"Kuark" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Eğer özne bitkiler, hayvanlar, cansız varlıklar ya da soyut kavramlarsa, yüklem daima tekil olur. Girişte düz.
(→‎Etkileşen kuarklar: düzeltme AWB ile)
(Eğer özne bitkiler, hayvanlar, cansız varlıklar ya da soyut kavramlarsa, yüklem daima tekil olur. Girişte düz.)
| r_eşlemi =
}}
'''Kuark''', bir tür [[temel parçacık]] ve [[madde]]nin temel bileşenlerinden biridir. Kuarklar, bir araya gelerek [[hadron]]lar olarak bilinen [[Parçacıklar listesi#Bileşik parçacıklar|bileşik parçacıkları]] oluştururlaroluşturur. Bunların en kararlıları, [[atom çekirdeği]]nin bileşenleri [[proton]] ve [[nötron]]dur. [[Renk hapsi]] olarak bilinen olgudan ötürü kuarklar asla yalnız bir şekilde bulunmazlarbulunmaz, yalnızca [[baryon]]lar ve [[mezon]]lar gibi hadronlar dahilinde bulunabilirlerbulunabilir. Bu sebeple kuarklar hakkında bilinenlerin çoğu hadronların gözlenmesi sonucunda elde edilmiştir.
 
Kuarklar; [[elektrik yükü]], [[renk yükü]], [[spin (fizik)|spin]] ve [[kütle]] gibi çeşitli yapısal özelliklere sahiplerdirsahiptir. Kuarklar, [[parçacık fiziği]]nin [[Standart Model]]'inde dört [[temel kuvvet]]in ([[elektromanyetizma]], [[kütle çekimi]], [[güçlü etkileşim]] ve [[zayıf etkileşim]]) tümüyle de etkileşen, aynı zamanda elektrik yükü [[temel yük]]ün [[tam sayı]] katı olmayan tek temel parçacık ailesidir.
 
[[Yukarı kuark|Yukarı]], [[Aşağı kuark|aşağı]], [[Tılsım kuark|tılsım]], [[Garip kuark|garip]], [[Üst kuark|üst]] ve [[Alt kuark|alt]] olmak üzere, [[Çeşni (parçacık fiziği)|çeşni]] olarak bilinen altı tip kuark bulunmaktadır. Yukarı ve aşağı kuark, bütün kuarklar içinde en düşük kütleli olanlardır. Daha ağır kuarklar [[parçacık bozunması]] yoluyla aşağı ve yukarı kuarka dönüşürlerdönüşür, yani yüksek kütle durumundan daha düşük kütle durumuna dönüşüm yaşanır. Bu sebeple yukarı ve aşağı kuarklar [[evren]]de en yaygın olarak bulunanlardır. Bununla birlikte tılsım, garip, üst ve alt kuarklar sadece yüksek enerjili çarpışmalarda ([[kozmik ışın]]lar ve [[parçacık hızlandırıcı]]larda) oluşabilir. Her kuark çeşnisi için ona karşılık gelen bir tane de [[antiparçacık]] bulunur. Antikuark denilen bu parçacık, bazı özelliklerinin aynı büyüklükte fakat [[Toplamaya göre ters|ters işaretli olması]] ile kuarktan ayrılmaktadır.
 
[[Kuark modeli]], 1964'te [[Murray Gell-Mann]] ve [[George Zweig]] tarafından birbirlerinden bağımsız olarak ortaya atıldı. Kuarklar, hadronlar için oluşturulan bir düzenleme şemasının parçaları olarak tanımlandı. 1968 yılında, [[SLAC Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı|Stanford Doğrusal Hızlandırıcı Merkezi]]nde (günümüzdeki adıyla SLAC Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı) yapılan [[derin inelastik saçılma]] deneyleriyle birlikte kuarkların varlığı fiziksel olarak kanıtlandı. Zaman içinde altı çeşninin tamamı, gerçekleştirilen hızlandırıcı deneyleriyle ispat edildi. Keşfedilen son kuark olan üst kuarkın keşfi ise 1995'te, [[Fermilab]]'da gerçekleşti.
34.337

değişiklik