Ana menüyü aç

Değişiklikler

değişiklik özeti yok
{{Sosyal demokrasi kenar}}
'''Aydınlanma Çağı ''' olarak adlandırılan tarihsel dönem, aydınlanma felsefesinin [[18. yüzyıl]]da doğup benimsenmeye başladığı dönemdir. Batı toplumunda [[17. yüzyıl|17.]] ve [[18. yüzyıl]]larda gelişen, akılcı düşünceyi eski, geleneksel, değişmez kabul edilen varsayımlardan, ön yargılardan ve [[ideoloji]]lerden özgürleştirmeyi ve yeni [[bilgi]]ye yönelik kabulü geliştirmeyi amaçlayan düşünsel gelişimi kapsayan dönemi tanımlar. Avrupa 'karanlık çağ' döneminde dine aykırı olduğu düşüncesiyle bilim ve düşünmeyi yasaklamıştı. Ancak o zamanlarda Yunancadan Arapçaya yapılan çevirilerle bir medeniyet kurmuş olan Endülüs'e (İspanya) yapılan seferlerle oranın halkının müreffeh yaşamı karşısında hayranlık duymuşlardır. Arapça eserleri özellikle de İbn Rüşd gibi alimlerin eserlerini Latinceye çevirerek aydınlanmaAydınlanma çağınaÇağı'na zemin hazırlamışlardır.
[[Dosya:Salon de Madame Geoffrin.jpg|450px|thumb|Aydınlanma Çağı örneklerinden [[Voltaire]]'in "la lettura della tragedia" adlı eserinin ''Dipinto di Charles Gabriel Lemonnier'' tarafından sunumu.]]
Aydınlanmaya yol açan başlıca düşünsel gelişmeler [[Rönesans]] ve [[Reform (tarih)|Reform]] hareketleridir. Aydınlanmanın ilk temsilcileri olarak genellikle [[Rene Descartes]] ve [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] kabul edilir. [[Almanya]]'da [[Johann Gottfried Herder]], [[Immanuel Kant]], [[Christian Wolff]]; [[Fransa]]'da [[Denis Diderot]], [[Claude Adrien Helvétius]], [[Paul Henri Thiry d'Holbach|Baron d'Holbach]], [[Montesquieu]], [[Jean-Jacques Rousseau]], [[Voltaire]]; [[Büyük Britanya]]'da [[David Hume]], [[John Locke]] ve [[Thomas Paine]] Aydınlanma çağınınÇağı'nın en önemli temsilcileridir.
 
== Genel çerçeve ==
[[Din]] ya da [[Tanrı]] merkezli toplumsal yapının ve düzenlemelerin yerini bu süreçte [[akıl]] merkezli toplumsal düzenlemeler arayışı alır. Geniş ve genel anlamıyla ''aydınlanma'', Ortaçağ'da hüküm süren dünya görüşüne karşı yeni bir dünya görüşünün ortaya çıkması ve temellendirilmesi olarak belirtilir. Bu yüzyıl yeni bir ''ideal'' ile tarih sahnesinde yer alır; bu ideale göre, aklın aydınlattığı kesin doğrulara ve bilginin ilerlemesine dayanan ''entelektüel bir kültür'' egemen olmalıdır ve bu kültür sonsuz bir şekilde ''ilerlemelidir''. Böylece [[ilerleme]] ideali, insanın [[Gelenek|geleneğin]] köleliğinden kurtularak sürekli mutluluk ve özgürlük yolunda gelişeceği düşüncesine dayandırılır.
 
Aydınlanma felsefesinin kaynağı [[Rönesans felsefesi]] ve özellikle de [[17. yüzyıl felsefesi]]nin ortaya koyduğu ilkelerdir. Rönesans'tan itibaren düşüncenin tarihsel otoritelerden kurtulması, bilgi ve yaşam hakkında akla ve deneyime dayanmaya başlaması söz konusudur. 17. yüzyılda bu gelişmeler sistemleştirilip temel ilkelere dönüştürülmeye başlanmış, rasyonalizmin belirginleştiği bu yüzyılda aydınlanma felsefesinin ''düşünsel temelleri'' bir anlamda hazırlanmıştır. [[Sekülarizm|Sekülerleşme]] aydınlanma felsefesinin ve genel anlamda aydınlanmacılığın her tür girişiminde temel olmuş olan bir yönelimdir.
 
18. yüzyıl felsefesinde bir yanda [[rasyonalizm]]in öte yandan [[empirizm]]in güçlenmesi ve bunlardan meydana gelen teorik sorunların yeni bir takım sentezlerle aşılmaya çalışılması söz konusu olacaktır. Aydınlanma çağıÇağı, aklın ışığında felsefenin de yepyeni bir etkileyicilikle ortaya çıkışına, yaygınlaşmasına, yeni sentezlerle sistematikleştirilmesine etki etmiştir. Bu bakımdan bu yüzyıla "felsefe yüzyılı" denmesi de söz konusudur.<ref>''Felsefe Tarihi'', [[Macit Gökberk]], [[Remzi Kitabevi]], 2.Basım, sayfa;328</ref>
 
== Aydınlanma ==
<center>{{quote box||align=center|width=60%|quote=Aydınlanma, insanın kendi suçu ile düşmüş olduğu bir ergin olmama durumundan kurtulmasıdır. Bu ergin olmayış durumu ise, insanın kendi aklını bir başkasının kılavuzluğuna başvurmaksızın kullanamayışıdır. İşte bu ergin olmayışa insan kendi suçu ile düşmüştür; bunun nedenini de aklın kendisinde değil, fakat aklını başkasının kılavuzluğu ve yardımı olmaksızın kullanmak kararlılığını ve yürekliliğini gösteremeyen insanda aramalıdır [[Sapere Aude]]! Aklını kendin kullanmak cesaretini göster! Sözü şimdi Aydınlanmanın parolası olmaktadır.|source=[[Immanuel Kant]]}}</center>
[[Dosya:KantWasIstAufklärung.png|thumb|Kant: Orijinal "Aydınlanma nedir?" yazısı]]
Aydınlanma çağınınÇağı'nın ana fikri, akıl aracılığıyla doğru bilgilere ulaşılabileceği ve bu doğru bilgi ile de toplumsal yaşamın düzenlenebileceğidir. Öte yandan bilim alanındaki önemli gelişmeler de aydınlanmaAydınlanma çağınaÇağı'na öncülük eder ve bu çağda ayrıca çok yoğun yeni bilimsel gelişmeler kaydedilir. Daha [[15. yüzyıl|15. yüzyıl]]dan itibaren meydana gelmeye başlayan yeni keşifler ve icatlar bu süreci hazırlamış, bunun sonunda da "karanlık çağ" olarak değerlendirilen [[Orta Çağ]]'ın sonuna gelinmiştir. [[Deney]] ve [[gözlem]], aklın uygulama araçları olarak bu dönemde bilimsel yöntemim ilkeleri biçiminde ortaya çıkmış ve doğa bilimlerinde önemli gelişmelere kaynaklık etmiştir.
 
Dinde meydana gelen yenileşme hareketleri de, dinsel düşüncenin giderek geriletilmesi ve Aydınlanmacılıkla birlikte kuruculuk ve egemenlik gücünü kaybetmesiyle sonuçlanmıştır. [[Rönesans]] ve [[reformlar]]la başlayan bu gelişmeler, aydınlanmacılıkla doruğuna varmış ve buradan itibaren [[Modernite]] denilen sürecin oluşumunu hazırlamıştır. Bu süreç aydınlamacılıkta ifadesini bulan köklü bir zihin değişikliği anlamına gelmektedir.
* [[George Berkeley]]
* [[Claude Adrien Helvétius]]
* [[Paul Henri Thiry d'Holbach|Baron d'Holbach]]
* [[Jean le Rond d'Alembert]]
* [[David Hume]]
33.111

değişiklik