"Memlûk" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Bağlantı düzeltme
k (Bağlantı eklendi)
(Bağlantı düzeltme)
{{Diğer anlamı2|Memlûk}}
[[Dosya:Ottoman Mamluk horseman circa 1550.jpg|250px|küçükresim|Yaklaşık 1550 yılına tarihlenen bir melûkmemlûk süvari zırhı.]]
'''Memlûk''' ({{dil-ar|مملوك}}), [[İslâm]] dünyasında hükümdara bağlı [[Kölelik|köle]] kökenli asker. Memlûkler profesyonel asker olarak İslâm toplumuna girmişler ve zamanla güçlenerek iktidarı ele geçirebilecek konuma gelen oligarşik bir topluluk olmuşlardır.
 
 
Başlangıçta Türk devletlerinin ordularında köle askerlerden oluşan birlikler yoktu. Türklerin gulâm/memlûk sistemini uygulamaları 11. yüzyılın başlarına dayanmaktadır. Türk hanedanları bu yüzyılda Orta Asya'dan gelerek [[İran]]'a yayıldılar ve zaman zaman [[Türkmenler|Türkmen]] birliklerinin yerine daha güvenilir bir unsur olan gulâmları kullandılar. Gulâmlık müessesesi, memlûk sisteminin tam bir benzeri olduğu gibi amaç ve görevleri bakımından [[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlılar]]daki [[kapıkulu]] askeriyle de eşdeğerdir.
[[Dosya:Bahri Dynasty 1250 - 1382 (AD)-es.svg|250px|küçükresim|[[Bahrî HanedanıMemlûkler]] yönetiminde iken [[Memlûk SultanlığıDevleti]]'nınnin sınırları.]]
[[Selâhaddîn Eyyûbî]]'den itibaren Mısır ve Suriye'de istihdam edilen memlûklerin sayısı çok arttı. Bu devirde memlûkler, emirlerin birliklerinin çekirdeğini oluşturmaktaydı. [[Eyyûbîler|Eyyûbî]] sultan ve meliklerinin her biri, kendi devletini korumak ve diğer bir melikin toprağı üzerindeki emellerini gerçekleştirebilmek için yeni askerî birlikler kurmak zorunda kaldı. Hasımları karşısında kendilerini güçlü kılacak bir unsur olarak memlûk istihdam etmeye başladılar. 12. yüzyılın ortalarında [[Orta Doğu]]'daki irili ufaklı bütün İslâm devletlerinde memlûklerin sayısı ve nüfuzu hızlı bir şekilde arttı. Artık Türk memlûkleri bölgede siyasi ve askerî olaylarda belirleyici bir güç olmuş ve şehzadelerin tahta geçişlerini kontrolleri altına almışlardı. Çünkü Eyyûbî hükümdarları saltanatlarını korumak için mutlaka memlûklerin desteğine ihtiyaç duyuyor, onlar da bu sayede siyasi nüfuzlarını gittikçe arttırmaya çalışıyordu. Nihayet 1250 yılında [[Mısır]]'da iktidarı ele geçirip 1517'de [[I. Selim]] tarafından yıkılacak olan [[Memlûk Sultanlığı|Memlûkler Devleti]]'ni kurdular ve yıkılıştan sonra da 1811 yılında [[Kavalalı Mehmed Ali Paşa]]'nın önde gelen beylerini ortadan kaldırmasına kadar nüfuzlarını korudular. Memlûkler Mısır'dan başka [[Hindistan]]'da da kendi adlarıyla anılan bir [[Delhi Sultanlığı|hanedan kurmuşlardır]].
 
== Kaynakça ==
110.448

değişiklik