"Neyyire Neyir" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
(İç bağ.)
}}
[[Dosya: Ate%C5%9Ften_G%C3%B6mlek_M.Ertu%C4%9Frul_Afi%C5%9F.jpg|thumb|250px|Sanat hayatı, Ateşten Gömlek filminde rol alarak başladı.]]
[[Dosya:Muhsin_ertu%C4%9Frul_mezar%C4%B1.JPG|thumb|250px|Neyyire Neyir ve Muhsin Ertuğrul’unErtuğrul'un Zincirlikuyu’dakiZincirlikuyu'daki mezarı]]
'''Neyyire Neyir''' (gerçek adı '''Münire Eyüp Ertuğrul''') (d. [[1902]], İstanbul - ö. [[13 Şubat]] 1943, İstanbul), Türk tiyatro ve sinema oyuncusu.
 
Türk sinemasının ilk kadın oyuncularından birisidir. Türk tiyatrosu ve tiyatrosunun öncülerinden [[Muhsin Ertuğrul]]'un eşidir.
 
Türk sinemasının ilk kadın oyuncularından birisidir. Türk tiyatrosu ve tiyatrosunun öncülerinden [[Muhsin Ertuğrul]]'un eşidir.
== Yaşamı ==
1902 yılında İstanbul’daİstanbul'da dünyaya geldi. Asıl adı Münire Eyüp’türEyüp'tür.
 
1921 yılında ''İstanbul Kız Öğretmen Okulu''{{'}}ndan mezun olan sanatçı, iki yıl devam ettiği Amerikan Kız Koleji'nde okul tiyatro grubunda oyunlarda rol aldı.
 
Profesyonel sanat hayatı, 1922 yılında [[Muhsin Ertuğrul]] yönetmenliğinde çevrilen [[Ateşten Gömlek (film, 1923)|Ateşten Gömlek]] filminde rol alarak başladı. ''Kezban'' rolünü canlandıracak bir Türk kadın oyuncu bulmak için verilen gazete ilanına başvuran tek kişi idi. Bu filmde aldığı rol sayesinde [[Bedia Muvahhit]] ile birlikte Türk sinemasının ilk kadın oyuncularından birisi oldu (Bedia Muvahhit, aynı filmde ''Ayşe'' rolünü canlandırmıştı). Film afişinde ''Neyyire Neyir'' ismi kullanıldı.
 
1922 yılında [[Darülbedayi]]'ye ([[Şehir Tiyatroları]]) giren sanatçı, sahneye ilk olarak [[Othello]] ile çıktı. 1923’te1923'te Muhsin Ertuğrul tarafından çevrilen [[Ateşten Gömlek (film, 1923)|Ateşten Gömlek]] ve [[Kız Kulesinde Bir Facia]] adlı filmlerde rol aldı.
 
[[Türk Kurtuluş Savaşı|İstiklâl Savaşı]]'nın kazanılmasından sonra aktör [[Şadi Fikret Karagözoğlu|Şadi Fikret’inFikret]]'in kurduğu ''Milli Sahne'' adlı toplulukla [[İzmir]]'e gitti. 1924'te İstanbul'a döndü ve Muhsin Ertuğrul'un ''[[Ferah Tiyatrosu]]'''nda kurduğu heyete katıldı; ''Milli Sahne'' ile ''Muhsin Ertuğrul Tiyatrosu''`{{'}}nda rol aldı.
 
Daha sonra Muhsin Ertuğrul ile evlenen sanatçı, Rusya gezisinde ona eşlik etti ve Meyerhold Tiyatrosu'dakindaki çalışmalara katıldı.<ref name=muze>{{Web kaynağı | soyadı1 = Yüksel | ad1 = Selçuk | başlık = Türk Tiyatrosunun Güneşi Neyyire Neyir | url = http://www.tiyatromuzesi.org/drupal/neyyire_neyir | website = http://www.tiyatromuzesi.org | erişimtarihi = 19 Temmuz 2017 | arşivengelli = evet}}</ref>. 1927 Ocak ayında kısa bir süreliğine geldikleri İstanbul'da, İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı [[Muhittin Üstündağ]]'ın Muhsin Ertuğrul'a Darülbedayi'de Başyönetmenlik önermesiyle çift, tekrar Darülbedayi'e döndü. Neyyire Neyir, 1928'de Muhsin ERtuğrulErtuğrul'un bu kurumda başlattığı yenileşme hareketinin önemli bir oyunu olan [[Henrik İbsen]]'in "''Hortlaklar''" oyunu ile sahneye döndü. Darülbedayi'nin ilk yurtdışı turnesi sayılan [[Kıbrıs]] ve [[Mısır]] seyahatlerinde yer aldı.<ref name=muze/> Eşinin 1928’de1928'de çevirdiği [[Ankara Postası]] adlı filmde ''Necmiye Sultan'' rolünü canlandırdı. 1929'da [[Vedat Nedim Tör]]'ün yazdığı "''Kör''" piyesinde Muhsin Ertuğrul, [[Emin Beliğ]] ve [[İsmail Galip Arcan]]'la birlikte rol aldı.<ref name=muze/>
 
Muhsin Ertuğrul'un 15 Şubat 1930'dan itibaren çıkarmaya başladığbaşladığı "''Darülbedayi''" adlı dergide Rus edebiyatı ve tiyatrosu üstüne yazılar yazdı ve "''Münire Eyüp'' adıyla derginin yazı işleri müdürlüğünü üstlendi. Ölümüne kadar sürdüreceği bu görev sırasında Neyyire Neyir iki defa mahkemeye çıktı İlki, 1931 yılında Darülbedayi dergisinde [[Vasfi Rıza Zobu]]'nun "''Zobo Oğlu''" takma adıyla yazdığı bir yazıda Halit Fahri'ye hakaret ettiği gerekçesiyle açılan davadır. Hem Neyyire Neyir, hem de Vasfi Rıza bu davadan beraat etti. İkincisi ise 1942 yılında [[Celaleddin Ezine]]'nin, Muhsin Ertuğrul'un yönettiği [[Hamlet]] piyesi için [[Tasvir-i Efkâr]] gazetesinde yazdığı eleştiriye karşılık, Muhsin Ertuğrul'un ''Türk Tiyatrosu'' dergisinde cevap olarak yazdığı yazının Celaleddin Ezine'ye hakaret içerdiği gerekçesiyle açılan dava idi. Neyyire Neyir derginin yazı işleri müdürü olmasından dolayı 2 ay hapis ve 33 lira para cezasına çarptırıldı ancak cezası ertelendi.<ref name=muze/>
 
1941’den1941'den itibaren Muhsin Ertuğrul ile birlikte ''Perde ve Sahne'' dergisini çıkardı. 1942 senesinin Ekim ayında bir oyunun provası sırasında yoğun göğüs ağrıları yüzünden hastaneye kaldırılan Neyyire Neyir, geçirdiği kalp hastalığından kurtarılamadı. 13 Şubat 1943’te1943'te hayatını kaybetti. Cenazesi, Zincirlikuyu Mezarlığı’naMezarlığı'na defnedildi.
 
== Rol aldığı bazı oyunlar ==
39.732

değişiklik