Ana menüyü aç

Değişiklikler

düzeltme AWB ile
== Yanardağ türleri ==
* '''Kalkan yanardağlar''': Şekli kalkana benzeyen dağlar oluşturacak şekilde zamanla biriken yüksek miktarda lav çıkartan yanardağlar çoklukla [[Havai]] ve [[İzlanda]]'da görülürler. Lav akışları genellikle çok kızgın ve çok akışkan olup uzun akıntılara neden olurlar. Yeryüzündeki en büyük lav kalkanı, 120 km çapındaki ve deniz tabanından zirvesine 9.000 m yüksekliğindeki [[Mauna Loa]]'dır. [[Mars (gezegen)|Mars]]'taki [[Olympus Mons]], bir kalkan yanardağıdır ve Güneş Sistemi'nde şimdiye kadar keşfedilmiş olan en yüksek [[dağ]]dır.
* Lav kalkanının daha küçük olanlarına "lav kubbesi" (''{{langDil|en|tholoid}}''), "lav konisi" ve "lav kümbeti" adı verilir.
* '''Volkanik koniler''', yanardağın ağzında biriken ufak kaya parçacıkları fırlatan püskürmelerden dolayı oluşur. Bu püskürmeler, 30–300 m yüksekliğinde, koni şeklinde tepeler oluşturur ve nispeten kısa ömürlü olurlar.
* [[Japonya]]'daki [[Fuji Dağı]], [[İtalya]]'daki [[Vezüv]], [[Antarktika]]'daki [[Erebus Dağı|Erebus]] ya da kuzeybatı [[Amerika Birleşik Devletleri]]'ndeki Rainier gibi '''stratovolkanlar''' ya da '''kompozit yanardağlar''', hem lav akıntılarından hem de püskürtülerden oluşmuş yüksek, koni şeklinde dağlardır.
 
=== Oluşum ===
[[Dosya:Vulcanian Eruption-numbers.svg|thumb|300px|Volkanik patlama diyagramı: 1. Kül bulutu, 2. Lapilli (volkanik bacadan fırlayan küçük katı parçacıklar), 3. Lav gözesi, 4. Volkanik kül yağmuru, 5. Yanardağ yumrusu, 6. Lav, 7. Kül ve lav katmanı, 8. Jeolojik katmanlar (''{{langDil|en|stratum}}''), 9. Yanal volkanik tabaka, 10. [[Diatrem]], 11. Magma odacığı, 12. Volkanik duvar]]
Yeryuvarlağının iç kesimlerinin çoğu gibi, magmanın hareketleri ve dinamikleri de fazla iyi anlaşılamamıştır. Ancak bir püskürmenin yanardağın altında bulunan katı bir tabakaya (Dünya'nın kabuğuna) doğru magmanın hareket ederek bir "magma odacığı"nı işgal etmesinin ardından geldiği bilinmektedir. Sonunda, odacıktaki magma yukarı doğru itilir ve gezegenin yüzeyine lav olarak yayılır ya da yükselen magma civardaki yer şekillerinde bulunan suyu ısıtır ve patlamalı buhar çıkışlarına neden olur. Bu çıkışlar ya da magmadan kaçan gazlar, kaya, kül, volkanik cam veya volkanik külün kuvvetli bir şekilde fırlatılmasına yol açar. Püskürmeler daima kuvvetli olmasa da, akıntı veya büyük patlamalar şeklinde olabilirler.