"Antikomünizm" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme AWB ile)
'''Antikomünizm''' ya da '''komünizm karşıtlığı''', [[kapitalist]] görüşlere karşı olan ve aksinin gerçekleşebileceğini öneren [[komünizm]] düşüncesine karşı olarak komünist sistem ve görüşlerin yayılımını engelleme çalışmalarıdır.<ref>Göhler, Gerhard; Roth, Klaus, ''Kommunismus''. In: Dieter Nohlen (Hrsg.): Wörterbuch Staat und Politik, {{Alm}} Lizenzausgabe für die Bundeszentrale für politische Bildung Bonn, 1993, s. 291, ISBN 3-89331-102-5.</ref> Bununla birlikte [[Marksist-Leninist]] politikaların [[20. yüzyıl]]da dünya üzerine söz sahibi olması üzerine, bu politikalara karşı olan görüşleri ifade eden bir terimdir.
 
Başlangıcı fikirsel olarak [[Karl Marx]] ve [[Friedrich Engels]]'in komünizm ile ilgili düşüncelerini açıkladığı döneme denk gelse de, somut olarak [[Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti]]'nin ve yeni sistem arayışı içerisinde olan savaş yorgunu [[Asya]] devletlerin katılımıyla 1917-1922 aralığında kurulan [[Sovyetler Birliği]] dönemine dayanır.<ref>Kenez, Peter, ''The Ideology of the White Movement'', {{İng}} Soviet Studies, 1980, cilt 32</ref> [[II. Dünya Savaşı]] öncesi ve savaş sırasında [[Adolf Hitler]] ve [[Benito Mussolini]] gibi [[milliyetçi]] liderler anti-komünist politikalar izlemiş, savaş sonrasında ise [[Amerika Birleşik Devletleri]] (ABD) en belirgin karşı çıkışı yaparak [[NATO]]'nun kurulmasına ön ayak olmuş ve bütün dünya ülkelerinde antikomünizm faaliyetlerine destek vererek bu eylemlerin birer parçası olmuştur.<ref>Isby, David C.; Kamps Jr., Charles, ''Armies of NATO's Central Front'', {{İng}} Jane's Information Group, 1985, s. 13 ISBN 0-7106-0341-X.</ref><ref>Gülstorff, T. [https://www.wilsoncenter.org/publication/warming-cooling-war-introductory-guide-the-cias-and-other-globally-operating-anti ''Warming Up a Cooling War: An Introductory Guide on the CIAS and Other Globally Operating Anti-communist Networks at the Beginning of the Cold War Decade of Détente''], {{İng}} CWIHP Working Paper #75, 20 Şubat 2015, Erişim tarihi: 27 Kasım 2015.</ref> Bu gelişme üzerine [[Sosyalizm|sosyalist]] ülkeler bir araya gelerek [[Varşova Paktı]] adlı askeri ve siyasal birliği oluşturmuştur.<ref>Büyük Ansiklopedi, Milliyet, 1990. cilt 15. sayfa 5699-5700.</ref>
 
Antikomünist politikalar Avrupa'da halen zaman zaman devam etmektedir. Örneğin [[Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi]] 25 Ocak 2006 tarihindeki kış oturumunda ''"totaliter komünist rejimleri kınadığını"'' açıklamıştır. Bununla birlikte [[Avrupa Parlamentosu]] 2008 yılında [[23 Ağustos]] gününü ''"20. yüzyıl Nazi ve komünist suçlar için Avrupa çapında anma günü"'' yapma önerisinde bulunmuştur.<ref>Ochman, Ewa, [https://books.google.com.tr/books?id=1ycEop9-aI8C&pg=PA178&lpg=PA178&dq=Europe+ponders+%27remembrance+day%27+for+communist,+Nazi+past&source=bl&ots=k8Wi4KCVD1&sig=t4CATCB7YzsHuiqk3Hq7w0jUErw&hl=tr&sa=X&ved=0CCMQ6AEwAWoVChMIsdXC08CayQIVB1osCh2h1w8K#v=onepage&q=Europe%20ponders%20'remembrance%20day'%20for%20communist%2C%20Nazi%20past&f=false ''Post-Communist Poland – Contested Pasts and Future Identities''], {{İng}} ISBN 978-0415658744, Erişim tarihi: 18 Kasım 2015.</ref>
===II. Dünya Savaşı sonrası===
[[Dosya:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|thumb|150px|sol|[[II. Dünya Savaşı]]'ndan galip çıkan [[Müttefik Devletler]]'in liderleri [[Winston Churchill]], [[Franklin D. Roosevelt]] ve [[Josef Stalin]], [[Avrupa]]'nın yeni düzeni konusunda düzenlenen [[Yalta Konferansı]] görüşmelerinde, 1945]]
[[II. Dünya Savaşı]]'ndan galip çıkan [[Sovyetler Birliği|SSCB]], [[Avrupa]]'daki yeni rejimlerin kaderinde belirleyici rol oynamıştır. Savaşın ardından Avrupa'daki pek çok ülkede "halk demokrasisi" adı verilen yönetim biçimlerinin benimsenmesi ve beraberinde [[Sosyalizm|sosyalist]] ekonomiye geçilmesi [[Amerika Birleşik Devletleri federal hükûmeti]] tarafından tepkiyle karşılanmıştır. 5 Mart 1946'da Batı'nın önde gelen siyasetçilerinden [[Winston Churchill]], Başkan [[Harry S. Truman]]'ın yanında [[Sovyetler Birliği]]'ne karşı siyasal savaş ilan eden ve [[Demir Perde]] ifadesine yer veren ünlü konuşmasını yapmış ve sosyalist düzene karşı güçbirliği yapma çağrısında bulunmuştur.<ref>Schmitz, David F. ''Cold War (1945–91)'', {{İng}} in John Whiteclay Chambers, The Oxford Companion to American Military History, Oxford University Press, 1999, ISBN 0-19-507198-0.</ref> Bu konuşma, uluslararası dünyada [[Batı Bloku]] için bir eylem planı olmuş, böylece bir silahlanma yarışı başlatılarak [[Sovyetler Birliği|SSCB]] ve onun müttefik ülkeleri çerçevesinde ABD üslerinin ve askeri blokların kurulmasına yönelik [[Soğuk Savaş]] dönemi açılmıştır. Ardından Mart 1947'de ABD Başkanı Truman, SSCB'nin tehdidi altında olduğunu ileri sürdüğü ülkelere ekonomik ve askeri yardıma dayalı [[Truman Doktrini]]'ni ilan etmiştir.<ref>Foner, Eric. ''Give Me Liberty! An American History'', {{İng}} s. 892, ISBN 978-0393911909.</ref>
 
Ardından ABD Dışişleri Bakanı [[George Marshall]] 5 Haziran 1947 günü Harvard Üniversitesi'ndeki bir konuşmasında savaştan çıkan Avrupa ülkelerine ekonomik yardım yapacaklarını bildirmiştir. [[Marshall Planı]] olarak bilinen ve [[Doğu Avrupa]] ülkelerinin ekonomik sistemlerini değiştirmeyi hedefleyen bu ekonomik pakete göre, ''"Avrupa ülkeleri her şeyden önce kendi aralarında bir ekonomik işbirliğine girişmeli ve birbirlerinin eksikliklerini kendileri tamamlamalı, bu genel işbirliği sonunda bir açık ortaya çıktığında Amerika, bu açığın kapatılması için yardım etmeli ve bunun için de önce bir işbirliği programı yapmalıydılar"''.<ref>Ertem, Barış, [http://sbe.balikesir.edu.tr/dergi/edergi/c12s21/makale/c12s21m24.pdf ''Türkiye-ABD İlişkilerinde Truman Doktrini ve Marshall Planı''], Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt 12, sayı 21, Haziran 2009, s. 377-397, Erişim tarihi: 18 Kasım 2015.</ref> Fakat [[Doğu Avrupa]] ülkeleri Temmuz 1947'de ''"Amerikan emperyalizminin bir aleti"'' olarak tanımladıkları Marshall Planı'nı reddettiklerini açıkladılar ve aynı yılın Ekim ayında [[Sovyetler Birliği|SSCB]] ve sosyalist yönetime sahip ülkeler, dış siyasette paralel davranma amacıyla [[Kominform]]'u kurdular.<ref>Chautard, Sophie, ''Les éléments clés de la Guerre froide'' {{Fra}}, Studyrama, 2001</ref>
 
[[Dosya:Komünistler İşçilerimizi Nasıl Aldatıyorlar.jpg|150px|thumb|sağ|[[Türk Silahlı Kuvvetleri]] tarafından 1973 tarihinde basılan kitap]]
[[12 Mart Muhtırası|12 Mart 1971 Askeri Muhtırası]] sonrası cunta yönetimi [[Sosyalizm|sosyalist]] görüşlere sahip kurum ve kişilere karşı hem orduda hem de halk nezdinde temizlik başlatmış; birçok asker, sosyalist aydın, sendikacı ve öğrenci tutuklanmış ve işkence görmüştür. [[Türkiye İşçi Partisi]] (TİP) yöneticileri [[Behice Boran]] ve [[Sadun Aren]] tutuklanmış, [[Hikmet Kıvılcımlı]], [[Mihri Belli]] ve [[Doğan Avcıoğlu]] gibi isimler yurtdışına kaçmak zorunda kalmıştır. [[1972]] yılında [[Deniz Gezmiş]], [[Hüseyin İnan]] ve [[Yusuf Aslan]] idam edilmiştir.<ref>Ersan, Vehbi ''1970'lerde Türkiye Solu'', İletişim Yayıncılık, 2013. ISBN 9789750512414</ref><ref>Aydınoğlu, Ergun. ''Türkiye Solu (1960-1980) Bir Amneziğin Anıları'', Versus Kitap Yayınları, 2011.''</ref><ref>[http://haber.sol.org.tr/devlet-ve-siyaset/dersimiz-statuko-haberi-30916 ''Dersimiz Statüko''], soLhaber, 15 Temmuz 2010, Erişim tarihi: 27 Ağustos 2015.</ref>
 
[[Türk Silahlı Kuvvetleri]] (TSK), Şubat 1973'te ''Komünistler İşçilerimizi Nasıl Aldatıyorlar'' adlı kitapçık bastırmıştır. Bu Kitapçık ‎"Genelkurmay Başkanlığı, 1. Ordu ve Sıkıyönetim Komutanlığı, Selimiye - İstanbul" üst başlıklı, 32 sayfalık bir broşür olup, içeriğinde çeşitli antikomünist ifadeler yer almaktadır.<ref>Basın Toplantısı 27 Şubat 1973: T. C. Genelkurmay Başkanlığı 1 nci Ordu ve Sıkıyönetim Komutanlığı Selimiye - İstanbul, Genelkurmay ATASE Başkanlığı Yayınevi, 1973. ISBN 187442</ref>
===Şili===
[[Dosya:Chile quema libros 1973.JPG|150px|thumb|sağ|[[Augusto Pinochet]]'in darbesinin ardından askerler [[Şili]]'deki marksist literatürleri yakarken, 1973]]
[[Şili]]'de serbest seçimle iktidara gelen ilk [[Marksist]] devlet başkanı olan [[Salvador Allende]], göreve başladıktan üç yıl sonra [[Augusto Pinochet]] liderliğindeki ordu birlikleri tarafından iktidardan indirilmiştir. [[CIA]] destekli bu darbe [[Sosyalizm|sosyalist]] yönetimi ortadan kaldırmış ve Başkanlık Sarayı'na yapılan saldırılar sırasında Allende'ye teslim olması çağrısı yapılmıştır. Fakat o askerlere teslim olmayı reddetmiş ve silahıyla intihar etmiştir.<ref>{{Dergi kaynağı| başlık = ''Otopsinin sonucu: Allende intihar etti'' | dergi = [[NTV Tarih]] | sayfalar = 18 | biçim = Basılı yayım | basım = | tarih = Ağustos 2011 | id = ISSN 1308-7878 }}</ref>
 
===Yunanistan===
1.204.522

değişiklik