Ana menüyü aç

Değişiklikler

düzeltme AWB ile
[[25 Temmuz]] [[1905]]'te, [[Rusçuk]]'ta ([[Bulgaristan]]) yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğan Elias Canetti, [[1905]]'ten [[1911]]'e kadar ailesiyle Rusçuk'ta yaşamıştır. Daha sonra aile [[İngiltere]]'ye taşınmış, babanın [[1912]] yılında vefat etmesiyle ise [[Viyana]]'ya gitmişlerdir. Viyana'da aile yeni bir hayata adım atarken, Canetti [[Ladino]], [[Bulgarca]], [[İngilizce]] ve biraz da [[Fransızca]] konuşabiliyordu. Fakat, sadece 7 yaşındayken geldiği Viyana'dan itibaren genellikle kullandığı dil [[Almanca]]dır. Gelecekte kaleme alacağı önemli eserlerini de Almanca yazmıştır. Viyana'dan da taşınarak aile sırasıyla [[Zürih (Şehir)|Zürih]] ve [[Almanya]]'da yaşamıştır. [[1924]] yılında Canetti Almanya'da liseden mezun olur ve [[kimya]] eğitimi görmek için aynı yıl Viyana'ya gider. Viyana'da geçirdiği yıllarda ise ömür boyu en büyük tutkusu olacak edebiyatla ilgilenmeye başlar. [[Viyana Üniversitesi]]nden [[1929]] yılında kimya lisansını tamamlayarak mezun olur. Daha öğrenciyken yazmaya başlamış ve Viyana'daki edebiyat çevrelerine girmiştir.
 
1930’ların başlarında ABD’li yazar Upton Sinclair’in yapıtlarını Almanca’ya çevirdi. 1934’te kendisi gibi yazar olan, 1963’te1963'te kaybedeceği Veza Taubner ile evlendi. Bu arada Hochzeit (Düğün) ve absürt tiyatronun ilk örneklerinden olan Die Komödie der Eitelkeit (Kibir Komedisi) adlı oyunları yazdı. 1967’de Viyana’da sahneye koyulan Die Befriesteten (Sayılı Gün) insanın öleceği zamanı tam olarak bilmesi durumunda ne olacağını sorusunu soruyordu. [[Nazi]]lerin [[Avusturya]]'yı işgal etmesinden çok kısa bir süre önce [[Paris]]'e, Paris'ten de [[Londra]]'ya geçti. Hayatının büyük bir bölümünü İngiltere'de geçirdi. [[1970]]lere kadar yaşadığı [[İngiltere]]'den [[1952]] yılında vatandaşlık kazanmıştır. 1971’de ikinci evliliğini yapacağı, restoratör Hera Buschor’un işi gereği sık sık geldiği İsviçre’de de bir ev edindiyse de, bu döneme kadar İngiltere dışına hemen hiç çıkmadı. Yazarın Hera Buschor’dan bir kızı olduğunda yaşı altmış sekizdi. Hayatının son 20 yılını [[Zürih]]'te geçirdi ve [[1994]] yılında aynı kentte öldü. Elias Canetti, vasiyeti üzerine ünlü yazar [[James Joyce]]'unkinin yanına kazılan bir mezara gömülmüştür.
 
== Başlıca eserleri ==
=== [[Körleşme (kitap)|Körleşme]] ===
Elias Canetti yaptığı ilk tasarılarda sekiz romandan oluşacak ve -Balzac'ın Comedie Humaine'inden esinlenerek- Comedie Humaine an Irren([[Türkçe]]: İnsanlığın Yanılgılar Komedisi) adının taşıyacak bir roman dizisi yazmayı öngörmüştü. Ancak çalışmaları ilerledikçe bu sekiz romandan biri üzerine yoğunlaşan Canetti, kitabı 1930-1931'de yani bir yıllık bir sürede ve henüz 26 yaşındayken tamamladı. Kitap 1935’te Viyana'da yayınlandı ve kısa bir süre sonra Nazi yönetimi tarafından yasaklandı. Roman yayımlandıktan sonra birçok edebiyat otoritesinin ilgisini çekmiş ve İngiltere, Fransa ve Amerika'da yoğun ilgi görmüştür. Gariptir ki, Almanca kaleme alınmış bu eser Almanya'da uzun süre ilgi görmemiş, ancak 1963'dekiteki üçüncü baskısıyla hak ettiği üne kavuşabilmiştir. Uygarlığın yıkılışıyla insanoğlunun aşağılanması, romanın konusunu oluşturur.<ref>Elias Canetti ve Körleşme Üzerine, Ahmet Cemal(Ahmet Cemal'in yaptığı çevirilerde kitaba giriş yazısı olarak eklenmiştir.)</ref>
Körleşme, “dehşet”in romanıdır. “Yüzyılı gırtlağından yakalamaya çalışan” bu eserde Canetti, ontolojik yabancılaşmayı ve seküler dünyanın mekanik dinamiklerini romanın kahramanı, döneminin en ünlü sinoloğu olan Prof. Kien ile serimlemeye çalışır. Kendini insanlardan tamamıyla soyutlamış, insanları değersiz ve küçük gören, Viyana’da 25 bin kitabı ile beraber yaşayan, “odası dünyası kadar büyük” olan Prof. Kien’in tek tutkusu kitapları ve bilimdir. Özellikle kadınlardan nefret etmesine karşın, nasıl oluyorsa, hayatına son derece sıradan, cahil, açgözlü ve bencil bir hizmetçi kadın girer; Therese... Profesör, bu kadından kurtulmaya çalışırken, sineklerden bile değersiz bulduğu, yaşama haklarını bile fazla gördüğü insanların oyuncağı olur ve yıkıma sürüklenir.