"Bizans İmparatorluğu" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme)
(düzeltme AWB ile)
|dipnotlar = {{Kaynakça|group="m"}}
}}
'''Bizans İmparatorluğu''' veya zaman zaman kullanılan adıyla '''Doğu Roma İmparatorluğu''', [[geç antik çağ]] ve [[Orta Çağ|orta çağ]] boyunca [[Roma İmparatorluğu]]'nun devamı şeklinde var olan ve başkenti [[Konstantinopolis]] (günümüzde [[İstanbul]], orijinal olarak [[Byzantion]]) olan ülke. 5. yüzyılda [[Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşü|Batı Roma İmparatorluğu'nun dağılışı ve çöküşü]] sürecinden sağ kalan imparatorluk, 1453'te [[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı Türkleri]]'ne yenik düşene kadar, yaklaşık bin yıl var olmaya devam etti.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire | title = Byzantine Empire | work = Encyclopædia Britannica | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160702004021/https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire | arşivtarihi = 2 Temmuz 2016}}</ref> Var olduğu sürenin çoğunda, Avrupa'da ekonomik, kültürel ve askerî bakımdan en güçlü ülkeydi. "Bizans İmparatorluğu" ve "Doğu Roma İmparatorluğu" terimleri ülkenin yıkılışından sonraki tarihçiler tarafından yaratılmış olup imparatorluk vatandaşları kendi ülkelerine ''Roma İmparatorluğu'' ({{Dil-grc|Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων}}, [[Yunancanın romanizasyonu|tr.]] {{Harf çevirisi|grc|''Basileia tôn Rhōmaiōn''}}; {{Dil-la|Imperium Romanum}}),{{sfnKdş|Kazhdan|Epstein|1985|p=1}} veya ''Romania'' ({{Dil|grc|Ῥωμανία}}); kendilerineyse "Romalılar" demekteydi.{{sfnmKdşm|1a1=Millar|1y=2006|1pp=2, 15|2a1=James|2y=2010|2p=5|3a1=Freeman|3y=1999|3pp=431, 435–437, 459-462|4a1=Baynes|4a2=Moss|4y=1948|4p=xx|5a1=Ostrogorsky|5y=1969|5p=27|6a1=Kaldellis|6y=2007|6pp=2–3|7a1=Kazhdan|7a2=Constable|7y=1982|7p=12|8a1=Norwich|8y=1998|8p=383}}
 
4. yüzyıldan 6. yüzyıla kadar yaşanan bazı göze çarpan olaylar, Roma İmparatorluğu'nun [[Grek Doğu ve Latin Batı]] şeklinde ayrışma sürecini belirledi. [[I. Konstantin]] (taht: 324–337) imparatorluğu yeniden organize ederek [[Konstantinopolis]]'i başkent yaptı ve [[Hristiyanlık]] dinini yasallaştırdı. [[I. Theodosius]] (taht: 379–395) döneminde, Hristiyanlık ülkenin [[devlet dini]] olarak kabul edildi ve [[I. Theodosius döneminde Hristiyanlık tarafından paganizme yönelik zulüm|diğer dinler yasaklandı]]. Son olarak [[Herakleios]] zamanında (taht: 610–641), imparatorluğun askerî ve idari sistemi yeniden yapılandırıldı ve Latince yerine Yunanca resmî dil olarak benimsendi.{{sfnmKdşm|Ostrogorsky|1969|1pp=105–107, 109|Norwich|1998|2p=97|Haywood|2001|3pp=2.17, 3.06, 3.15}} Böylece, her ne kadar Roma devleti ve devlet gelenekleri sürdürüldüyse de, Konstantinopolis çevresinde, Latin'den ziyade Yunan kültürü ve [[Doğu Ortodoks Kilisesi|Ortodoks Hristiyanlık]] geleneklerine göre şekillendiğinden ötürü, modern tarihçiler Bizans'ı [[Antik Roma]]'dan ayırır.{{sfnmKdşm|1a1=Millar|1y=2006|1pp=2, 15|2a1=James|2y=2010|2p=5|3a1=Freeman|3y=1999|3pp=431, 435–437, 459–462|4a1=Baynes|4a2=Moss|4y=1948|4p=xx|5a1=Ostrogorsky|5y=1969|5p=27|6a1=Kaldellis|6y=2007|6pp=2–3|7a1=Kazhdan|7a2=Constable|7y=1982|7p=12|8a1=Norwich|8y=1998|8p=383}}
 
İmparatorluğun sınırları, ülkenin var olduğu süre içinde, bazı gerileme ve toparlanma döngüleriyle kendini belli eden kayda değer değişiklikler gösterdi. [[I. Justinianus]] (taht: 527–565) döneminde Kuzey Afrika, İtalya ve bizzat &ndash;daha sonraki iki asır elde tutulacak olan&ndash; Roma şehri de dahil olmak üzere Batı [[Akdeniz|Akdeniz kıyıları]] yeniden ele geçirildi ve imparatorluk en geniş sınırlarına erişti. [[Mauricius]] (taht: 582–602) döneminde ülkenin doğu sınırları genişledi ve kuzey sağlamlaştırıldı. Ancak imparator bir suikaste kurban gidince [[Bizans-Sasani Savaşı (602-628)]] patlak verdi ve kaynaklar bakımından zayıflayan Bizans İmparatorluğu, 7. yüzyılda [[İslam'ın yayılışı]] sürecinde çok büyük toprak kayıpları yaşadı. Birkaç yıl içerisinde en zengin illeri olan Mısır ve Suriye'yi Araplara kaybetti.<ref>{{Kitap kaynağı |url=https://books.google.com/books?id=iSWPAgAAQBAJ |title=Warfare, State And Society In The Byzantine World 560–1204 |work= |page=47}}</ref>
Aleksios'un oğlu [[II. İoannis]], 1118'de görevi devralarak 1143'e kadar hüküm sürdü. İoannis dindar ve kararlı bir imparatordu ve yarım asır önceki Malazgirt'ten aldığı darbeyi tersine çevirmek konusunda kararlıydı.<ref>{{harvnb|Norwich|1998|p=267}}.</ref> Dinî yönüyle bilinen İoannis'in dönemi, gözle görülür biçimde ılıman ve adildi ve hatta gaddarlığın norm olduğu bir dönemde istisnai etik bir yönetici örneği gösterdi.<ref>{{harvnb|Ostrogorsky|1969|p=377}}.</ref> Bu sebepten ötürü sıklıkla Bizans'ın [[Marcus Aurelius]]'u olarak adlandırıldı.
 
Yirmi beş yıllık hükümdarlığı boyunca İoannis, Batı'da [[Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu]] ile ittifaklar kurarak [[Beroia Muharebesi]]'nde [[Peçenekler]]'i ağır bir yenilgiye uğrattı.<ref name="B90">{{harvnb|Birkenmeier|2002|p=90}}.</ref> 1120'lerde Macar ve Sırp tehlikelerini saf dışı bıraktı ve 1130'da [[Almanya hükümdarları listesi|Cermen imparatoru]] [[III. Lothar]] ile Norman kralı [[II. Rugerro (Sicilya)|II. Rugerro]]'ya karşı itttifak kurdu.{{sfnKdş|Cinnamus|1976|pp=74–75}}
 
Tahtta olduğu son dönemlerde Doğu'ya odaklandı ve kişisel olarak Anadolu'da [[Türk halkları|Türkler]] üzerine seferler yönetti. Seferleri sonucu Doğu'da güç dengeleri uzun süreliğine değişti ve savunma durumuna geçen Türkler'den birçok şehir, kale, kasaba geri alındı. [[Malatya|Melitene]]'deki [[Danişmentliler Devleti]]'ne son vererek [[Kilikya]]'yı geri aldı ve üzerine Antakya Prensi [[Antakyalı Raymond]]'u Bizans hükümdarlığını tanımaya zorladı. İoannis, Hristiyan dünyasındaki önderliğini kanıtlama çabasıyla [[Haçlı devletleri]]yle beraber birleşik ittifakla [[Kutsal Topraklar]]'a yürüdü. Seferin büyük coşkusuna karşın bazı Haçlıların ihaneti yüzünden impartorluğun umutları suya düştü.<ref>{{harvnb|Harris|2014|p=84}}.</ref> 1142'de, Antakya'daki hak iddiası için bu şehre giden İoannis, 1143 baharında bir av kazası sonucu öldü. Raymond, hemen sonra Kilikya'yı ele geçirmeye cesaretlendiyse de, yenilerek imparatordan özür dilemek için Konstantinopolis'e gitmek zorunda kaldı.<ref name="B326">{{harvnb|Brooke|1962|p=326}}.</ref>
{{Ana|Bizans İmparatorluğu bayrakları ve sembolleri}}
 
Bizans İmparatorluğu, tarihinin çoğunda, Batı Avrupa'da bilinen şekliyle [[arma bilimi|armacılığı]] bilmiyor ve kullanmıyordu. [[Haç]] veya ''[[labarum]]'' gibi motifler içeren çeşitli amblemler ({{Dil-el|σημεία}}, ''sēmeia''; tekil σημείον, ''sēmeion'') resmî durumlarda ve askerî amaçlarla, sancak veya zırhlar üzerinde kullanılırdı. Haç kullanımı, [[İsa]], [[Meryem]] ve çeşitli azizlerin resimleri, memurların [[sfragistik|mühürlerinde kendine yer buldu]] fakat bunlar aile amblemlerinden ziyade kişiseldi.{{sfnKdş|Kazhdan|1991|pp=472, 999}}
 
* [[Bizans İmparatorluğu bayrakları ve sembolleri#Kartallar|Çift başlı kartal]]
1.182.761

değişiklik