' sesidir ve tehlikenin artmasıyla daha kısalır ve kulak tırmalıyıcı hâle gelir. Erkeğin ağaç ve çatı tepelerinden ve diğer yüksek yerlerden yaptığı şakıma yüksek ve açıkça duyulan ve iki ila dört kere tekrar eden müzikal bir şakımadır: ''filip filip filip codidio codidio quitquiquit tittit tittit tereret tereret tereret.'' Bu şakıma, Dış Hebridler alt türü tarafından şubat ayından haziran ayına kadar yapılır, ancak diğer alt türler tarafından kasımdan temmuza kadar yapılır.<ref name="Clement" /> Ağırlığına oranla bu kuş türü en yüksek sesle şakıyan kuşlardan biridir.<ref name="Brackenbury 1979">{{Dergi kaynağı | last = Brackenbury | first = J. H. | year = 1979 | titlebaşlık = Power capabilities of the avian sound-producing system | journal=J. Exp. Biology. | volume=78 | pages=163–166 | url=http://jeb.biologists.org/cgi/reprint/78/1/163.pdf | format=PDF | issue=1}}</ref>
 
Erkek bireylerin 100'den fazla müzikal dizi içeren repertuarları olabilir.<ref name="Devoogd et al 1993">{{Dergi kaynağı | title=Relations between Song Repertoire Size and the Volume of Brain Nuclei Related to Song: Comparative Evolutionary Analyses amongst Oscine Birds | first=Timothy J. | last=Devoogd | coauthors=John R. Krebs, Susan D. Healy, Andy Purvis | journal=Proceedings: Biological Sciences | volume=254 | year=1993 | pages=75–82 | doi=10.1098/rspb.1993.0129 | issue=1340 | pmid=8290611}}</ref> Bunların çoğu ebeveynlerinden ve komşu kuşlardan kopyalanır. Yapılan taklitler arasında telefon melodileri gibi insan yapısı sesler vardır<ref name="Slater 1983">{{Dergi kaynağı | last=Slater | first=Peter J. B. | year=1983 | title=The Buzby phenomenon: Thrushes and telephones | journal=Animal Behavior | volume=31 | pages=308–309 | doi=10.1016/S0003-3472(83)80204-8}}</ref> ve ayrıca [[ak yüzlü ıslıkçı ördek]] gibi egzotik olanlar da dahil olmak üzere evcil ve esaret altında olan hayvanların da sesini taklit eder.<ref name="Clement" />
Öter ardıç kuşu [[Avrupa]]'nın çoğu bölgesinde yaşar ancak [[İber Yarımadası]]'nın büyük bölümünde, [[İtalya]]'nın ovalarında ve [[Yunanistan]]'ın güneyinde bulunmaz. [[Ukrayna]] ve [[Rusya]]'da [[Baykal Gölü]]'ne kadar olan alanda da bulunur. [[Norveç]]'te 75° Kuzey enlemine, [[Sibirya]]'da ise yaklaşık 60° Kuzey enlemine kadar çıkar. [[İskandinavya]], [[Doğu Avrupa]] ve Rusya'da yaşayan kuşlar kışları [[Akdeniz]] çevresinde, Kuzey Afrika'da ve [[Orta Doğu]]'da geçirir. Üreme alanlarının daha yumuşak iklime sahip olduğu batı kısımlarında ise bazı kuşlar göçer.<ref name="Clement" />
 
''T. p. philomelos'' alt türünden kuşlar, 1860 ila 1880 yılları arasında bazı aklimatizasyon toplulukları tarafından görünüşte tamamen duygusal nedenlerden ötürü Yeni Zelanda ve Avustralya'ya yerleştirilmiştir.<ref name="ENZ">{{Web kaynağı | başlık = 'BIRDS', from ''An Encyclopaedia of New Zealand'', edited by A. H. McLintock, originally published in 1966. | çalışma = Te Ara&nbsp;– The Encyclopedia of New Zealand, updated 18-Sep-2007 | url = http://www.TeAra.govt.nz/1966/B/Birds/en | yayıncı = Ministry for Culture and Heritage / Te Manatū Taonga | erişimtarihi = 2008-03-13 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20080907230418/http://www.teara.govt.nz/1966/B/Birds/en | arşivtarihi = 7 Eylül 2008}}</ref> Yeni Zelanda'da her iki ana adaya yerleştirilen öter ardıç kuşu kısa sürede çevrede bulunan [[Kermadec Adaları|Kermadec]], [[Chatham Adaları|Chatham]] ve [[Auckland Adaları]] gibi diğer adalara da yayılmıştır.<ref name="NZ">{{Kitap kaynağı | last = Heather, B. | coauthors= Robertson, H. | titlebaşlık = The Field Guide to the Birds of New Zealand | year = 1996 | publisheryayıncı = Viking | location = Auckland | isbn = 0-670-89370-6 | pages = 384–385}}</ref> Her ne kadar Yeni Zelanda'da yaygın bir tür ise de Avustralya'da yalnızca [[Melbourne]] çevresinde küçük bir popülasyon yaşamaktadır.<ref name="Oz">{{Web kaynağı | başlık = Song thrush (''Turdus philomelos'') | çalışma = Birds | url = http://www.agric.wa.gov.au/content/pw/vp/bird/songthrush.htm | yayıncı = Department of Agriculture, Western Australia | erişimtarihi = 2008-01-25 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20080901132259/http://www.agric.wa.gov.au/content/pw/vp/bird/songthrush.htm | arşivtarihi = 1 Eylül 2008}}</ref> Yeni Zelanda'da yerleştirilen kuş türleri nedeniyle bazı omurgasız popülasyonlarında sınırlı bir zararlı etki görülmüştür<ref name="snail">{{Web kaynağı | başlık = The State of Our Invertebrate Animals | çalışma = State of New Zealand's Environment 1997, Chapter 9 | url = http://www.mfe.govt.nz/publications/ser/ser1997/html/chapter9.7.2.html | yayıncı = Ministry for the Environment, New Zealand | erişimtarihi = 2008-03-13 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20131806421600/http://www.mfe.govt.nz/publications/ser/ser1997/html/chapter9.7.2.html | arşivtarihi = 2013}}</ref> ve ayrıca öter ardıç kuşu ticari meyve ürünlerine de zarar vermektedir.<ref name="DAFWA">{{Web kaynağı | başlık = Song thrush (''Turdus philomelos'') | çalışma = | url = http://www.agric.wa.gov.au/content/PW/VP/BIRD/songthrush.htm | yayıncı = Department of Agriculture and Food Western Australia | erişimtarihi = 2008-03-13 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20080901132259/http://www.agric.wa.gov.au/content/pw/vp/bird/songthrush.htm | arşivtarihi = 1 Eylül 2008}}</ref> Yerleştirilen bir tür olduğu için Yeni Zelanda'da yasal olarak korunma altında değildir ve istenildiği zaman avlanabilir.<ref name="MENZ">{{Web kaynağı | başlık = The State of Our Indigenous Birds | çalışma = The State of Our Biodiversity&nbsp;– The State of New Zealand’s Environment | url = http://www.mfe.govt.nz/publications/ser/ser1997/chap9-2-2.pdf | biçim = PDF | yayıncı = Ministry for the Environment, New Zealand | erişimtarihi = 2008-03-13 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20150124211015/http://mfe.govt.nz/publications/ser/ser1997/chap9-2-2.pdf | arşivtarihi = 24 Ocak 2015}}</ref>
 
Öter ardıç kuşu tipik olarak alt örtüsü gelişmiş ormanlarda ve yakınlarında bulunan daha açık arazilerde yuvalanır. Batı Avrupa'da ayrıca bahçe ve parkları da kullanır. [[İsviçre]]'de 2.200 m'ye ulaşan ağaç hattına kadar uzanır. Adalarda yaşayan ''T. p. hebridensis'' daha açık alanlarda yaşar. Öter ardıç kuşunun bulunduğu bölgelerin doğu sımırında yoğun kozalaklı ormanların kenarlarında yaşar.<ref name="Clement" />
Yoğun olarak tarım yapılan yerlerde bahçeler önemli bir üreme alanıdır. İngiltere'de yapılan bir araştırmada yaşam alanlarının yalnızca %3,5 olan kısmının tarlalarda olduğu ama toplam alanın %2'si olmasına rağmen yaşam alanının %71,5 gibi bir kısmını bahçelerin oluşturduğu ortaya çıkarılmıştır. Geri kalan kısım ormanlardan oluşmaktadır.<ref name="Mason">{{Dergi kaynağı | last= Mason | first= Christopher F. | month= | year=1998 | title= Habitats of the Song Thrush ''Turdus philomelos'' in a largely arable landscape | journal=Journal of Zoology | volume=244 | issue= | pages= 89–93 | doi= 10.1111/j.1469-7998.1998.tb00010.x}}</ref>
 
Kışları geçirdikleri alanlar, üreme için bulundukları alanlara benzer ancak daha yüksek yerlerde bulunurlar ve açık alanlardan kaçınırlar.<ref name="BWP">{{Kitap kaynağı | last = Snow | first = David | coauthors= Perrins, Christopher M (editors) | titlebaşlık = The Birds of the Western Palearctic concise edition (2 volumes) | publisheryayıncı = Oxford University Press | year = 1998 | location =Oxford | isbn = 0-19-854099-X }} 1225–1228</ref> Ancak adalarda yaşayan ''T. p. hebridensis'' alt türü kışları deniz kıyısında bulunabilir.<ref name="Clement" />
 
== Davranış ==
Öter ardıç kuşu yaklaşık 10 milyon kilometrekare olarak tahmin edilen geniş bir alana yayılmıştır ve yalnızca Avrupa'da 40 ila 71 milyon arası olan büyük bir populasyına sahiptir.<ref name="IUCN2012">{{IUCN2006|değer biçenler=BirdLife International.|yıl=2012|id=106006407/0|başlık=Turdus philomelos|alınma=5 Temmuz 2012}}</ref>
 
Batı [[Palearktik bölge]]de popülasyonun azaldığına dair veriler mevcuttur ancak küresel korunma gerektirecek olan eşik seviyesinin altındadır ve [[IUCN Kırmızı Listesi]] bu türü "Asgari Endişe" altında sınıflandırır.<ref name="IUCN2012" /> Büyük Britanya ve Hollanda'da popülasyonda %50'nin üzerinde bir azalma olmasından ötürü öter ardıç kuşu bölgesel kırmızı listeye konulmuştur.<ref name="BWP" /><ref name="BTO2">{{Web kaynağı | başlık = Song Thrush ''Turdus philomelos'' | çalışma = Breeding Birds in the Wider Countryside | url = http://www.bto.org/birdtrends2009/wcrsonth.shtml | yayıncı = British Trust for Ornithology/Joint Nature Conservation Committee | erişimtarihi = 2008-01-27 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160624035103/http://www.bto.org/birdtrends2009/wcrsonth.shtml | arşivtarihi = 24 Haziran 2016}}</ref> Tarım alanlarında 1970'lerden beri kaydedilen %73'lük popülasyon azalmasının son yıllarda değişen tarım uygulamaları olduğuna inanılmaktadır.<ref name="Cocker">{{Kitap kaynağı | last = Cocker | first = Mark | coauthors= Mabey, Richard | titlebaşlık = Birds Britannica | year = 2005 |location=London | publisheryayıncı = Chatto & Windus | isbn = 0-7011-6907-9}} 355–359</ref>
 
==Kültürde yeri==
Ardıç kuşları 12.000 yıldan beridir yenmek üzere avlanmaktadır.<ref name="Bocheñski 2004">
{{Dergi kaynağı | last1 = Bocheñski | first1 = Z. | last2 = Tomek | first2 = T. | year = 2004 | titlebaşlık = Bird remains from a rock-shelter in Krucza Skala (Central Poland) | journal = Acta zooologica cracoviensia | volume = 47 | issue = 1–2 | pages = 27–47 | url = http://www.isez.pan.krakow.pl/journals/azc_v/pdf/47(1-2)/04.pdf | format = PDF
}}</ref> ve buna ait kaynaklardan en eskisi ''[[Odysseia]]''{{'}}dır.<ref name="Homer">
{{Kitap kaynağı | last = Homer | coauthors= Fagles, Robert (translator) | titlebaşlık = The Odyssey | year = 1997 | publisheryayıncı = Penguin Books | location = New York | isbn = 0-14-026886-3 | page = 453
}}</ref> Akdeniz civarında günümüzde de avlanmaktadır ancak bu türün nüfusunun azalmasında önemli bir faktör olarak görülmemektedir.<ref name="Cocker" /> [[İspanya]]'da bu tür göç ederken, [[Avrupa Birliği]] tarafından yasaklanmış bir yöntem olsa da ökse kullanılarak avlanmaktadır. Bu yönteme [[Valensiya]]'da müsamaha gösterilmektedir.<ref name="case c79">
{{Web kaynağı | url = http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:62003J0079:EN:HTML | başlık = Failure of a Member State to fulfil obligations&nbsp;– Directive 79/409/EEC&nbsp;– Conservation of wild birds&nbsp;– Hunting using limed twigs&nbsp;– Summary of the Judgment | authoryazar = [[Commission of the European Communities]] | tarih = 9 December 2004 | alıntı = | arşivengelli = evet}}</ref> 2003 ve 2004 yıllarında Avrupa Birliği bu yöntemin Valencia bölgesinde kullanılmasını engellemeye çalışmıştır ancak başarılı olamamıştır.<ref name="parany1">
{{es icon}} {{Web kaynağı | url = http://www.lasprovincias.es/valencia/prensa/20061214/cvalenciana/entramado-para-cazar-tordos_20061214.html | başlık = Un entramado para cazar tordos | authoryazar = Las Provincias | tarih = 14 Aralık 2006 | alıntı = | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160303212615/http://www.lasprovincias.es/valencia/prensa/20061214/cvalenciana/entramado-para-cazar-tordos_20061214.html | arşivtarihi = 3 Mart 2016}}</ref><ref name="parany2">{{es icon}} {{Web kaynağı | url = http://www.lukor.com/not-neg/sectores/0412/09121501.htm | başlık = El Tribunal de la UE condena a España por permitir la caza con 'parany' en la Comunidad Valenciana | authoryazar = Europa Press | arşivurl = http://web.archive.org/web/20110927125953/http://www.lukor.com/not-neg/sectores/0412/09121501.htm | arşivtarihi = 27 Eylül 2011}}</ref> En azından 19. yüzyıla kadar öter ardıç kuşu şakrak sesi yüzünden evlerde kafeste beslenmekteydi.<ref name="Dyson">
{{Kitap kaynağı | last = Dyson | first = C. E. | coauthors= | titlebaşlık = Bird-Keeping&nbsp;– A Practical Guide for the Management of Singing and Cage Birds | year = 1889 | publisheryayıncı =Frederick Warne and co | pages = 51 | isbn =
}}</ref> Avcılıkta olduğu gibi ev hayvanı olarak doğadan alınan kuşların nüfusun azalmasına etkisi hakkında yeterli kanıt bulunmamaktadır.<ref name="Clement" />
 
1.175.209

değişiklik