Ana menüyü aç

Değişiklikler

değişiklik özeti yok
| dini = [[Sünni İslam]]
}}
'''Kutalmışoğlu Süleyman Şah''' veya kısaca '''Kutalmışoğlu''' ([[Arap alfabesi]]yle: '''سليمان بن قتلمش''' (''Süleyman bin Kutalmış'')) (d. ? - ö. [[4 Haziran]] [[1086]]), [[TürkiyeAnadolu Selçuklu Devleti]]'nin kurucusudur. [[Selçuk Bey]]'in oğlu [[Arslan Yabgu]]'nun torunudur. Babası [[Kutalmış]] Bey'dir.
 
== Malazgirt Savaşı'ndan önceki yaşamı ==
'''Kutalmışoğlu Süleyman Şah''''inŞah’ın babası [[Kutalmış]], Selçuk Sultanı [[Tuğrul Bey]] ile [[Çağrı Bey]]'in amcaoğluydu. [[Kutalmış]] önce Tuğrul Bey'e karşı isyan etmiş ; sonra Büyük Selçuklu Sultanlığı tahtına geçen [[Alparslan]]'ın sultanlığını kabul etmemiş ve onun ile başarısız bir çatışmaya girişmiştigirişmiş ve bu sırada, 1064 yılında öldürülmüştür.<ref name="cahen">Claude Cahen, (İIngilizce'ye çev.:J. Jones-Williams) (1968) ''Pre-Ottoman Turkey: a general survey of the material and spiritual culture and history c. 1071-1330'', New York: Taplinger, say.73-4.</ref> KutalmışBazı 1064'teyazarlar ölünceKutalmış’ın dört oğlunun, bazı yazarlar ise büyük oğlunun Alp Arslan tarafından tutuklandığını ileri sürmektedir. Alp Arslan, [[Nizamülmülk]]’ün önerisiyle Suriye gazasıyla görevlendirilmiştir. Ancak Suriye’deki emirlerin kendisini öldürmek istemesi üzerine (Süleyman Şah dahil)Anadolu dörtgazasına oğlugirişmiştir. oDiğer zamanlaryandan Büyük[[Osman SelçukTuran]], SultanlığıKutalmışoğulları’nın sınırlarıSuriye’ye dışındagönderildiğini kalankabul fakatetmez, göçebeMelikşah’ın Türkmenölümünden boylarınınsonra yerleşmeyeAnadolu’ya başladıklarıgeldiklerini birileri bölgesürer. olanBizans Anadolu'dakaynakları Torosise DağlarıMelikşah yöresinetarafından kaçmışlarAnadolu’nun fethiyle görevlendirildikleri ve feth edecekleri topraklar üzerinde hakimiyetlerinin sultan tarafından tanındığı belirtilir.<ref>İbrahim Gök, “Türklerin Suriye’ye Girişi ve Süleyman Şah”, SHP.: 225, 226</ref> [[Mehmet Altay Köymen]], Anadolu'ya yeniSelçuklu gelipDevleti’nin yerleşenkuruluşuna TürkmenMelikşah’ın boylarıbir fermanıyla izin verildiğini, fermanın Kutalmışoğullarının herhangi birine değil, hepsi arasındaiçin yaşamayaçıkarıldığını başlamışlardırsöylemektedir.<ref>Deniz Erim, [http://acikerisim.aku.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11630/3489/Deniz_ER%C4%B0M_tez.pdf?sequence=1&isAllowed=y] sh.: 7</ref> Bununla birlikte Alp Arslan döneminde Anadolu’ya gelen Burada daKutalmışoğulları’nın Alparslan'inın devamlı baskısı altında kalmışlar ve Alparslan'inAlparslan’ın zaman zaman akıncı birlikleri göndererek tahtını tehdit edebilecek olan kardeşleri bertaraf etmeye çalışmıştır. Dört kardeşten en son Süleyman Şah hayatta kalmıştır.<ref name="cahen"/>
 
== Türkiye Selçuklu Devleti'nin kurulması ==
1080'de ise Süleyman Şah bir diğer Bizans tahtına geçmek isteyen, bu sefer başarısız, isyancıya (''[[Nikiforos Melissenos]]'')'a yardım etmiştir. Türkiye Selçuklu Devleti'nin hızlı bir biçimde büyümesinden çekinen Bizans İmparatorluğu, (Balkanlardaki karışıklığın etkisiyle de) Türkiye Selçuklu Devleti ile bir antlaşma yapmış ve bu antlaşmaya göre Bizans, Türkiye Selçuklu Devleti'ne yıllık tazminat ödemeyi kabul etmiştir.<ref name="Ostrogorskiy">{{Bizans Devleti Tarihi|sayfalar=348-9}}</ref>
 
Süleyman Şah Bizans ile yaptığı bu antlaşma sonucu batı sınırını güvenceye almıştır .<ref name="Ostrogorskiy"/>. Yakın akrabası ve veziri [[Ebu'l-Kasım]]'ı İznik'te idareci olarak bırakan Süleyman Şah, doğu sınırlarını genişletme planları ile 1084'te Çukurova (Kilikya)'ya (ve belki de Suriye üzerine) bir sefere çıkmıştır. Bu sefer sonucu Tarsus, Adana ve Antakya'yı devletinin sınırlarına katmıştır.{{Kaynakkatmış belirt}}ve Filaret'e karşı olan [[AnnaAntakya]] Komnenahalkının davetiyle bu şehri fethetmiştir. Süleyman Şah'ın Antakya'yı fethinden sonra bütün [[Suriye]]'ye isesahip olma amacıyla [[AleksiadHalep]]'i adlıkuşatmıştır. kitabındaHalep emiri olan İbn-i Huteyti (ya da Şerif Ebu Hasan), Tutuş'tan yardım istemiştir. Tutuş, Melikşah'ın kardeşi olup Melikşah tarafından Suriye melikliğine getirilerek, bu bölgede Büyük Selçuklu Devleti'nden bağımsız olarak hareket eden Atsız Bey idaresindeki Yabgulu Türkmenleri'ni itaat altına alan, [[Şam]]'ı kendisine merkez edimişti. Tutuş yanına Selçuklular’ın yetenekli kumandanlarından ([[Artuklu Beyliği]]'nin kurucusu) [[Artuk Bey]]'i alarak 4 Haziran 1086 tarihinde Halep'e doğru yola çıkmış ve Süleyman Şah’ınŞah'la Antakya4 hakimiHaziran Philaretos1086 adındatarihinde ermeniAyn birSeylem mevkisinde karşılaşmış ve [[domestikosAyn Seylem Savaşı|savaşı]]’un oğluTutuş tarafındankazanmıştır. teşvikBu edildiğinisavaşla ileriberaber sürmektedirSüleyman Şah hayatını kaybetmiş ve Halep'de defnedilmiştir. Ayrıca Anadolu Selçuklu Devleti büyük karışıklıklara sürüklenmiştir.<ref>Aleksiad,Prof. shDr. 194Osman Turan, Türkiye Selçukluları Tarihi Ansiklopedisi, s.98-102</ref>
 
[[Anna Komnena]] ise [[Aleksiad]] adlı kitabında, Süleyman Şah’ın Antakya hakimi Philaretos adında ermeni bir [[domestikos]]’un oğlu tarafından teşvik edildiğini ileri sürmektedir.<ref>Aleksiad, sh. 194</ref>
== Tutuş ile savaşı ve ölümü ==
 
Süleyman Şah; sefere çıkarken yerine vekil olarak Ebu'l Kasım'ı bırakmıştı ve kendisinin ölümüyle beraber Ebu'l Kasım, Anadolu Selçuklu Devleti'ni idare etmeye başlamıştır. Büyük Selçuklu sultanı Melikşah ise; Porsuk Bey'i tekrar Anadolu üzerine göndermek suretiyle Anadolu Selçukluları'nı itaat altına almak istemiştir. Fakat Porsuk Bey başarısız olunca bu sefer de Bozan Bey'i Anadolu üzerine göndermiştir. Bozan Bey'i geri çekmesi için birçok hediyeyle beraber Melikşah'la görüşmek için İran'a giden Ebu'l Kasım; Melikşah'dan Bozan Bey'in iradesiyle kendi iradesinin aynı olacağı, eğer Bozan Bey bu seferden vazgeçerse kendisinin de vazgeçeceğini, bunun için Bozan Bey'le görüşmesi gerektiği şeklinde bir cevap almıştır. Daha sonra Ebu'l Kasım, İznik'e geri dönerken kendisini takip etmekte olan Bozan Bey tarafından yakalatılmış ve boğdurulmuştur. Kendisinin ölümü üzerine kardeşi Ebu'l Gazi Anadolu Selçukluları'nı idare etmeye başlamıştır <ref>Prof. Dr. Osman Turan, Türkiye Selçukluları Tarihi Ansiklopedisi, s.113-117</ref>.
Fakat İran merkezli Büyük Selçuklu devletinin Suriye'de Melik (kral) unvanını taşıyan Melikşah'ın kardeşi ve Sultan Alpaslan'ın oğlu olan [[I. Tutuş|Said Tacüldevle Tutuş]] bu seferin kendi egemenliği altında olan Suriye üzerine yöneleceğini kuşkusuyla, Süleyman Şah'a karşı çıkmıştır.
 
Her ikisi de Selçuklu hanedanından olan ve [[Büyük Selçuklu İmparatorluğu|Büyük Selçuklu Devleti]]'ne ismen bağımlı bu iki taraf arasındaki askeri çekişmeye bu devletin başkenti [[İsfahan]]'da bulunan Sultan [[Melikşah]]'in bir bağlantısı olup olmadığı daha belgelenmemiştir. Ama bazı tarihçiler Tutuş'un Sultan Melikşah emirleriyle hareket ettiğini bildirmektedirler.
 
Gerçekten Süleyman Şah [[Antakya]]'yı ele geçirdikten sonra bütün [[Suriye]]'ye sahip olma amacıyla [[Halep]]'i kuşatmıştır. Halep emiri olan İbn-i Huteyti, Tutuş'tan yardım istemiş; Tutuş yanına [[Selçuklular]]ın yetenekli kumandanlarından ([[Artuklu Beyliği]]'nin kurucusu) [[Artuk Bey]]'i alarak 4 Haziran 1086 tarihinde Halep yakınlarında [[Ayn Seylem Savaşı]]'nda Süleyman Şah'la karşılaşmıştır. Süleyman Şah bu savaşta mağlup düşerek yaşamını kaybetmiştir.
 
== Süleyman Şah'ın Ölümünden Sonra Türkiye Selçuklu Devleti ==
Süleyman Şah'ın ölümünden sonra, Süleyman Şah'ın oğulları, [[Kılıçarslan]] ve Kulan Arslan, esir olarak Büyük Selçuk Sultanı [[Melikşah]]'ın başkenti olan İsfehan'a gönderilmiştir. Bu gerçek Süleyman Şah ile Tutuş arasındaki askeri çatışmaya Melikşah'inın bir katkısı olduğuna bir ipucu olarak yorumlanmaktadır. Türkiye Selçuklu Devleti bu nedenle 1086-1092 yılları arasında hükümdarsız geçen bir "fetret dönemi" yaşamış; ve ülkeyi vezir [[Ebu'l-Kasım]] yönetmeye çalışmıştır.
 
1092'de Melikşah'ın ölümü üzerine serbest bırakılan [[I. Kılıçarslan]] Anadolu'ya gelerek devletin başına geçmiştir.
 
== Kaynakça ==
{{Kaynakça|2}}
 
== Dış bağlantılar ==
{{sıra kutusu| önce = | başlık= [[Türkiye Selçuklu sultanları listesi|Türkiye Selçuklu Sultanı]] | yıllar= 1077-1086 | sonra= [[Ebu'l-Kasım]] {{Küçük|(İznik Valisi olarak) <br> (1086-1093)}} <br> [[I. Kılıç Arslan]] {{Küçük|(Sultan olarak) <br> (1093-1107)}} }}
{{bitiş kutusu}}
 
{{Selçuklu sultanları}}
 
{{DEFAULTSORT:Suleyman 01}}
[[Kategori:1086 yılında ölenler]]
6.733

değişiklik