"Kayı, İdil" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
(→‎Nüfus: Yazım hatası düzeltildi, Gramer düzeltildi)
Etiketler: Mobil değişiklik mobil uygulama değişikliği Android uygulaması değişikliği
 
== Tarihçe ==
{{başlık genişlet}}
Kayı Köyü tarihi M.Ö.2000'li yıllara kadar gitmektedir. [[Mardin]]’in tarihine  göre, Antakya’yı, Nusaybin’i ve [[Midyat]]’ı kuran Nikkaur adındaki bir kral aynı  zamanda Kayı Köyünü'de kurmuştur. İlk adı Hetel idi. Bu kelime arapça olup, “Verimli Toprak” anlamına gelmektedir.
 
Kayı Köyü; [[Mezopotamya]] bölgesinin en Eski Süryani yerleşim yeridir. [[Cehennem Deresi]] (Newala Hedile) olarak bölgede tanınan coğrafyanın merkezidir. Bölge Hz. Ömer zamanında müslüman olmuştur. Bölgenin Dicle Nehrine yakınlığı sebebiyle tarihte bir çok medeniyetin istilası altında kalmıştır. [[Hz Ali]]'nin [[Dicle]] nehrinin kenarında askerleri ile dinlenirken, Kayı Köyü Mağaralarında dinlendikleri rivayet edilir.
 
Kayı Köyünde Süryanilerden kalma Dera Barana Kilisesi mevcuttur. I. Dünya Savaşından sonra Bölgeden Avrupaya göç eden Süryanilerin üçüncü ve dördüncü kuşak torunları günümüzde bu köyde bulunan kiliseyi ziyaret etmektedir.
 
Cumhuriyet döneminde Midyat ve çevresinde gerçekleşen Ali Batı İsyanı nedeniyle Hâverka Konfederasyonu bir dağılım içine girmiştir. Bu dağılım sürecinde Aşiret olarak bölgenin lider pozisyonunu Kayı Köyünün de mensup olduğu [[Ömerka Aşireti]] elinde bulundurmuştur.
 
Kayı Köyü başlangıçta Mardin İline bağlı bir köy iken; 18 Mayıs l990 tarih ve 20522 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16 Mayıs 1990 tarih ve 3647 sayılı kanunla [[Şırnak]] İlinin İdil İlçesine bağlanmıştır.
 
== Coğrafya ==
MardinŞırnak iline 90120 km, Midyatİdil ilçesine 6020 km, ŞırnakMardin iline 150, İdil ilçesine 40 100 km uzaklıktadır.
 
== Ömerka Aşireti ==
Ömerka Aşireti Dargeçit’in güneydoğusu, Midyat’ın doğusuna yerleşik bölgenin en eski ve en büyük aşiretlerinden biridir. Ömerka Aşireti'nin İran'ın [[Tebriz]] şehrinden geldiği Osmanlı Kaynaklarında mevcuttur. Aşiretin Fars olduğu Mezopotamya bölgesine geldikleri zaman, zamanla kürtleştikleri Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesinde mevcuttur.
Mardin ve Şırnak'ın 4 ilçesine bağlı 28 Köyde ikamet etmektedirler.
Ömerka Aşiretinin merkezi Kayı Köyü'dür.
Ömerka aşireti [[Dargeçit]]'in güneydoğusu ,[[Midyat]]'ın doğusuna yerleşik bölgenin en eski ve en büyük aşiretlerinden biridir.Kurucusu ve tarihsel lideri "Sımo"dur.Bölgede anlatılan ve ancak tam olarak doğrulanamayan bir rivayete göre Omo,Komo,Doro,Dave,...Yedi kardeş Ömerka,Dorıka,Alika...Aşiretlerine adını veren yedi kardeştir.
 
Aşiretin köyleri;
*Dinara
*İwan
*Gizre
*Hespıst
*File
*Mıra Kefşıne
*Hedile
*Xenduk
*Ancıke
*Mehmedola
*Sıtawrane
*Ezdina
*Werzıke
*Gelikur
*Mırıke
*Xanduke
*Xırbehur
*Çalıka
Gunde Asle olmak üzere toplam 20 köyden oluşup aşiretin merkezi Hedile(Kayı Köyü)'dir.
 
Ezdina,Dinara ve Gunde Asle'de İslam peygamberi Hz.muhammed (s.a.v)'in torunu Hz Hüseyin’in soyundan gelen [[Seyyid]]ler bulunmaktadır.
 
Aşiretin bireyleri Günümüzde Dünyanın dört bir yanına yerleşmiştir.1980 sonrası yaşanan bu göç ve yerleşme olgusu başta Almanya,İsviçre,Danimarka,İsveç,Suriye,İsrail,Fransa olmak üzere Avrupa'ya yerleşmişlerdir.
 
Ömerka Aşireti başta Avrupa olmak üzere Türkiye'nin metropol ilçelerine dağılmışlardır. Aşiretin Yaklaşık Nüfusu [[Heveraka]] Konfederasyonu içinde değerlendirildiği zaman 3 Milyon'dur. Çünkü [[Heverkan]] Konfederasyonu Kürt Aşiretlerinin en büyük Konfederasyonudur. Ömerka Aşireti yanlız başına baz alındığında yaklaşık 300.000-400.000 Nüfusa sahiptir. Aşiretin yaklaşık 85.000-100.000'i Suriyenin [[Kamışlı]] Vilayetinde yerleşmektedir.
 
Altan Tan'ın kaleminden anlatılan bir hikayeye göre ; Altan Tan, Turabidin’den Berriyê’ye isimli eserinde Ali’yi öldüren kişinin Ömerka Aşiret’nin Basaqê Köyünden Muradê Şerko olduğunu yazmaktadır. Ali Batê’nin torunlarından 2. Ali Batê olayla ilgili şunları aktarıyordu; “Dedem Ömeryan bölgesindedir. Bu arada Midih te bulunan 3.Haco’nun oğlu Yusuf, akrabalarımızdan Serhan’nın kızını kaçırır. Bunun üzerine Serhan Midihe saldırır. Bunu duyan dedem Yusuf’un imdadına yetişir ve köye gider. İşte burada meydana gelen çatışmada öldürülür. Ölüm haberinin işitilmesiyle önce bir şaşkınlık geçirilir. Kimse üstlenmez. Behremo, isimli biri nam ve şöhret kazanmak için ‘ben öldürdüm’ der. Ama aslında o değildir. Boş boğazlığı canına mal oldu. Dedemi öldüren Ömerka Aşiretinden, Emoyê Avokî idi. Sonradan oda öldürüldü” Haco’nun oğullarından Cemil, kaleme aldığı anılarında olayı şöyle anlatıyor; “Alik, Mizizex köyünden 20 km uzaklıktaki bir köydeydi. Çelebi askerlerle bu köye saldırdı. Sabahtan gece saatlerine kadar süren çatışmada Ali, kendisine isabet eden bir serseri kurşunla öldü. Çelebinin adamları bunu duyunca cesedini bırakıp kaçtılar. Sabahleyin askerler cesedini alarak Midyat’a götürdüler ve hükümet konağı önünde asılarak 24 saat süreyle teşhir ettiler.”15(Cemil Haco’nun Anıları, Arapçadan yapılan çeviriden) Görüldüğü gibi olayla ilgili çok farklı anlatımlar olmakla birlikte, Şu kesindir; Ali Batê, resmi makamların anlattığı gibi askerler tarafından değil, tam tersine devletin umudunu yitirdiği ve onu takip etmekten vazgeçtiği bir sırada, aile ya da Kürtler arası bir çatışmada öldürülmüştür. Ama Ali’yi bir türlü ele geçiremeyen askeri yetkililer hem başına konulan ödülü almak hem de nam ve rütbe sahibi olmak için cenazeye el koyup biz öldürdük diye ilan ederler.
 
== İklim ==
Yazar Hasan Cemalin anlattığına göre; 1990'lı yıllarda Kayı(Hêdil) Köyü Siyasi ve Güvenlik nedenlerinden dolayı boşaltılmıştır.10 Temmuz 1987 yılında Dönemin Başbakanı [[Turgut Özal]] ve eşi [[Semra Özal]], [[Anavatan Partisi]] Mardin Mitingine Saat 17.00'de katılmışlardır. Mitingden 5 saat sonra Aşirete bağlı Peçenek Köyü Terör Örgütü tarafınfan basılması sonucu aralarında kadın ve çocukların bulunduğu 16 kişi hayatını kaybetmiştir.İncelemelerde bulunmak için bu köye gelen [[Turgut Özal]]; Köyün kanaat önderleri ve Aşiretin ileri gelenleri ile istişarelerde bulunmuştur.
Köyün iklimi,karasal ikli içinde bulunmasına rağmen ılıman iklimin etkileri görülmektedir.
 
== İdariNüfus ==
{{başlık genişlet}}
Kayı Köyü'nün muhtarlığını 1994 yılından beri Halil Aslan yapmaktadır.
 
== Ekonomi ==
Köyün [[Türkiye ekonomisi|ekonomisi]] öncelikle tarıma dayanmaktadır. Kayı Köyünde ve civarında Güneydoğu Anadolu Projesi Kapsamında Antep Fıstığı ve Kiraz tarımı yapılmaktadır.
 
== Altyapı bilgileri ==
Köyde ilköğretim ve Ortaöğretim bulunmaktadır. Köyün içme suyu şebekesi vardır Kanalizasyonkanalizasyon yoktur. PTT acentesi, Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.
 
== Dış bağlantılar ==
56.875

değişiklik