"Türk Kurtuluş Savaşı'nda Sovyetler Birliği-Türkiye ilişkileri" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Kaynak düzeltme
k (Kaynak düzeltme)
Rusya'dan gelen mali yardımlar taksitlerle gelecek olmasına rağmen bütçeye tümü gönderilmiş gibi işlenerek bütçe denkleştirilmiştir. Bazı mebuslar bu mali yardımları hiç istememişler, çünkü bu yardımların Bolşevik örgütlenmesinde kullanılmasından endişe etmişlerdi.<ref>{{Kitap kaynağı | başlık = TBMM Gizli Celse Zabıtları II | url = http://dergipark.ulakbim.gov.tr/karadearas/article/view/5000052720/5000050039 | yer = İstanbul | yıl = 1999 | sayfalar = 50, 55-56, 60-63 }}</ref>
 
5 Ağustos 1921 tarihinde başkumandanlık verilen Mustafa Kemal'in hemen 7 Ağustos günü yayınladığı Tekâlif-i Milliye Emirleri, deniz yoluyla gelen Sovyet yardımlarının verimli hale getirilmesini sağlamıştı. Buna göre bölge halkının elinde bulunan küçük tonajlı motorlar (ayda 100 millik taşıma ücresiz, kalanının bedeli verilerek) Sovyetlerin Kafkas Limanlarından gerçekleştirilen askeri araç ve teçhizatın taşınması için kullanılmaya başlandı. 16-18 Ağustos tarihlerinde de Rusya'nın Karadeniz Donanma Komutanlığı ile TBMM Hariciye Vekâleti Tuapse temsilciliği arasındaki görüşmeler sonucunda, yardımların arasına iki motor gambit de katıldı. Özellikle taşınacak malzemelerin daha hızlı ve güvenli ulaştırılması için alınan 20 mil süratli ve 14 tonluk bu motor gambotlar, 1921-27 yılları arasında [[Türk Deniz Kuvvetleri]] hizmetinde kullanıldılar.<ref name="Çalışkan"/><ref name="Hergüner3">{{Kitap kaynağı | başlık = Denizciliğimizin Kurtuluş Savaşı'ndaki Yeri | soyadı = Hergüner | ad = Dr. Dz. Kur. Alb. Mustafa | sayfalar = 514-515 | yayıncı= 5. Askeri Tarih Semineri Bildirileri II | yer = İstanbul | yıl = 1995 }}</ref> 3 Ekim 1921 tarihinde Trabzon'da teslim edilen bu iki savaş gemisinin adları Jivoy ve Jutkiy idi.<ref name ="Armaoğlu2">{{Kitap kaynağı | başlık = 20. Yüzyıl siyasi tarihi | yazarbağı = Fahir Armaoğlu | ad = Fahir | soyadı = Armaoğlu | yayıncı = Türkiye İş Bankası Kültür yayınları | yer = Ankara | yıl = 1984 | sayfalar = 313-314, 346 }}</ref><ref name="books.google.com.tr">{{kitap kaynağı | başlık = Beşinci Askerî Tarih Semineri Bildirileri: Değişen Dünya Dengeleri İçinde Askerı̂ ve Stratejik Açıdan Türkiye | url = https://books.google.com.tr/books?id=fhFIAAAAMAAJ&q=soyyet+JIVOY+JUTKIY&dq=soyyet+JIVOY+JUTKIY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjN8Lv-vZneAhXNPOwKHdTvAYUQ6AEILjAB | yazar = Genelkurmay Başkanlığı | tarih = 23 Ekim 1995 | cilt = 2 | yer = İstanbul | yayıncı = Genelkurmay Basımevi | sayfalar = 71 }}</ref><ref name="books.google.com.tr"/>
 
Eylül 1920'den Mayıs 1922 tarihine kadar SSCB'nin Ankara Hükûmetine maddi yardımı 11.028.012 TL idi.{{Kdş|Acun|2016|s=154}}
[[Çanakkale Boğazı|Çanakkale]] ve [[İstanbul Boğazı|İstanbul]] Boğazlarından geçiş rejimini ve boğazlar bölgesinin güvenliği konularını düzenleyen sözleşme tarihinde imzalanmıştır. 1923'te [[Lozan Antlaşması]] ile birlikte imzalanan [[Boğazlar Sözleşmesi]]nin yerine geçmiştir. 20 Temmuz 1936 tarihinde [[Türkiye]], [[Bulgaristan]], [[Fransa]], [[Büyük Britanya]], [[Avustralya]], [[Yunanistan]], [[Japonya]], [[Romanya]], [[Sovyetler Birliği]] ve [[Yugoslavya]] tarafından imzalanan antlaşmayla Türkiye'nin kısıtlanmış hakları iade edilmiş ve boğazlar bölgesinin egemenliği Türkiye'ye geçmiştir.
 
Bu sözleşme Türk-İngiliz ve Türk-Sovyet ilişkilerinde bir dönüm noktası olmuştur. Türk-İngiliz yakınlaşması bu konferansta en önemli gelişmesini kaydetmiştir. İngiltere'nin yardımıyla Türkiye Boğazlar Rejimi'ni bu derece kendi lehine değiştirebildi. İngiltere'nin Türkiye'ye yardımının nedeni İtalya'nın Doğu Akdeniz bölgesinde ortaya çıkardığı tehditten doğmuştu. Böyle bir tehdite karşı İngiltere Türkiye'yi kendine dayanak görmüştür. Bu tür tehditler karşısında Türkiye, askeri güç bakımından nispeten zayıf bir Sovyetler Birliği yerine, özellikle denizlerde kuvvetli olan İngiltere ile birlikte davranmaya başladı. Nitekim Montrö'den sonra Türk-İngiliz ilişkileri daha hızlı gelişmeye başladı.<ref name ="Armaoğlu2">{{Kitap kaynağı | başlık = 20. Yüzyıl siyasi tarihi | yazarbağı = Fahir Armaoğlu | ad = Fahir | soyadı = Armaoğlu | yayıncı = Türkiye İş Bankası Kültür yayınları | yer = Ankara | yıl = 1984 | sayfalar = 346 }}</ref><ref>{{Dergi kaynağı | başlık = Montrö Boğazlar Sözleşmesi | url = http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/45/810/10302.pdf | ad = Hüseyin | soyadı = Tosun | dergi = Atatürk Araştırma Merkezi }}</ref>
 
== İşbirliğinin sonuçları ==